By: Zalianthanga, Tahan
Thenawm khawvengte azir hian kan nuamin kan nuam lo thei a, inneltawna thil awmzia, inrawn tawn thiam a tul tak meuh a ni. A chhan chu ngaihmawh thama kan ngaih lem loh thil te-nau tham deuh pawh hi thupui hlapuiah vui hmui an pu lian thei a, mahni lam chauh ngaihtuah lova, thenawmte ngaihsak thiam hi rilru hriselna leh zai khata awmhona tha tak a tling a ni.
Thenawm do aiin khaw sarih do
He thufing hi fip taka ngaihtuah chian chuan ril tak a ni. Thenawm neih fuh loh hi chu chawei te pawh a tui lo phung thei asin. Mihring hi tumah hmalam hun kan sawi thei lo va, kangmei leh rikrum thilah bawihsawm tul chang a lo awm thin. Chutah chuan chhungkhat unaute chu lo nei hnih-thum deuh mah ila, pawimawh thilah kan bul hnaia an awm tlat loh avangin thenawmte hi kan pun hmasa ber thin a, a tul ang angin kan inpui liam liam thin a ni. Hei hian thenawmte hi kan laina hnai berte an ni, an tih thin hi a chianlehzualna chhan chu a ni.
Hmanrua ban chungchang
Eng emaw thilah remchan loh thut a awm thin. Therhlo (Therhlo hi word thar emaw ni ka manpha lo..Ed.) inban thuhlaah pawh hian fimkhur a tul hle. Hmarcha, chiseh, chhitui, nghapih, adt.. hi kan puk a nih pawhin remchan hun hmasa bera rulh leh hi a hahdamin a hnu leh atan pawh ko ritu tak a ni. Ara, tuboh, istiri inhawh tak ngialah pawh hian thenkhat chuan ta neih ang hrimin an lo kawl deuh reng thin a, hman zawha pek let leh hian a tu tan ve ve pawh thil tangkai tak a ni. Theihnghilh tlangpui chu a awm na meuh mai, inthlahdah vanga kan buai phili hi a tam zawk hial awm e.
Bawlhhlawh paih
Pheikhawk thar deuh pawh hi a awmna tura a awm loh chuan a hnawksak tlat thung. Eng emaw thil funna leh hman tawh loh neuh neuh kan lo paih a nih pawhin a hun leh a hmun hriatthiam a tha hle. Artui heng ringawt pawh ramri pela an lo paih hian ngeng a chhun nghal mai thei a ni lawm ni? Engpawh ni se, In tinin bawlhhlawh bawm neiin chu tah chuan paih mai ila, hriselna atan pawh a tha hlei hlei a ni. Hmun fai lai taka kuhva-tui kan pik sen puat puat hi chu a zia lo lam hret zawng a nih hi! Ran thi, tui thli leh thil uih thei reng reng pawh, phum bo theih thil an awm nual ngei ang le.
Ramri inchuh
Ramri inchuha a ruka nek hret hret sawi tur an awm a ni mai thei. Pal hung thuhlaah leh ramri siam thilah pawh hian thenawmte leh hriatpuitu tute emaw pun thei ila, a tha khawp mai. Pal hung chung zawna dithlifarfem (rangva) lawr chhen pawh hian thenawmte lung kan ti awi lo thei a ni. Tui hawk luan kawr-a, a luan dan thuah pawh thenawmte harsatna kan siam thei a ni. Tui rim chhia, luanna mumal lohna avangin thenawmte chu sawi loh veng chhung thlengin boruak tha lo kan siam thei bawk. Ramri avanga innghirnghona hi ram leh ram, hnam leh hnam, khua leh khua, veng leh veng, leh thenawmte thleng hian sawi tur a awm fo reng a ni.
Huan hnai ber thenawm
Thenawm fel neih chu pianpui unau aia nghet zawk pawh a awm thei ang. A thlum a al eiza, hnathawh inlawm a, eiin thuah pawh kan neih tawka thil inhleh, chaw ei-lawm, eng emaw inpek tawn thiam thenawm kan nih chuan veng nuam kan siam tihna a ni ang. Thenawmte hi kan duh vanga lo awm an ni lova, duh zawng lah a thlan theih bawk hek lo. Khuarel, leh mihring relte pawh a ni fahming. A eng pawh chu lo ni se, a theih ang tawkin thenawm nuam i siam ang u hmiang, tih hi kan au hlaa chu a ni e.


In han sawi tak ah chuan kei pawh hi ka naupan lai deuh chuan kharva tak leh tawrhhlelh awm tak hi ka ni a.Kan thenawm te Ar in kan vawk chaw a lo chuk kur kur lai hi ka veh k
then then a lungte a va vawm thut a va tih phut zawk ka tum a,ee…rin loh tak in ka’n vawm hlum der chu le!Chu mi tuma kan thenawm nu min hauh nasat zia chu!kei lah inthlahrung bawk…mahse kan theihai ka lo tih ve, a tetlai deuh a duat tak a ka lo en kawl ve khan thenawm te compound lam ah lung min her san chu ka tuar thiam thei lo a ni..kei ni’n a kung kan chang a an ni’n a rah maw!E khai, mizonula ngaihdan ang tak in ” Nang mah i in hmangaih ang in i veng te i hmangaih tur a ni” tih chauh lo hi chuan tu thu in nge kan in rem theih ang…
He thuah hi chuan sakhua,hnam,etc…ramri kham lovin Lal Isua zirtir thu ropui ber “Nangmah i in hmangaih angin I vengte pawh i hmangaih tur ani” (Neighborology)hian a khai khawm hle in ka hria.
Thenawmte hi kan chhung hnai berte an ni a,in peng tawn theuh kan ni meu si a,,,,,
In van sawi hlauhawm hlawm ve! :evil:
#Pu Editor
Keipawh “therhlo” hi Mizo tawngah a awm awm ka hre lo. “bawlhlo” ni awmtak a nia. Eng Mizo Dictionaryah mah “therhlo” hi a chuang lo bawk! Tin, @Khuarel, leh mihring relte pawh a ni fahming! “Fahming” tih hi Duhlian tawng a ni lo! “FahmiAng” tur a ni zawk ang.
“Fahminga” hi chu Sap tawng tak in, “possibly, perchance, perhaps” a nia.
Ramri lampang insawi nasa e mai. Bawlhhlawh paih chungchang ka sawi ve dawn.
Tamu lampanga ka zin ve thin lai khan, mak tih deuh mai pakhat ka nei a. Ruah a rawn sur a, kalkawng zawng zawng tuiin a chim a, tuihawk a luang hum hum mai a. Chu chu remchang thatakah an hmang. An bawlhhlawh (hmeichhia englo dam hial te pawh ) ranthi leh engkim engkim nen thingzar thlengin an kawt tuihawkah chuan an vawm thla pawp pawp maia. Tui hawk chuan a theih chen chen a chhawm a, ruah a rawn rema tui a rawn tlem a, bawlhhlawh thenkhat ritsak deuh chu chhawm thei tawh hek lo le. Miin hmaah, pal velah an bet sengsung mai a. “Lucky 7″ ang deuh a ni ber in ka hria. Mitamtak tan chuan, a awlsam duh viau anga, mahse, bawlhhlawh infakkhawmna leh tuihawkin a chhawmtheih tawh lohva, a burbunna building a chengte tan chuan….a nuih zatthlak lo viau ang!
Ram ri chung chang hi fimkhur chu a tul viau a ni. kei ni pawh kan thenawmmpa in kan pal hi min nek reng mai a, a bik takin chawng hling a phun pawhin kan huan lam ah a rawn ti awn a, kum thum li ve ah ka pu hian thenawm pa hi hrilh a tul a ni, chu lo chuan a tan a tha lo ang a tia. a hrilh a le, thenawmpa zu ruih a piang hian ka pu chu a rawn au thin a. mahse khuavangin a hua nge maw ni, thenawmpa nupui chu a sumdawnnaah accident a tawk a, a dam hnuah pawh a uire leh a, thenawmpa chu a tawp a, zungawl a vai a, a in pawh chu luah thei lovin hmun dangah a insawn ta a. Ramria buai buai ho hi chu khuavang mal sawmna chu an dawng lo tih hi kan thenawmpa atang hian a ni tak tak nih dawn hi ka ti ve a. a ziaktu hian a ziak thiam bawk a, a hlawk thlak khawp mai.
Ramri chungchangah hian keini Zofate zingah buaina a tam mai. US ka thlen hlima mak ka tih ber mai chu ramri an hung ve mang der lo mai hi a ni. Hmun tamtakah chuan an hung ve a, chu pawh chu privacy atan chauh a ni. An ni chu ramri inchuh a ngai ve lo. Sawrkarin ro a rel mai. In lei hian inhmuh kha engtia zau/lian sq feet kha document-ah a tel vek tur a ni. In thar deuh a ni emaw, inhmun zau zawng document a awm loh a, huan pal an hung duh a nih chuan sawrkarah an huan chin chiah kha sq feet an va zawt chiang tur a ni. Huan hung dan tur pawh sawrkarin guideline a nei vek. Tuman guideline bakin an ti ngai lo bawk. Sawi tawh angin huan pal an hung ve nachhan chu privacy vang a ni deuh ber.
Zir tur leh fimkhur tur thil a fun kim tha hlein ka hria.
“Ramri inchuh” tih hian kan thenawmte min ngaihtuah chhuahtir ve tlat pek a. Kan thenawmte (kawmchhak leh thlangte) hian kan ramri min nawr ang tih hi ka pain a lo ring ngai lo ni tur a ni, kan ramri hi tifikfekin a lo hung lem lova. Kawmchhak pa, ka pain a fa anga a zilhhau thin, chuan a ram china bawngtawlailir luh theih nan a ti ni ngei tur a ni, kan ram a rawn nawr a. Kan bang dai deuhthawh hian pal a rawn sawn a. Ka pa lah chuan huata la ta lem lo chuan a pal chu hnung tawlh deuh turin a tia, tlem chu a nawr kir ve mai bawk a. Rei vak lovah chuan kan kawm chhak pa chu nat lawk pawh awm lovin a thi ta thut a.
A hnu feah kan kawmthlang nuin, an rawn insawnna kum 4,5 vel a nih hnuin, kan ramri chu huangtau takin a rawn chuh a. Hemi tum hi chuan ka pa nen pawh an intai ve a ni awm e. An chhungte pawhin an rawn zilhhau hial khawpin thil a awm a. Rei vak lovah kawmthlang nu pawh chu nat lawk em em awm lovin a thi ve leh ta a.
Kan venga nu upa ber pawla kan neih, pitar kum 70 vel mi chuan heng chanchin hi a lo hria a, ” A ni reng ang chu. Khuavangin a duh hlei nem. Mi ram chuh hmang chu ‘a ramah a leng lo a nih hi’ a ti a khuavangin la mai a lawm” a ti, a ni awm a.
Ramri inchuh hi hmanlai upate chuan an lo serh thin ngei tak a. Tunlaiah pawh hian khuavang inrawlhna a la lang emaw ni aw, tih turin thil a awm ve thin tlat a ni.