ZONUN: A CHHE LAI SIAM THAT

February 20, 2012
by zoin

By Gabriel Kunga, Tahan-Satawm

Mizo tlawmngaihna vawiin ni thleng chuai lova vul reng hi hmanlai kan pi leh pute laka kan rochun, Zonun mawi kha a la ni fan a. Mizote kan awmna ram tinah hnam dang zingah pawh awm ila, zonun mawi kan vawng nung tlat thei zel hi a hlu chungchuang bik a ni. Vawiina Zofate hian kan Mizo hnam nuna Zonun mawi leh thate bakah kan pi leh pute laka’n nun dan mawi lo leh tha lo tak tak kan chhawm ve zel hi chu a pawi thui hle thung. Kan Zonun fel lo em em pahnih han phawrh ta ila: ruihhlo hman leh chanhaite hmuhsit an ni pang mai. Zu in leh ruihna hian ruihhlo tunlai ber berte lamah kan thalai tam tak chu a hruai a; zial leh tuibur pawh hian zuk leh hmuam chhuak tharte a pun ve bawk thin. Zuk leh hmuam that lohna kan inzirtir fo va, ruihhlo do turin kan infuih bawk thin. Ruihhlo do leh a that lohna thu kan ziakin kan chhiar fo ve a, mahse mi dang hmuhsit that loh zia chu kan chhiar ngai mang tlat lo. Tun tumah chuan ruihhlo thu kan sawi hman lo ang a, hmuhsit ching Zonun kan siam that a tulzia sawifiah kan tum zawk ang.

Zonun mawi aiin Zonun mawi lo lai sawi chu a chakawm lo khawp mai. Zonun mawi kan uar mai bakah hian Zonuna a chhe lai siam that tumna hi kan la mamawh zel a ni. Zonun veitute tan chuan ruihhlo leh zu, zuk leh hmuan that lohna inzirtirna ngaih pawimawh loh theih pawh a ni lo angin, hmuhsitna that lohzia leh hawisan tura inzirtir hi Zofa lungmawlten kan tihmakmawh chu a ni mauh mai. Chuti lo chuan hmuhsitna hi kan thlah phal thlawt lo va, chapona kan belh duh zung zung thin a lo ni. Hnam dang mite zingah pawh awm ila, kan tlangmite zingah ngei pawh nise, Mizote chu kan inla awl bik hle a, chapo takin midang hmuhsit kan la ching fo mai hi mimal leh hnam tan a hrisel zan lo a ni. Kristianna engah chapona leh hmuhsitna te hi phawrh mualphovin awm tawh sela, chutin kan bansan phawt chuan Zonun par mawi hi mawi lehzualin a vul sauh tur hi nia!

 Zawlbuk hun laiin kan pi leh pute khan Zonun mawi, tlawmngaihna te, dikna te, rinawmna te, leh hnam hmangaihna te hi tun lai Zofate aiin an lo intuh nghet bik hle a. An tlawmngaihna te chuan chanhaite leh riangvaite khawngaihna leh chhawmdawlna a kengtel dawn lawm ni? An dan siamte en chuan hmeithaite harsatna hriatthiampuina kan hmu thei a, chhiat tawkte chunga ngaihsakna an ngahzia chu a hriat theih. Mahse, hriatthiam har tak mai chu: fahrahte kha engti ziaa hmusit em em nge an nih tlat le? tih hi. Fahrahte chu an damchhung zawng hmuhsit dawngin an awm mai thin a ni awm a, khawngaihtu leh lainattu pawh an nei ngai mang tlat lo nia. Fahrahte an khawngaih lo tih chu pawm harsa kan ti deuh viau mai thei, khawngaihtu an nei ngai lo ti ila kan sawi sual lo vang chu maw? Engvang nge ni ang le?

 Thawnthu thenkhattea a lan dan chuan, kan pi pute khan fahrah an lo hmuhsit zia a lang chiang hle, engvang nge tih chu thu hran ni se. Entirna atan Chawngfianga, Mauruangi, Chhuanvawra leh Liandova te unau kha lo hmang ta ila.

Lal fanu Lianchhiari tan fahrah pachal Chawngfianga neih duh chu hmangaihna avang chauh a ni. Lal chhungte paw’n “Sial lu aiah hrei-ha pakhat” tia an remtih zet tawh hnuin, palai that lohna avanga a riang valin khua a chhuahsan a tul ta si a. Lal fanu nei thei tur khawpa tling chhuihthangval chu lawmpui ahnekin timangangtu an lo awm ve tlat mai. Tumah han belh tur a nei lo va, puitu reng nei lovin a pachhe em em ta zawk zel a ni.

Nula hmeltha tak a nihna chu Mauruangi retheihna belhchhahtu mai a lo ni maw! Retheite thatna leh an ro neih chhunte chhuh emaw tihkhawlohsak duhtute hi bengdaih theih rual an ni lo emaw ni? Bingi te nufain Mauruangi an hmuhsit leh tihduhdah em avangin a nunna pawhin a tuar lo hial a nih kha! Zawlbuk khaipa val upate beng a thleng pha ve ngei dawn lawm ni? (Nula, inleng chhawn tha duh lote chu an in bang an tlawh chim sak a, tlangval ho leng tawh lovin ni eng emaw zat an hawisan thin. Hengah te hian val upa thuneihna chuan chhungtin a huam phak vek tih kan hmu thei.)

Chhuanvawra’n a pa (lal ropui) a hmuh hma zawng kha chuan ‘Palova’ tia koh a nih chhan chu a pa tu tih tlang hriat a nih loh vang a ni. Thalkah thiam tak a nih teh lul nen, naupang fel leh tangkai tak si kha thenawm khawvengte hmuhsit a hlawh a; naupang khawngaihtlak tak mai, a nu bak amah khawngaihtu an awm der lo a nih kha. Van sanga muvanlai thlawk a kah tlak pawhin mak leh ropui ti taka rawn ngaihventuten “Palova kah thlak alawm le” tih an hriat veleh, engahmah ngaihsak ta lo chuan an hawisan mai zel a ni. Pa nei lo, fahrah nih chu a lo hrehawm lutuk a, a awm lohsan tur ngai ngam lotu a nu chu a pa chanchin a zawtchhuak tawp mai reng a ni.

Liandova leh a nau Tualsiala te chu fahrah chanhai an ni thuai a. Khawngaihtu an nei lo chu thu hran, an nihlawh ve hrim hrim phal lotu khawtlangah an awm tlat mai. Liandova te unauin dar tha tak an nei tih hria apiangin chhuhsak an tum nia! An lo mawl tehchiam bik lo: dar bur chhete an lo khai thlak leh zauh mai thin. Lo chhuhsak teh reng pawh nise, tumah lamtang an nei der lo vang le. Khawtlang hruaitute leh awptute, lal leh upate khan fahrahte neih chhuhsak chu an khapin an dem thlawt lo em ni? An beng a thleng pha vek ngei ang a, val upate pawhin fahrahte an hum duh hek lo a ni chek ang chu maw…. In kawngkhar kalh lova zan mu mai thin, rukru duh ngai lo kan pi leh pute khan fahrahte neih thil an duhzawng chu an rawk thiang zel thung ni berin a lang.

Tlangkawmna:

Damlo tih inhriat hnuah chauh Daktor kan pan thin angin, Zonun chhe lai kan hriat veleh tihrisel tura siam that nachang kan hria ang. Intluktlanna aia inthliarhranna hmachhuan zawk hlauh hi hnam thuah lo pawh, mimal chunga kan rilru put dan a ni fo. Mi hmuhsit hlawh thinten an hlawhtlin ve tumin emaw, an hamthat hunah rilru taka lawmpui i thiam bawk ang u. Pathian Thuin kan sual min hailan sakin felna kawng min kawhhmuh ang hian, hnam hmangaihna chuan Zonun chhe lai siam tha turin min beisei reng ve bawk a ni. Thupek ropui ber “Vengte hmangaihna” hi vengte hmuhsitna nen chuan kan zawm thei ngai lo vang. Kristian kan nih anga kan tih tur pawimawh pawh hmuhsitna avangin kan hawisan duh fo a nih chuan, mimal nun a tha lo mai ni lovin hnam inpumkhat duhna pawh a tithuanawp nghal a ni. Hmuhsitna chuan mi lakah min tihel em em a, inpawh taka khawsak dun a harsat phah hle bawk. Zofate inpumkhatna duhtu tan, mahni hnampui ngei, thenawma mi tu emaw min tluk lo deuhte kan hmusit mai zel tur a ni lo vang; Kristian tha kan niha midang hmangaih duh tan chuan, thunei sang bikte leh hna tha thawk bikten hna nei rih lote kan hmusit mai tur a ni bik lo. “Heng mi tete lawm apiang, kei mi lawm an ni.” “Ka unaute zinga te ber chunga in tih chu ka chunga ti in ni,” Lal Isuan a ti.

3 Comments

  • Sawmliana says:

    “Mizo zenghettak pakhat chu kan zenghetlo hi a ni” Chuathuama (Revd).
    He Pastor tawngkam chhuak ang hi kan ze tlangpui a nia, chu chu kan Mizote hmasawnna kawng engkima min daltu a ni ni in ka hre ve tlat.Cent per cent in ka pawm thlap a ni.

  • Puitea says:

    Bingi ( chubingtaitawki )…..Mitthlain ka hmu nghal mai…hehe…

  • zofa says:

    I thu ziak chu a tha khawp mai….

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

Previous Post
«