By: Lalthangliana, Tahan-Kawlkulh
THUPUI : THALAITE KAN CHAK LOHNA CHHAN HI KHAWVEL CHANGKAN VANG A NI.
Chairman : James Firfiaka
Thupui sawitute Hnialtute
1. Melody Peki 1. William Sanga
2. Ludy Nemi 2. John Mawia
3. Mercy Muani 3. Calvin Ruata
Chairman : E, a phurawm hle mai. Kan thupui hian tunlai thalaite hringnun a dap chhuak kim hlein ka hria. Heti ang thupui buatsaih ngai khawpa khawvel a lo changkang leh thalaite kan lo he ti tlat ta mai hi engnge a chhan tih chu kan mithiamte hian an rawn sawi dawn a, kan hringnun thling(ruh thling) lang khawpin an auchhuahpui dawn a ni. Tunah thupui sawi turin Melody Peki i lo sawm hmasa ber ang u.
Melody Peki : Zanina mipui rawn kal khawm zawng zawng te, val khat aia ka lungkham zawk tunlai thalaite kan chak loh chhan hi engnge ni? Tih ka sawi thei tur hi ka lawm hle mai. Tunlai thalaite kan chak loh chhan chu eng dang vang ni lovin, khawvel changkan vang hrep a lo ni.
July 15, 1972 tlai dar 3:32 khan post-modernism chu St.Louisa’n a lo piang tiin a sawi a. Mahse, 1930 tawhah khan post-modern hi an lo hmang thin. A hnuah computer avangin ‘Revolution’ a lo chhuak a. Tichuan khawvel chu hun thar, hmasawnna leh changkanna a rawn inher chho zel ta a ni. Computer thiamna chuan internet a hring leh zel a, chutih rualin informatoin technology chelh rual lohin khawvel chu ramhuai sipit(speed)-in a tlan ta a ni.
Khawvel changkannain a hrin zel chu zirna a ni a, thalaite hian zirna kan uar lutuk avangin in lam hna kan thawk peih lova, chhungkaw dinhmun kan hriatpui hek lo. A thente chuan a rukin internet-ah an hun hlu an khawhral a, khawvel changkanna hian thalaite min tikhawbaw zo vek zawng a ni e. Ka lawm e.
Chairman : Tunah hnialtu William Sanga kan sawm e.
William Sanga : Tunlai thalaite kan chak loh chhan chu khawvel changkan vang a ni an ti teisek thin hi ka ngaihtuah vang vang thin a, thil ni thei lo a ni. Tak takah chuan keini thalaite kan chak loh avang ngawta khawvel changkanna kan puh thla ngawt thin hi Pu Chairman, a dik hlawl lo.
Tun hma atanga vawiin thleng hian khawvel changkan avangin lehkha kan zir a ni lo va, puitlin hnuah mahni intodelh theih beiseiin kan zir a ni zawk. Mahse, ei tling thei khawpa kan zir hlawhtlin loh chuan mahni mawh a ni mai. Tlangvalten in sak te, mistiri te, work shop-a hnathawh te, leileh leh motor khalhah te eizawnna tlak kan thiam loh chuan chu chu thalaite kan chak lohna bul a ni daih. Khawvel changkan vang a ni lo tih a chiang viau zawk lo maw?
Nula lam pawh han thlir ila, puantah te, puanthui te leh dawr nghah te hi zirtu an nih laia run dala zir, rah chhuah tur awm leh si lo kan nih chuan kan chak lo let der tihna a ni. Chuti ang nula ziktluak lo chu thlasikah puanpui(blanket) ka sinpui lo sa; mahten ka lum mai nang e. Ka lawm e.
Chairman : A ropui thin teh e. Thupui sawi turin Ludy Nemi kan sawm ve leh nghal e.
Ludy Nemi : Ram hausa tak tak-ten company an din zel a, thil thar tam tak an siam chhuak zut zut mai a. Chutih rualin ram inkalpawhna a tluang zel bawk a. Chu vangin, thil siam reng reng hi ram tinah a thleng zung zung tawh mai a ni. Khawvel a changkan tawh em avangin thil man pawh a tlawm a, awltein bike te, telephone te, computer te kan nei thei a. Internet pawh duh tawkin kan khawih thei tawh a. Khaw tinah TV ka hung fer fur a, ram hla taka chanchin pawh mahni in chhung lumah kan en thei ta a nih hi. Amaherawh chu, khawvel changkanna chu kan hmang thiam lova, kan ei luatah kan hak bawrh bawrh mai a nih hi. Nun dan tur pawh kan thiam ta lo. A va pawi tak em! Ka tuara’n vanpui a chim…!
Chairman : A bengvar thlak thin. Hnialtu lam John Mawia kan sawm leh e.
John Mawia : Pu Chairman, ka lawm e. Tun hma thalaite nun leh tunlai kan nun dan khaikhin chu a zahthlak hle. Ka hmuh dan chuan khawvel changkan vanga chak lo ni lovin, keimahni zawk hi mawhphurtu zawk chu kan ni.
Tun hma chuan naupang leh upa thi an tam thin a, keini hunah erawh chuan thalai thi kan tam ta zawk daih a nih hi. Eng kawngah pawh hian ka thei tak emaw tiin kan khawsa pawlawh thin a, a tawpah ‘mual a liam ta e’ tiin kan kin der mai zel zawng a nih hi. Tin, kan lei pathian nu leh pa zah nachang lah kan hre tawh lo. Kan pianpui unaute ngei pawh ‘lo ngawi ve mai mai rawh’ kan ti pang pang zel a. Chung thinrim tlingkhawm atang chuan tuarna leh kut inthlakna a rawn hring a. Chuta tang khawlai nunah nung chang duk-dak lo tak tak hmuh tur kan awm ta fo mai a nih tak hi. Bible-in, “I vanglai hian i siamtu hre reng rawh,’ min ti te hi chu kan tan chuan hla tak a ni. Hla te khua ai pawhin a hla zawk. A va’n lungchhiat thlak em! Ka lawm e.
Chairman : A phurawm zel e. Sawitu lam Mercy Muani i lo sawm ve leh ang u.
Mercy Muani : Thalai kan nih ve hma kha chuan Pathianni te hi a Pathianni hliah hliah a, inkhawm zante hi a inkhawm zan riau hian ka hre thin. Tunlai hunah ve thung chuan Pathianniah mahni duh zawngnzawng tiin kan khau phar thawven a, zan lam inkhawmah lah nise Biak in lam pan ai chuan khawlaiah leh mi inah kan bak len chhuah chiam thin.bKa sawi awmzia chu thalaiten inkhawm aiin mut kham deuha TV en te, Pathiannia Biak in pan aiin computer leh internet cafe-a thut nileng te kan thlang ta zawk a. A chhan chu changkanna hian thalaite min hneh tak em vang a ni. Kan tawngkau chheh reng rengah pawh; Hi! tha maw? I chiang em? Min ring rawh, Woo… ti vel mai mai kan nih tak hlawm hi.
Kohhran ni pawimawhah lah thalai hmel hmuh tur a awm ngai si lo. A zahthlak ka ti bon tawp! Thalaite kohhran kut ke ni tura buatsaih tihte chu mumang ram a ni ringawt. Ka lawm e.
Chairman : A ropui leh hle mai. Tunah chuan hnialtu lam Calvin Ruata kan sawm ve leh nghal e.
Calvin Ruata : Khawvel changkan vang ni hauh lo, thalaite kan chak loh chhan ni zawk chu taimakna leh tih tak tak duhna kan neih loh lutuk tawh vang zawk niin ka hria. Nitin inhlawh theihna kan nei a, kar hnih thum vel kan thawk a, a hnuah kan chawlhsan leh a. Mahni thawmhnaw pawh su peih lo, ei rawngbawl leh in chhung tih fai pawh peih chuang lo. Hmawmsawm uar tak, hmui-hmer hre riau bawk si, a leina tur sum thawk chhuak peih tak tak si lo. Hna thawh ve chhunah pawh zawmthaw tak la ni zui thalai kan tam lutuk hi kan chak loh chhan chu a ni ber lo maw?
‘Pathian zarah ka dam e, ka tluang e’ ti siin Pathian biak peih hlawl lo. Inchei duh siin a leina tur sum thawh chhuah tum reng reng lo kan tam lutuk. Chhungte biak rawn tlak loh, khawtlang thil tiha lang ngai lo, kohhran inkhawm ngai pawimawh lo. Heng zawng zawng hi keimahni(thalaite) kan chak loh hrim hrim vang a ni tih ka puang e. Chu vangin, kan chak loh chhan hi khawvel changkan vang a ni hauh lo tih i hre thar ang u. Ka lawm e.
Chairman : Aw le, tunlai thalaite kan chak loh chhan chi hrang hrang a awm thei. Natna avang te, hman loh avang te, thatchhiat hrim hrim vang pawh a ni thei e. Chuti ang zelin Biak ina inkhawm aiin TV en te, lehkhaden te, kawlawmbawt pen te… sawi tur a tam mai. Engpawhnise, tuna kan chak lohna zawng zawng hi theihtawp chhuahin siam that tum ila, intih chak tawnna kawngah intlaksiak tawh zawk ang u.
—–Hriatna Ro Bawm (HRB Nov. 2011)


An thupui leh an sawihona lam ai in ka han OT lawk teh ang!!
Sawitute leh hnialtute hming khi ka en a, an “Given Name” or “First name” ah Sap hming or Christian name an vuah vek a, heihi tunlai kan uar deuh leh lar deuh emni ka ti a… Robert Ch. Thangkura’n “Kan sap nial nual” a tih pawh min hriatchhuah tir a.
Rev. Dr. Stephen Hre Kio (Chin mite zinga Bible lam Ph.D hmasa ber) in “Ka hming ah sap hming Stephen ka lo vuah ( a vuah a ni a, a hming saktu sak ah a tel lova)ve mai hi chu a pawi ka tiin ka inchhir deuh a. University kan kal tirh vel 1960s khan sap hming in vuah hi a lar lai a ni a, ka lo in-vuah ve mai alawm mawle” a ti a..
Ka sawisel chu a ni hauh lo. Mahni duhthlanna leh zalenna hmangin kan vuah/sak vek thei e. Mahse, kei chuan a “Zo” lo deuh ka ti.