zoin: Intialtual tham an awm hnu atangin
UAE lama zofate hian kumtin nibik neiin hunpui an hmang thin a. Kuminah pawh kum dang ang bawkin, nimin (July 4, 2012) khan, Zofa Society of Emirates te chuan “Summer Meet 2012″ hlim taka an hman thu; dawn a ni.
Kumin chu kum dang aiin member kal thar an tam thu te leh, Burma ram atangin mipa kal thar an tam a, India atangin erawh hmeichhia/nula kal thar an tam ve thung tiin kan thudawnna hian a sawi zauhvin leh, eirel bawl thuah pawh Zo hnahthlak fanau zing a, bai siam thiam ber tia sawi hlawh fo leh bai thak thei bera sawi chamchi chu “Hmar Bai” a nih thu chu kan hriat si. A ni, kan member zinga Hmar unauten an duhthusam ngeia bai an siam chu thirfian khat hmak hmaka kan hawp puk puk thu hi inawhsikna atan tiin sawi mai ila, hmeh dang erawh sawi tlawr lem lo ila, a tawi zawngin Mizo takin kan ei a ni ber e, a ti.
Tin, he hunpui lo thleng tur hi kan nghakhlel vek a, member kal pawh kumin chu kan thahnem hle, khawsakna ramin a zir bawk a, member 60 tha zet kan kal khawm thei, tiin leh, kan hmanna hmun hi Sharjah khawpui a ni a, UAE ah chuan a khaw lian/pui ber pathumna a ni, tiin kan thudawnna hian uar takin an hun hman dan te a sawi hnuah, an hunpui denchhana paper, Pu Vanlal Zawma buatsaih chu zoin inlengte chhiar atan a rawn thawn a. Tin, an thlalak thenkhatte pawh kan dilna angin kan thudawnna hian a rawn zeptel nghal a, a hnuaia mi ang hian kan han chhawpchhuak a ni.
Awle, “hun hi pawisa a ni”, tih te leh “thawk lo chuan ei pawh ei suh se”, tia tawngkam lar tak, a tak ngeia hmanna rama khawsa, zofaten hetianga hun ropui leh hlu, hlim leh lawm tak leh an tum ang taka hlawhtling taka an hman theih thinna chhan hi; an hruaitute inpekzawhna leh member tinten tanrual an thiam zar a ni ngei mai, a ropui a ni, entawn an tlak hle mai tiin hun lo la kal lehzel turah pawh hlim leh lawm taka hunpui an hman theih zelna atan duhsakna kan hlan e. Eds.
TLAWMNGAIHNA
By Vanlal Zawma, Abu Dhabi, UAE
(Zofa Society of Emirates, Summer Meet, July 04, 2012 Wednesday)
Mizote hian tlawmngaihna hi kan sawi vul chuk mai a, tlawmngaihna tih tawngkam chu hnam dangte pawhin a tlukpui an neih ve loh ang hiala sawitu leh Mizote chauh tlawmngai ang hiala ziaktute pawh an awm bawk. Mizote tlawmngaih dan hi hnam dangte tlawmngaih dan aiin a thukin a na sa zawk pawh a ni thei a, kan khaw sakna leh kan chet tlatna hmun a zirin tlawmngaihna kan kal pui dan leh hrilhfiah dan pawh a dang lam thei hle bawk ang. Tlawmngaihna chu eng nge a nih tih leh eng tin nge kan hrilhfiaha a kan nun pui ve dawn tih kan hriat thiam theih nan zau takin I ngaihtuah ho teh ang u
Tlawmngaihna awmzia kan mi thiam hmasate hrilhfiah dan: “Tlawmngaihna chuan taihmak te, chhel te, thilphal te, mahni hmasial loh te, rinawmna te a huam. Thil tha hlen chhuak turin a harsa lai leh buaithlak zual lai sut peihna rilru te, mi dang aia thawk rim zawk nih peihna leh, rah seng lamah erawh chuan chang tlem zawk nih huam a, thawk tam ber ni mah se, thawk tlem zawk anga lan huamnate chu tlawmngaihna a ni. Tlawmngaihna chu a awm mai mai lo va, a awm dan leh chetziaah a intarlang thin. Mi tlawmngai chuan a mihringpuite tan rawngbawlna hlu tak, sumin a lei theih loh chu a thlensak a, a beisei a, a puitlinsak bawk thin. Tlawmngaihna chu a sawia sawi fiah zawh loh, a taka hmana chiang em em si, a hre lote tana mak leh rinhlelhawm rum rum thei, mahse hai rual lohva khawtlang nun tinuamtu ni si chu a ni” an ti.
Tehkhin thu hmanga hrilhfiah na pakhat “Vawi khat chu Taitesenate ram vahnaah chawhmeh an nei lo hle a. An val upa pakhat chuan chawhmeh atan chhuna an ram vah kalkawnga an hmuh tumbu an la lo kha pawi a tih thu a sawi a. Tichuan, a rukin Taitesena chu zanah a thiante mut hlanin a va kal ta nal nal a, tumbu chu a va la ta a. Zinga ei turin a siam hmin nghal vek a. A tuka chaw an han ei chu tumbu bai tui tak an hmeh ta mai a. Taitesena chuan, “nimina kan ramvah kalkawnga mi kha a nia,” a ti ta a. Vawi khat leh pawh an lui kalnaah an val upa kal pui chuan lui kama lung pakhat lungtat atana tha deuh mai chu a hmu a, lungtata a awh zia a sawi ri zauh a. Taitesena chuan a rukin chu lung chu a ipteah a ak ta a, in an thlen chuan an val upa chu a pe ta a. Chu chu Mizo tlawmngaihna dik tak chu a ni” tiin.
Ziaktu pakhat chuan tlawmngaihna chu “a thu maia hrilhfiah chi a ni lova a taka lan chhuah, chet chhuah pui chi a nih avangin mahni inphata mi dangte tana nun pek hi a ni a, chawimawina leh fak pawh a phut miah lo. Nimahsela chawimawi leh fak avanga zual sauh si hi a ni” tiin a hrilhfiah bawk.
Hrilhfiahna dang lam deuh, Rangoon nu pakhat chu chhungkaw chawhlui an kil ho laiin a faten tihian an zawk a, “nanu, papate hian tlawmngaihna tih hi an sawi ziah maia eng nge a awm zia” tiin, nu ber chuan “tlawmngaihna tih chu Mi Aa ho, mahni nupui fanaute pawh ngaihsak lo ho” tihna a lawm a ti awlsam et a. A fate chuan pa ber chu an ena an ngawi thap mai a ni awm e. He lam chu tun tumah kan sawi thui lovang.
Rev. Chhunvela chuan “Tlawmngaihna faktuten kan duhthawh a leiah, “Hnam dang tawngah pawh a tlukpui thumal a awm lo vang,” kan ti hial thin a ni awm e. Mahse, hetiang hi chu a filawr chuangtlai lam deuh niin a lang. Hnam dang tawng kan thiam tlem vang zawk lek fang a ni. Kawl mi thiamten ‘Si-Ta-Na’ awmzia an hrilhfiahna te, Theologian thiamten Krista mizia an hrilhfiahna te, Mizo mi thiamten tlawmngaihna awmzia an hrilhfiahna te chu khaikhinin mil tawn ta ila, tul khata thil ang thap an ni thei ang” a ti hial a ni.
Khai le, tlawmngaihna tih awm zia upate leh mi hmasate hriatfiahna kan sawi tam tawh hle a, kan fiah thawkhat viau turah ngai ila, tuna kan hun tawn mek computer age or information technology hunah hian eng tin nge tlawmngaihna kan hrilhfiah ve dawn le? “Khawpui zawk leh ram changkang zawka khawsa Mizote hian tlawmngaihna chu eng tin nge kan hrilhfiah a, kan nupui ve tak ang le” I han thlir kual thuak thuak teh ang aw.
Hmanlai Mizo khawtlang nun leh tlawmngaihna khalh kaltu chu Zawlbuk kha a ni a, Zawlbuk atang engkim zir chhuah vek a ni. British colony leh Kristianna in kan culture leh khawtlang nun chu a rawn nuai a, Zawlbuk neih a rem lohnate a lo awm ta a. Mahse Zo nun mawi tak tlawmngaihna chhawm nunga chher chhuak zel tur pawl pakhat a awm ngei a tula an hriat avangin missionary leh kohhran upate chuan lungrual takin June 15, 1935 khan Young Lushai Association (YLA) an din a. Chu mi hnuah India chu independent ram a lo nih tak avanga politics inher danglamte chuan Mizoram pawh a nghawng cho ve zela October 07, 1947 ah Young Mizo Association (YMA) tiin an hming an thlak leh ta a ni. YMA lo din chhan chu Dr. J.V. Hluna chuan, “Vantlang nun thlung khâwmtu Zawlbuk a lo bo tâk avangin kawng dang eng emaw awm tulin an hria a,” tiin a ziak. Vawina YMA hian a dintute tum ang takin Zawlbuk ai a awh zo meuh emaw chu?
Vawinah chuan Zawlbuk sikul aiah Sunde sikul emaw nitin sikul emaw kan kal tawh a, ral leh sahrang laka min veng him turin sipai leh police te kan nei tawh bawk. Chu bakah khaw tin leh veng hrang hrangah te leh mahni chenna hmun theuhah Mizo tlawmngaihna leh Zo nun mawi chawm nung zel turin YMA, KTP, MSA, ZSE, YZTP etc… tiin pawl kan din hlawm a. Amaherawhchu, kan hun tawn mek te, kan awmna hmun leh khua te a zirin kan tlawmngaih dan leh Zo nun mawi kan lan chhuah tir dan a in ang lo thei hle dawn a ni.
Hman laia zan thim tham leh khual hla tak takah zual ko tura ke lawnga kal tawh loin awmhmun atangin telephone hmangin emaw, internet-Email hmangin emaw, motor leh bike hmanga kalin emaw awlsam takin chanchin kan inhrilh in kan zual ko thei ta a nih hi. Zofate chenna hmun threnkhatah chuan thlan laih a tul tawh lova (a theih tawh lo) a laih sa leh siam sa chu sum tam taka lei mai tur a ni a, thlawmngai taka thlan lai thinte khan thlan leina tur cheng (pawisa) kan pek/thawh a tul ta zawk a ni.
Mitthi ruang chu mahni inluma lakluha men a rem loh avangin vurkhawlah ni 3-4 (chawlhkar tel pawh a ni thei) pawisa chawia dah a tulna hmun pawh a awm a, ruang men, lu men ang hrima hnathawk thei lo khawp leh taksa rim taka tlaivar leh zan men pui aiin lusun chhungte chu tui taka an mut theihna tura thlamuan leh riahpui (ruang kil tur a awm loh chuan tlaivarpui kher lovin) a tuka kan hna pangnai tawh a, kan hlawh sum atanga mitthi ruang dah man tur tanpuina pekte hi a nachang kan hriat a hunt a hle lo maw. Ruang zawn vut vut a rem tawh loh avangin unau laina hnai chauhin ruang chu zuiin pastor te nen thlanah va vui mai se, mi dangte chuan kan hna thrulhin zui kher lo ila, ruang phurhna tur motor hawh man leh unau lainate chuan tur motor hawh man (diesel or patrol man) kan theih tawk sum kan pek maite hi a hun tawh lo maw, chute chuan lusun chhungte tan kan tangkai zawk thei ang em? Chu ti anga kan tihte chu hman lai Mizo tlawmngaihna, Zo nun mawi tho kha a la ni zel dawn lawm ni.
Chhiat ni leh thrat niah te hian sikul naupangte (zirlaite) leh ni tin office-a hnathawkte hi Zo nun mawi, tlawmngaihna lan chhuah tir turin sikul thrulh leh office kal lova feh chhuak ve turin kan phut zel dawn em? Zirlaite chuan nitin sikula an zir laite chu thiam vek tura an zir leh hotute thu awih taka an awm hi Zo nun mawi chu a ni zawk lo maw? Office lam hna bahlah phunga khawhar in leh mo lawmna hmuna thingpui semtua va tan ai chuan rinawm tak leh taima taka mahni office hna lo thawh mial mial hi Mizo tlawmngaihna a ni zawk dawn lawm ni. Amaherawhchu, kan chenna hmun leh ram a zirin sikul pelh leh office tulha kan inbuaipui a tulna hmun pawh a awm ngei bawk ang.
Hmeithai leh pa mal deuh te emaw, dam loh mang an avanga lo lam hna thawk thei lo ten buh kham khawp an thar ve theihna turin an lo vah sak, thlawh sak thinte khan lo lam hna ni tawhpui aiah hna nei lote tan hna thawh tur tha kan lo zawnpui a tulna hmun a tam hle tawh a. Company hrang hranga an C.V (curriculum Vitae) kan lo pek sak te, application ziak dan kan lo hrilh te, hna thawh mumal tak la nei lo ten hna tha tak an hmuh ve beisei avanga upate hmaisa kan va tawngte hi mi dangte tana hun pek, nun pek kan tih Mizo tlawmngaihna, Zo nun mawi tho kha a la ni zel dawn lawm ni.
Kan thu a tam ta a, sawi tur tam tak la awm mahse tun tumah chuan kan sawi seng vek lo ang. Mizo tlawmngaihna, Zo nun mawi chhawm nung zel tur hian mi tin ten mawhpurhna kan nei a, tih theih chin pawh kan nei theuh bawk a ni. Kan hun tawn mek leh kan chenna hmun leh ram a zirin kan tih theih chin a inang lo ang a, kan hrilhfiah duh dan leh kan chetchhuah pui dan pawh a inang lo hle bawk ang. Chuvangin, eng ti ang chiahin nge Tlawmngaihna chu ka hrilhfiah a, ka nun chhuah pui ve dawn tiin mahni theuh I inzawt mai teh ang u. Ka lawm e.
Thulaknate:
—Tlawmngaihna leh Krista: by Rev. Dr. Chhunvela- Kristian Aw, April 2011
—Thalaite leh Tlawmngaihna: by Rev. Dr. Laithuama – zoin.info
—Hun inthlakthleng leh Tlawmngaihna: by Rev. Darrothanga, Tahan – Hruaitu Arsi, Kum-7na, Bu 7-na
—Mizo Tlawmngaihna: by Zonunmawia Tlaute, Indianapolis, USA – MSA Seminar Paper–
—Internet-Email a thuziak hrang hrang leh personal note book.




a tha khop mai kn essay tur atan copy i phal m?????
Zofa te khawvel hmun hrang hrang a kan inzar pharh zel hi ava tha tak em
Zofate khawvel hmun hrang hrangah kan in zarpharh zel hi a tha hle mai
I would like to join your awesome site and if ever I have a chance visit here someday !!
I would like to join your awesome site
Nuam awm heps, lenlai in chen a ni ber, kal zel rawhu, in ti tha e.
ZSE meet hi kum 1 ah vawi 2 kan nei thina, member ten kan nghakhlel thei khawp mai. nghahlelh pawh a phu reng a ni. hruaitu te chunga ka lawm tak zet a ni.