By: Pi Lalnunmawii, USA
Kum 2011, October 26 – December 6 thleng khan kan pa Lalthangliana Sailo nen Zoram lamah kan zin chhuak ve a. Kan zin kawng leh zin chhunga mite kan chunga an that zia leh Pathian malsawmna kan dawn nasat zia leh nuam kan tih zia te leh kan zin chanchin thenkhatte hi kan Women’s Ministry mail dawngtute hnena han sem ve che u ka duh a. Tlawmngai takin min lo chhiar sak dawn nia.
Kan zin chhunga a tlangpuia kan thil tawn hlimawm leh nuam kan tih em em te chu han tar lang ila:-
Aizawl Bial Women’s Ministry Khawmpui Sialsukah Kan Chhim Ve a:
He mi ni Chawlhni, November 27 a ni a. Chawhni chhun inkhawm chauh kan awm thei na chungin zai mawi leh sermon ngaihthlak te chu a ropuiin kan bengah a cham reng mai. Thlarau lama kan hlawkpui zia chu Lalpa’n a hria a. Pu Vanlalnghaka Colney chuan a hmaah banphar duai duaiin mipui zai a hruai a. An zai dup dup mai a. Davida pawh kha a hlim avangin a lam thin alawm ti a han sawh chhuah ve mai te pawh ka chak hle a ni. A khat tawkin lo Haleluiah tawk an awm reng bawk nen. Kha boruak kha chu a va han nuam tak em! Sermon hmaa kan zaipawl ngaihthlakte zinga pakhat chu, ‘Bethlehem Tlang Saw Thlir Teh u’ tih hla, kan awmna USA a awm ve, Pu Lalfela Chhakchhuak phuah ngei mai chu Conference Zaipawlin an han sa chu a mawiin beng a kuai danglam bik ngei mai.
Tichuan, inkhawm chu kan chhunzawm zel a. Pastor Biakchhawna Pautu in chhun inkhawm hun a chang a. He inkhawmpui thupui hi ‘Harhtharna’ tih a ni a. Harhtharna nei tura sual puan leh inngaihtlawmna leh inngaihdam tawn a tul zia te thiam takin a sawi a. Harhtharna daltu zinga pawimawh tak tak thenkhatte chu Church Board rel theihloh sual, chapona, Angel thianghlim tak Setana chantirtu leh in rel leh insawi sep sepna te hi sual hlauhawm a ni, tih chu thiam takin a sawi a. He sermona Pastor Biakchhawna thu hman te hi mi naran han chhakchhuah theih chi ni miah lo, thu mawi leh tha si, thuk tak tak hlir hmangin a sawi a ni. He sermon ropui tak ngaithla thei tura ka nunna Pathianin min la zuah avang hian lawm thu ka sawi a. Tun hun laia tan leh he Kohhran tan hian Pastor Biakchhawna hi Pathian mi ruat bik a ni ngei e tih hi ka chiang hle a ni.
November ni 12 Chawlhni chawhnu hian Republic Biakinah Praise & Worship Programme kan chhim ve a. He hun hi a hlimawmin a nuam hle a. Zai thiam tak tak leh zaipawl hrang hrang thiam tak takin an zai a. Beng a tlaiin an hlimawm kher mai. Keini ang upa tana hlut awm tak chu kan zai thiam senior deuh tawhte Pi Vanhlupuii te Pi Tlani Pachuau te leh Pi Thantluangi zai te an ni. An la tlin sangin an la thlawh nalh var var ngei mai. An aw mawi takte Lalpa rawngbawl nan hmang zui zel rawh se tih hi an tan kan tawngtaina chu a ni e.
‘Vawmphunga Kamchhuak’ tih Lehkhabu, Pu P. Lalnithanga IAS (retired) Ziah Tlangzarhnaah Kan Tel Ve a:
Pu Vawmphunga hi 1895-ah Bawlte khuaah lo piangin 1969 khan Bilkhawthlir khuaah a boral a ni. Zoram hmasawnna a ngai pawimawh em em a, lehkha thiamlo thingtlang pa mawl nimahsela a tawng kamchhuak leh khawvel kalphung leh Zoram kalphung tur hi a lo hmu thiam em emin 1950 tham vel khan ziakin a lo dah a. Tichuan, a thu ziak te chu kan mi thiam thenkhat, Pu K. Thangzuala (Engineer, Ex. Minister & Publisher, ‘Zoram Tan’ by Vawmphunga) te Pu P. Lalnithanga, IAS Rtd. beng lo thlengin, Pu P. Lalnithanga hian ‘Vawmphunga Kamchhuak’ tih hi a lo ziak ta a ni. Pu Vawmphunga hi ‘Leilung Kawhhmuhna Sam’ tih Zoram pum deuh thawa an hriat lar em em ziaktu kha a ni a. Tin, Indopui hmasa 1914-1918 vela Mizo tlangval rual sanghnih lai zuk kal te chanchin, ‘German Ral Run’ tih Pu J. F. Laldailova’n ngaihnawm taka record a lo dah hrilhtu kha Pu Vawmphunga hi a ni.
Vawmphunga Kamchhuak Lekhabu Tlangzarhna Programme Chu:
He tlangzarhna inkhawm hi November 24, 2011 zing dar 11-ah I & PR Treasury Square a neih a ni. Pu P. Lalrinfela (Mafa-a) chu Master of Ceremony niin programme chu thiam takin a kaihruai a. He lekhabu tlangzarhtu, Pu H. Liansailova, Hon’ble Minister i/e Finance & Agriculture he mi ni atana kan khual lian chuan darkar chanve dawn lai thu sawina a nei a. A thusawi tlangpui chu, he lehkhabu. ‘Vawmphunga Kamchhuak’ tih a han chhiar hian tha a ti hle a. He lehkhabu, nakin thlenga Zoram tana tangkai tur tlangzarhtu anih avangin lawm thu a sawi a. A sawi zel naah chuan, “Kum 1940 tham vela Pu Vawmphunga vision, tlangram lo neih dan ram hal vak vak hian ram a heh a, kan intodelh theih nana ram nghet neih a tul zia a lo au chhuah pui thin hi tunlaia Zoramin Agriculture lama hmasawnna tura kan kalpui tum dan chiah chiah hi a ni a. Tin. tunlaia Zoram mi retheite chawikan nan leh eizawnna nghet an neih theih nana kan buaipui em em NLUP (New Land Use Policy) kan tih nen hian a inang chiah bawk a ni.
Vawmphungan a lehkhabu, kum 1950 vel laia a lo ziah tawh a thara kan chhiar theihna tura Pu P. Lalnithangan a lo buataih hi lawmawm ka ti takzet bawk a ni. A chunga kan han sawi tak ang khian Vawmphunga’n ram tana a vision a lo sawi thin te hi tunlaia ram hmasawnna tura kan sorkarin kalpui a tum dan nen a in an hle avangin ‘Vawmphunga Thu Leh Hlate’ tiin Seminar kan la buatsiah ngei a tul ang,” tiin a sawi a ni.
Tichuan, programme chu kan chhunzawm zel a. ‘Vawmphunga Kamchhuak’ tih ziaktu, Pu P. Lalnithanga IAS (Rtd.) chuan thu rawn sawiin he lehkhabu a ziah theih avangin lawm thu a sawi a. A mak pa, Pu Lianhrima M.C.S. Secretary, Election Commission chuan Vawmphunga’n ‘Hmasawnna’ tih cyclostyled sakin leh ‘Zoram Tan’ by Vawmphunga tih chu Pu K. Thangzuala’n a lo published tawhna atanga he lehkhabu hi buatsaih thei anih avangin lawm thu a sawi a. Pu Lalnithanga chuan a sawi zel naah chuan, “Vawmphung kamchhuak leh a thu hman reng reng hi thu thuk leh tunlai nun nen a inrem a, ‘Leilung Kawhhmuhna Sam’ a tih te hi nakinah chuan University-a an la zir tur a ni,” a ti.
Mi tha hnem tawk takin Vawmphunga chanchin hi ngaihnawm tak takin an sawi hlawm a. A sawitute hian a chanchin sawi hi an tuiin nuam an ti hle niin a lang a. Zing dar 11a kan tan kha thingpui ruai kan han theh zawh chuan tlai dar thum a lo hnai hle tawh a ni. Kan M.C. Pu Lalrinfela Hauhnar chuan, “Lehkhabu tlangzarhnaah ka tel tam hle tawh a hetianga rei hi ka la tawng ngailo,” a ti hial a ni. Tichuan, tlangzarhna inkhawm chu Pu Vawmphunga fanu, Lalnunmawii chuan, chuta lokal mi pawimawh tak takte, IAS Rtd. thenkhat Pu Saiawia te Pu Denghnuna te leh kan khual lian leh Minister, Pu Liansailova leh media min cover saktute, an hun hlu tak senga heta lokal zawng zawngte chungah lawm thu a sawi a. Kan inkhawm hi a rei hle naa kham lo takin kan tin ta a ni.
Vawmphunga Kamchhuak (Quotes) Thenkhatte:
1.Hmasawnna tih hi ka hnam hming a ni ber e.
2.Leia ding rengin leilet tur a awm lo tih hi sawi chi a ni lo.
3.Kan ramah hian China palaite nen thingpui no kan la dawm ho ang.
4.Kum 1938 vel khan Lal ban tur a sawi lawk tawh.
5Thlaah te khian kan la lawn ang a, khawvel dang pawh kan la zawng zel ang. (Thlaa Armstronga te inkapkai hmu hman lovin a thi ta hlauh a ni.)
6.Chemphaiah fertilizer kan hmang lovang Shah Jehana hun lai atang tawhin leilet a dak kan hre ngailo.
7.Ring leh ringlo in nei hi an innei rei tawlh tawlha an ring tulh tulh thin.
8. Enteh thianni hmar tlangdung saw, feet sawm lamlian a pawl ruai e. (Hei hi a hla phuah zinga a mi a ni a. Heng hun vel lai chuan Aizawl leh Silchar inkar chu ke ngata kal thin a la ni. Amah Pu Vawmphunga ngei pawh hi Bilkhawthlir leilet a sual tantirh vel lai chuan Hlimen khua atangin Bilkhawthlir khua chu ke ngatin a kal thin. Hetia tuna kawng tha tak mai lo awm tur a hmuh thiam dan hi mak ve tak chu a ni.)
9. Aizawl leh Silchar inkar ke ngata kal a ngaih lai khan, Silcharah te hian motorin leh langin kan la bazaar thin ang tih a lo sawi daih tawh a ni.
10. Vawmphunga ‘Leilung Kawhhmuhna Sam’ chang 18-22na a lak, Mizo nunphung leh chen duh dan, Pathianin Mizote hnena a sawina angina he Sam hi a ziak a ni. He Sam hian avaiin chang 53 a nei a ni. “In pianken dintuin in ram hi a awmna tur taka ka hun a ni a. Ram zawl aiin tlang pangah in hlim zawk a. Ruamah aiin tlang pawngah in lawn zel hi. Lawn zelna tur phei lo ti pawng suh ila nuam in ti dawn tawp lo asin. Chu lo pawh chhim leh hmar zawngin tlangte ka ti thlur a, chhuanchhawng leh tlakdeng awmin, ni hmu vekin in ram hi ka siam a. Siam thiam pawh ka in ti hle a ni. A nih leh Burma hawi zawngin tlangte tuai thlur chho ta ila in ram tiat ve hi ni hmu lo dam lam a ni zur mai tur a nia! Ni kang lam an sa lutuk dawn si. Chu lo pawh tlangte ka ti zum a, boruak hrang hrang ka fen tir a. Zo leh phai in hman kawp theih nan, inhnaitea ka hun khawm sak che u hi. Chhui ngun teh u, a tha hle a ni.”
11.1945 vel thama Bilkhawthlir leilet bei tura Hlimen khua atanga a pem chhuah dawn vel lai khan ti hian a sawi a. Hlimen ho chu thing leh mau in eizawh hnuah lung in la ei ang a ti a. A dik ve hle a ni. Hlimen quary saw mi tamtak eizawnna chu a ni tak meuh a ni.
—-women’s ministry



va sei ve ,, ni dangah chhiar zawm leh teh ang.