By: Puibawiha
Tun lai 
Mizoram music video controversial hlawh tak mai “Thanglunghnemi zai,” Aizawl Ramhlun North YMA sak hi han thlir ve teh, ngaihthlak a nuam teh a nia. Tun lai thangtharte zinga thu ziaktu lar tak pakhat Darrokima’n he music video a sawiselna “Vanglaini” ami hi a sei deuh a vangin ka rawn latawi a. He music video chungchangah hian kan ngaih dan leh hmuh dan erawh a in ang vek lem lo mai thei.
An zai kha mawi ka tiin an zai thiam ka ti hle mai a, tleirawl pathum lamte pawh kha an lam thiam tawr tawr khawp mai a, amaherawhchu, ‘hnam pawi khawih’ an ni tih an inhre phak reng reng lo em ni le aw tih hi ka ngaihtuah zui a.
Tleirawl pathum lamte kha ka dem hauh lova, kha hla kher khera khatianga lamtirtute kha erawh chu ka dem lo thei lo a ni. A ngaihtuah chhuaktute rilru tur awm ang kha ka han ngaihtuah a, “Changkang thei ang berin le…, tunlai thei ang berin…, khawvel than ang zel hian thil chu her rem ve zel tur…,” an ti ni ngeiah ka ngai a. Changkanna kan tehna hi eng nge maw ni ta ber le? Changkan san chi leh che lo leh chhe lo tura vawn him tlat chi thil hi a awm a, chutiang thil chu kan thliar hran thiam loh chuan hnam pawi hi kan la khawih chhunzawm zel dawn niin a lang.
Culture leh tradition thilah pawh hnam dang thil nena inpawh pawlh ngaihna chin a awm a ni thei. Kan Mizo pipu zai dik takte pawh rimawi hmanraw changkang zawk nen mawi tak takin an sa chhuak thei ta a, mahse, ‘Thanglunghnemi zai,’ Mizo pipu zai dik tak, khatiang lam nen khera an rawn chawhpawlh duhna rilru kha chu kei chuan ka hrethiam ve phak lova, eng Mizo rilru atanga lo irh chhuak nge ni ang tih hi ka ngaihtuah ve thiam lo. Ka la thin fal bik riau vang em ni phei chu ka hre bik chiah law.
Changkan kan duh lutukna leh, sap an kan duh lutukna lamah hian humsual kan dai chho zel ang a, YMA berin hma an hruai tawh chuan thangthar lo chhuakte hian hnam thil zah nachang hi an rawn hre lo telh telh ang a, a sawisatu nih an hreh lo tial tial ang a, khawih awm leh awm lo pawh thliar hrang miah lovin kan ham bawrh bawrh ang a, a hming chauhin Mizo hi kan ni ang a, kan culture leh tradition-te hi zawi zawiin kan nek chep tial tial ang a, kan ti sap telh telh ang a, a Mizo-na kha a bo tial tial ang a, kan changkang ral raih mai ang tih pawh thil hlauhawm tak a ni ta.
Dik tak chuan, a nihna ang taka kan pi leh pute thil, culture leh tradition, hnam tana thil hlute vawng him reng chunga khawvel changkanna kawnga chak taka tlan hi changkannna dik tak chu a ni zawk. Hnam pawikhawih zawng hi chuan i changkang tawh lo hram teh ang u.
“A laia lam te kha tunge ni?
Vahkhuai par tlan angin lam rawh..chhim tlangah a leng em mai,
Mur-in an lawm ang che hming dai lo…..
*** Awi maw Thanglunghnem par-i tel lo chuan. (Engtia ziak tur nge maw ni le; Awi maw thanglunghnempari tel lo chuan tih tur nge? Awi maw thanglunghnempar i tel lo chuan nge Awi maw thanglunghnem pari tel lo chuan..???)
Zofaten kan fan a ril tual tual,
Chawi zel ila kan pi pu nun zemawi kha.. a leng em mai;
Tichuan khuavel hi a deng chhuak ang.
Immanuela i sawm ang aw,
A tel lo chuan Zoram malsawm a…? ( ? he lai hi ka hre thei hauh lo mai, min han pui teh)
Kiantirthei Lalpa a lo ni e.
A hla thu hi ziak chhuak thei kan awm em le? In lo nei khiau lo maw? Hei vawi tam ka ngaithla ta ringawt mai.
I’m totally with you Dama.
Kan culture hian Kristian theih tehreng e. Kan culture kal san miah lovin Isua a rin theih.
A dik viau,kan culture mil a kan khristiana poh kal pui theih anih zia a lang a.Immanuela hming han lam kher khan a tihfiah rual in a lehlam ah chuan Pathian hi tlawn lungawi theih ah a lantir lek2 emaw ka ti deuh….a chung a ka thil ziak khi Ramhlun YMA mithiam in a an buaitsawih ani a,ka hmuh dan leh an thiltum a in ang lo anih chuan…..thudang ani e.Mahse kan culture boral mek Abstract art a ramhlun N .YMA in min en tir an tum na ni a ka hriat a vang ani……Chutiang hre lo khop a Ramhlun.N YMA hi an mawl anih chuan….ka hre lo le…….?
Tihdikna:
Kan vauhbik (dik lo) = Kan voh bik lehzual tur…(dik).
Chu ti lampang biah thu maw lo ni a, ka fiah uar mai, thanks lonelygaij.
Tunlai thang thar lam; hiphop, rap etc. tih vel hi kei chu ka do hran lem lo, western culture-ah pawh ka ngai hran lo heng aia lam dan mak sak leh turu tak tak pawh an la rawn hmu chhuak zel ang. Kan lo sehhmeh dan tak erawh hi chu a pawimawhin fimkhur a ngai niin ka hria. Khawvel thila Concert-na leh huau huauna vela an lamte hi chu tu’n an sawisel hranin ka ring bik lo. Mahse Biak inah pulpit hmaah han lam kak siah siah mai ta sela inmil kan ti lem hauh lo vang, and so on.
Chhun pachanga kawngsir ualau lai taka Zurui tawng lam deuh an zung kawh tau tau angin Pastor hi han zung ri thlawrh thlawrh mai sela kan hmuh dan chu a dang viau ang. Pastor biak ina kuhva ei tuam tuam te thil inhmeh lo a ni, Pathian in a thianghlim thu zirtira, vawng thianghlimtu tur a ni. Chutiang bawkin YMA-in a tihtur leh tihawm chu ngaihdan kan nei sa theuh va. YMA berin hetianga bul an han tan mai hi chu chhut ve deuh chu a ngai a ni. Mizo te chu Krsistian za a za kan lo inti tawh thin a, kan culture pawh kan Kristianize zo vek tawh a. Kan Pathian fakna hla, saw tiang sawn lam pui tawrh tawrh mai sela engtin nge kan ngaih ang? Kristianity erawh hnam hrang hrangin kan intawm a ni a, Pathian fakna hla nena an lam chu in lo hmu nikhua deuh pawh a ni thei e. Kan hnam zai, kan culture erawh hi chu tuma min tawmpui ve loh keimahni ta liau liau a ni a, kan vauhbik leh zual tur pawh niin kei chu ka hre ve tlat a ni.
Changkanna leh tunlaina hi dan theih pawh a ni lo va, dan tum pawh thil atthlak mai a ni. Chuvangin heng changkanna tharin kan hnam nun a rawn den dawt dawt lai hian a lo sehhmeh dan hi kan zira kan thiam hi a pawimawh zel ngei ang.
Khawthlang kalchur tih ah khian Tabla Kalchur poh ka huam e,Guitar khi chu kan chemkal na lam a ni a thil mak ah ka ruat lo…..a engah poh nise..
Tunge ka rawih ang aw….THIL in mi a tibuai leh tawh,ZORUN… an tih hi ka bul hnai ah awm se ka pun mai ta lawng…..Pu Dika tal hian a en thiam em anga a la rawn sawi ang tih kan ringawta….I ti dik Puibawih kha mit a tang a han en vang vang khan…Ramhlun North hian khati ringawt a Thanglunghnemi an tihbuarbawn phal ka ring lo.Mizo kalchur chu khawthlang kalchar in a chimral mek anih lai a….mipakhat in KAWNGKAPUI a tang in an en vang2 a a rilru na lutuk chuan a Diar a vet sauh2 a Mizo kalchur Tuihawk luankawr a tlurengtawh chu tungding a silfai in Chaimawi tak a tawp lam ah kan en thei ta ani……
E heu raw! lonelygaij chu va hre ril leh awm si ve le(h). Ka bo ta map mai le. Kum 1503 bawr vela Vinci khaw mi Leonardo a lem ziak Mona Lisa (la Giocondo) nui hmel hmui nalh fahran leh nung sarh mai nen chuan eng tiang chiahin nge inkungkaihna an neih theih dawn chu ni maw? Italy tawnga Monna= ma donna(madonna) tih chu Madam or my lady tihna a ni tih vel bak hriat ka nei bawk si lo.
I thlirna tukverh chu han hawng zau law law teh khai!!
kan tiri leh lok teh ang ,khi thil khi nguntaka THIL in ka thluak a tihbuai miah loh a ka en leh ngaihthlak khian…zirtir anei ani…’.Beng nei chuan hre rawh se’…a sawisel tu ka dem lo a,Ramhlun N a a ngaihtuah chhuak tu a ropui hle mai…hrethiamlo tan, Monalisa lem hre thiamlo chuan…ngaihthlak a en loh mai chi ani e……ngaidam….ka lo hriatthiam lvang ani……..
Ti leh loks,hmeichhe naupang lam leh a hla khi ,chhim leh hmar a ka dah avang in a ngaihthlak dan poh ka thiam viau…mahse vaichhe ho Tabla rawn ri kha ka ti thei vak lo ani he hla a tan chuan….an duh leh an siam chop hla dang ah chuan dah se…khatak khan hnam poi a khoih tel ani..in ka hre lehzual…..
A lam ate ai khian, tianga lam tura lo ruahman tu leh he idea rawn ti chhuak tu hian enge a tum leh a ngaihtuah tih ka hre chak khawp mai. Lam te kha chuan a ruahman lawk tute tih dan dan khan an ti ani ve mai a. Lam chu an thiam in an zei ka ti khawps, mahse a hla nen chuan a in hmeh chiahlo deuh ani e.
Mit pahnih a ka en chung in ngaihdan hrang in ka en a a tih chi viau mai.Hmeichhe naupang lam tawr2 ang in ka en a,zai khi an thiam tih na in ka ngaithla a a tih chi viau.A tawp lam portion a Chai mawi zet khan an zaithiam ka tih na a rawn nemnghet ani ber mai.Mahse,mahse,a music kha nguntaka ngaihthlak in ka ei loh zawngtak Vai ho Tabla ri ang deuh kha ka hria a.Khathil lo ri ve kha kan Mizo thil nge,Tabla an hmang ……Tabla anih chuan kei chuan Hmeichhe naupang lam tor2 ai khian ka ngaimawh zawk.Globalization chu a ni khop mai…..Japanese ho hian an traditional style(Japanese Blues ani ber)Enka tih an nei a a lar viau a mahse an westernise ve miah lo.Ti khop a Globalization in a nang ve tho na chung in.Hmeichhe naupang lam tor2(Chinfo tlak ah chuan ka ngai lo a)ai chuan Tabla niawm tak rawn ri ve kha ka ngaimawh in ,Tabla kher kha chuan min globilise lo se ka ti ani….(Tabla a nih hlauh chuan)
Thil tharhlam lar deuh hi chuan mi rilru chu kawng chi hrang hrangin a la thin reng a ni. Hnam thuam leh hnam kalphung kan ti dawn nge maw ni. Hnam thuam hi han thlur dawn ila. Kan Ngotekherh te hi hmanlai mi te ngaihdan chuan rawng dum leh rawn vara intial ngat hi a nih dan tur dik a ni e, an ti ngei ang.
Tunah zet zawng, kan ngotekherh te hi Mizoram atangin an duh leh rawng duma tialna turah rawng hring te, rawng sen te hmangin an rawn ti ngotekherh ta huai huai a. Selsawina hian hmun a chang tawh lo. Kan hmeichhiate lah chuan Mipa nen intluktlang kan ni ti ni awm takin puipun nikhuaah te an bih ta sup sup bawk a. Ngotekherh hi kan hmeichhiaten an bih ve tur a ni lo tia hmalak tumtu PAWL pawh awm ngam tawh lo khawpin hunin min deng ta.
Ngotekherh han sawi takah chuan Aizawl ka haw tuma Zarkhawt kawn, Mizo thawmhnaw bik zawrhna dawrah kan lut a. A hmuh nawm ngei mai. Ngotekherh te hi Rawmawlah te, Kawrah te, Nghawng-awrhah te, hmeichhe pawnfen ang chi-ah te leh hmeichhe khaibawm te chi ah te, a tunlai thei ang ber bera siam an lo zuar teuh mai a. Ka thiannu phei chuan a chikima neih kim vek a duh hial a, pa ka buai der a lom le. Tin, puanchei, puandum etc.. zia rang pawhin eng eng emaw siam thar hi hmuh tur a awm nual bawk a sin. A engapawhnise, Pawl sumzawnna sawi loh mimal sumzawnna atan hian kan hnam thuam te hi kan hmang tangkai ta hle mai. Hemi kawngah hian tumah hringhrana indem theih ngawt lah ni hek suh. Tunah chuan hetia kan hnam thuam kan siamna kawng hi thil tharah kan ngai tawh lovin inngaihzamnain bu a khuar tak hi!!! Eng kan ang zel ni maw??
A chunga ka han thai tak ang khian tuna kan subject Thanglunghnemi hla, tunlai taka lo cheibawltute pawh hi an la tharhlam em hrih a, a dem tawk chu lo awm hrih ang hmiang. Kan hnam thuam duh duha kan hman sawikawih ang hian hunin a rawn hril zel ang a, hei aia mak sak zawk leh thiam zawk zawkin kan ZO Tlangram Nuam tih hla te, kan Tlanglam hla dang dang te hi Etc.. an la rawn rap sawikawi dawn chauh maw le. Chung hunah chuan inngaihzamna thlarauin mi tinte tawnah bu a rawn khuar zel ang a, khawvel changkanna lui puiah kan hnam thuam te, kan kalphungte hi liluhpuiin kan la hleuhpui del del dawn zuk nia.
Chuvangin, kei chuan he hla lampuitu tleirawlte hi talent an neitha ka ti hle zawkin leh he Idea vawrhchhuaktu pawh hi fakawm ka ti zawk hial a, hnam pawi an khawih tih hawih chuan ka ngai lem lo, anni hian hnam pawi an khawih kan tih dawn chuan kan hnam thuam duh tawka ti siksawi ho te hi? Engtinge ni ang??? Mahni hnam ziarang hmang a, tunlai taka siam thar thei lo tu hnam kan nih chuan kan ngaihtuah awm zawk fe long maw???
A tawp lama an lam te hian a ti Zofa reih reih lo maw….. “Thian thil ti thei Lalpa” tia tlang an han kawm te hian aw… an fakawm e. Hmm ka han ziak ta teuh va, ka inthlahrung khawp mai.
@Dika,keima tihbo ani zawk,in khom ban lam ah tih tha leh ang….
**lonelygaij a va pawi ve. han ziak nawn leh la…. tin… website pa hnih pathum lai enkawl i nei tho mai thei a… comment te hi a kalsual chuan spam ah a lut ve thei thovin apporve zet ngai te a awm chawk a. Mahse, he subject ah hian i comment lut lo tur awm hi kan la hmu hrih lo chu a nia… mak thei hle mai, i ngaihthiamna kan dil e.
An zai choh ka ngaithla a an thiam khawp mai, mawi tak a ni. En pahin ka ngaithla leh a nula lam zek2 ho hian a ti mak lo zo vek. A ri awm loin ka en leh a nula lam ho hi Night club-a hlawh nei a lam ho hi an ang ka ti.
Nula tleirawl ho lam hi awm lo se chuan sawisel tur poh a awm lo.
Chuan nula lam ho hi a hranin rawn lam tir se he mi hla ni lo hla dang hmang se. Nula lam poh hi thiam tak an ni. Keipoh hi lam lam chu ka englo then ve na zawng tak a nia, underpant ha lo phei chuan then tha duh khawp mai. hahaha
ka komen vawihnih ngawt a bo tawh!!!!!!?
Pu Dika, Pu lonelygaij leh Tv. Lawma te comment chhiar a chak awm tawh khawp mai. Kan nula hovin an rawn comment vat loh chuan “kan tunlai hmeichhia tak hi chu aw” tiin ka la rawn comment ve leh mai thei a ni.
Ka ngaithla chiang leh a, “Ngurin an lawm ang che hming dai lo” ni zawkin ka hria. (“Murin an lawm ang che” ni lo vin; Sorry lutuk.)
An lam lai en hi chuan a hla thu pawh ngaihthlak chian a har a nih hi..Lmao!!
Tunlai khawvel hi a changkang chak em em a. Media avangin khawvela thil thlengte khawi atang pawhin kan hre pawh zung zung thei ta a. Inkal pawhnate a that tawh em avangin tu hnam mah hi mahni chauhvin, a hlangin a awm theih tawh lo va. Engkimah kan inchawhpawlh ta nuaih a ni. Culture lam zawnga sawi dawn pawhin chawhpawlh culture (multi-culture) a ni tawh a. Globalization hian thlipui angin khawvel pum hi a nuai a, tui lian angin min chim mek bawk. Thlipui tleh leh tui lian chu dan theih a ni lo ang bawkin globalization chu tuma dan theih a ni lo va. Chutiang bawkin kan hnam hla leh nunphungte pawh khawthlang lam (western) ho tih dan, lam dan leh hla thluk te nen a inchawhpawlh a nih pawhin kan khawvel hian a zir ve tawh hrim hrim a ni. Hetiang ang inchawhpawlh culture hi dan zawh rual a ni lo va. Min chim tial tial zawk dawn a ni. Lo dan tum apiangin, thangtharte tan chuan, rilru zim leh thing nih kan hlawh ting mai dawn a ni.
A hla chu an lam(Rock) en lovin ngaihthlak anuam hle mai.
He tiang hla te chu kan hmanlai Pi/Pu te lam nen han ti se’ng aw!!!
Hah tawi leh Fen chhing hi em ni hma sawnna?
Hah rawia mipa it awm tura han in sawi vel hian em ni
changkangna an tih chu?
An han in sawi dan hi mipa eng emaw tan vel mai ani.
Mizo ten kan hla thul khung tlanglam hla ang te hi ti hian
kan in tih Chk duh vangin kan ti vel mai mai ta chu a nia!!!!