RIHLIPUI AW
Published on: Aug 14th, 2007 | Posted by: dika | 265 views
Editor – L.Thangkima, New Delhi
Editorial
Tang Fan Fan
Eng thil pawh ti ila, kan tih fan fan loh chuan engah mah hian hlawhtlinna hi a awm lo reng reng a. Chuvangin, kan thiltihna reng rengah hian hlawhtlinna leh a tawp thleng thei tur chuan kan tan fan fan a ngai a ni.
Entirnan, computer zir kan nih chuan course khat zo tur chuan thla ruk emaw, thla thum emaw etc. kan zir a ngai a. Chumi hmaa kan zir chhuak peih lo a, kan bansan a nih chuan a eng hlawkna mah kan nei dawn lo reng reng a ni. Hna thawk kan nih pawhin taima tak leh rilru nei taka kan thawh chuan hlawhtlinnain min lo hmuak reng a ni tih i hria ang u. Lehkha zir kan nih pawhin kan zirlai kan zawh hma loh chu ‘fan fan’ rilru nena kan zir chuan kan hlawhtling em em dawn a ni.
Amaherawhchu, mihringina kan peih loh leh kan tlakchham tlangpui chu ‘tih fan fanna’ rilru hi a ni. Mi hlawhtlingte kan en chuan an hnathawhna leh an lo zirnaah ‘fan fan’ rilru nena an lo beih thin avangin mi hlawhtling leh mi chhuanawm an lo ni mai a ni. Chuvangin, kan thil tihna reng renga kan tih fan fan chuan thil eng pawh ti ila, kan hlawhtling dawn a ni.
British-in Burma Mite Tan Tanpuina Pek Tum
British MP-te chuan Burma community-based organizations (CBO) te hnena tanpuina pek chu tha an ti a. He thil hi Burma refugeete leh sipai sokarna hnuia harsatna tawktute kan tanpui theihna kawng awm chhun a ni tiin, July 25, 07 khan an parliament committee te hnen atangin thu an chhuah a ni. Hetianga community-based rinchhana kan tanpuina hian Burma ram chhunga human right leh democracy than chhoh theihna a tan a tang kai pah fawm dawn bawk a ni tiin, parliamentary International Development Committee chuan a sawi a.
He mi tangpuina thil tih an tum rual hian European Union chuan HIV/AIDS, TB leh malaria beih nana hmalakna chu a tanpui a. Chumi avang chuan he kan thil tih tum hian mi tam tak tan leh buaina huma awm te tan hlawkna leh hmasawnna a thlen thei a ngem? Tih thu-ah hian report petute chuan rinhlehna a awm theih leh theih loh an rawn sawi tel a ni. Nimahsela, report chuan British sorkar Department for International Development chu Burma ram pawna awmte leh dinhmun derthawng taka dingte tan tanpuina pe tur hian a ti a ni. Chumai bakah, ram pawna sundawngna beitute leh hmeichhia pawl ho chu tanpuina pek an phu tak meuh a ni tiin, a sawi bawk a.
A sawi zel dan chuan hetianga tanpuina avanga minawlpui hlawkna leh sipai sorkarna avanga ram pawna awm ten democracy tana thil tih theihna leh hmalam hun inthlakthleng nan an hmang tangkai thei dawn a ni, tiin a sawi a ni. Ram pawna awm Federal Trade Union of Burma chuan committee recommend-na chu a welcome hle a. FTBU chuan labor rights leh harsatna tawk tam takte tan hma sawna tam tak a thlen theih an beisei thu an sawi ve bawk a. FTBU human right secretary Min Lwin-a chuan “labor rights hi Burma ram chhungah buaina nasa tak a ni a. A chhan chu labor rights hi Burma ramah hian a awm lova. Chuvangin, chunga harsatna tawk mipuite chu a ram thenawmah te an tlan lut chur chur mai a ni tiin, a sawi a. Tanpuina tam zawk te kan dawn theih phei chuan Burma ram chhungah he labor rights hi kan campaign thei anga. Chumi rual chuan labor rights chungchangah hian hriat fiahna zauzawk kan ti pung thei bawk ang tiin,†a tuihnih a ni.
Report chuan he tiang hian a sawi tel bawk a – “he tanpuina hi sumdawnna mai mai a tan a nih loh tur thu a tar lang a. He tanpuina tur hi sipai sorkar hnenah leh dik lo taka lo dawng tumte hnenah chuan a thleng tur a ni lo, a ti a. Tin , Burma mite hian tanpuina leh an retheihna tih nep sak hi thil tih makmawh tak meuh a ni tiin,†a sawi bawk a ni. AP
Myanmar Times Faknaah Thattu Than Shwe
July 24, 07 nia The Myanmar Times newspaper English-edition- a tieltu ten fakna an tar lannaah chuan Killer Than Shwe tih leh zalenna thatitu tih thuruk in zep a awm a. He fakna lem hi newspaper chanve sorkar ta a Denmark-based Surrend tih a ni a. He thil, a ruka tih hi hetiang lama experience nei tawh an ni a, group member pakhat Pia Bertelsen Denmark a mi chuan AP, Bangkok atanga telephone interview-naah a sawi a. He fakna, Burma sawmdawnna hmupui Rangon-a an chhuah hian a an ber chu – sualna nei lo tourist-te Scandinavia atanga Burma zin tura kohna a ni a. Tumkau kung leh Ni lem ziah leh Burma ram leh a mite an that zia thu tih lanna nena tih chu a ang ber a ni.
Chumiah chuan Danish hla-thu hlui te, chawlhahdam lem te, engkima hlim lai lemte leh lam lai lemte a awm a ni. Thumal hmasa pasarih thu chuan freedom tih a chhiar chhuah a. Fakna hnuai lam phek chanve chuan “The Board of Islandic Travel Agencies Ewhsnahtrellik and the Danish Industry BesoegDanmark†a chhiar chhuak thung a, Danish lehkha ang tak “Ewhsnahtrellik†a tel a. A let zawnga chhiar chuan Killer Than Shwe tih a ni. Bertelsen chuan he fakna hi mahni thua roreltute pawh an sawisel theih a ni tih kawng hmuhtu a tan a ni, tiin a sawi a. Kan thil tum ber chu sipai inawpna chhetakah pawh hian mi phutkhat an awm a ni tih, tih lan a ni a ti a. Kha mi lemah khan thil kua i hmu anga, chuan mi thuziak lo thlit fimna radar huaia thlawk leh lal sualtak va su in hmu thei ang a ti bawk a ni.
He fakna tih chhuah nan hian Surrend company hian tichhauktu angin an inchhal a ni. The Myanmar Times lam tanga comment pe tur hian an rem chang mail lova, mahse Bertelsen chuan fakna chu kawngnei taka design a ni a, chuvangin he thu inthup hi hmuh mai chu a harsa ang a ti a ni. “An mahni mawhchhiah tur chuan kan ti lo. Myanmar Times hi propaganda thehdarhtu a tana pawimawh tak a ni a, chu chu a ni a then azar kan han sawi sel chu, a ti a. The Myanmar Times hi kartin English leh Burmese a tihchhuah thin a ni a. He newspaper hi kum 2000 a din a ni a, a chan ve hi sorkar ta a ni a. Tin , Burma media reng reng hi Ministry of Information atanga thlitfim sa veka tih chhuah thin a ni,†tiin a sawi a.
Surrend hian tun hmain hetiang thu inthup chi hi an lo chhuah tawh thin a. Sorkar controlled Tehran Times ah pawh khan “Swine†tih thu inthup chu ni kum December khan Iranian President Mahmoud Ahmadinejad thlalak hnuaiah an dah a ni. Chumi fakna chu US President Bush sawi chhiatna angin a langa, mahse thumal hmasaber tlar veilam, a chung atanga a hnuai tlar tin chhiar thlak chuan chu fakna chuan “swine†(vawk) tih chu a chhiar chhuak a ni. He mi chungchanga kan thil tum chu helna tih chhuah a ni lova, mahse lal kha takte nuih sawh nan a ni tiin, Bertelsen chuan a sawi a ni. AP
President Tharin Chhiahlawh Hmasa Ber Inti
New Delhi : July 26, 07 ni khan Pi. Pratibha Patil chu India President thara hlan kai a ni a. Presedent 12 na hian APJ Abdul Kalam nen hian President seat chu an inthleng a. He function hi central Hall-a hman a ni a, he mi lai tak hian Armed Forces ho hian silai 21 hmetpuakin chibai an lo buk a.
President nemnghetna thu India Chief Justice K G Balakrish hian a puang a. Pratibha Patil hian hetianga chawisanna a dawn hi hmalam huna hmeichhiate dunhmun tih hmasawn nana thil pawimawh tak a ni, tiin a sawi a. Tin, “Hmechhiate chawisanna hi a bik takin ka tan hian a pawimawh a, ka rin danin he tianga hmechhiate chawisanna hian hnam hmasawnna lamah a hruai ngei angâ€, a ti bawk a ni. He mi function-ah hian PM Manmohan Singh, UPA chairperson Sonia Gandhi, Uttar Pradesh CM Mayanati, Tamil Nadu CM Karunanidhi, PM hlui Atal Bihari Vajpayee-te leh President pasal Devi Singh te an tel a. Thil pakhat lungkuai tak mai mikhual lo awm ve chu President election-a nasa taka Patil beitu, a khingpui Bhairon Singh Shelehawat lo tel ve chu a ni.
President chuan uar taka sawi zawm zelin “mipuite hian inawp dan tha zawk te, hmasawnna chak zawk te leh nun thlamuanna leh himna†an mawmawh a ni a ti a. Tin, President hian inteitetna hi do turin agenda thar saim a tum bawk a ni. “Inteitetna te, hnam leh hnam intihchhiat tumnate, chi inthlei hranna te, hleihluatna te leh tharum thawh mite hi lungrual taka insuihkhawmin kan do tlang tur a ni, tiin a sawi bawk.
Patil hian ram chhunga office sang ber rawn luahin history-a ram kal siamnaa hmeichhia huaisente chu a ngaihtuah let a, chung zinga foreign rule duh loa lo sual ve hmeichhia huaisente chu – Rani Lakshmiba, Begum Hazrak Mahal leh Kitturu Rani te chu a sawi chhuak a. President hian Mahni leh mahni mipuite ‘chhiahhlawh hmasaber’ tiin, a inchhal a. Patil hian mipui ten nun changkang zawk leh sang zawk an neih theihna tur leh ram hmalam hun zela Democracy ruhrel inrelbawl dan chhunga thil tam tak tih tur awm te chu benkhawn turin a sawi a. Chubakah sorkar danpui lam, vantlang lam leh economic lama sorkar thil tumte chu tihhlawhtling turin leh sorkar danpuite chu keng kawh turin, a thu tlukna chu a nemnghet bawk a ni. TOI
Burma ram Khawpuiah lirnghing
Burma ram khawpui Naypidaw-ah July 31,zing dar 5:12 khan lirnghing nasa tak a thleng a. Mahse he thil thlengah hian miboral an awm thu hriat a ni lo. Lirnghing nasat lam hi km 176 (mile109) a ni a, a thuk lam hi km 20 a thleng hial a ni. Burma ram, lirnghing lama thu hriatu U Tun Lwin chuan “Lirnghing naran mai a nih avangin thi leh hliam tuar an awm loh thu a sawi a; mahse sorkhar hna thawk pakhat (hming sawi lan loh) chuan “ He lirnghing hi a nasat em a vang in mu thei pawh kan awm lo†tiin a sawi ve thung a ni. DVB
Saudia Arabia-ah Embassy dah tum
Burma Sipai sorkar chuan Saudi Arabia ram, Riyadh-ah embassy dah a tum a. He thil hi ram pakhat leh pakhat lungrualna leh inzawmna tha zawk an neih theih nan ti niin Saudi Arabia rama awm Burma mite chuan an sawi a. Saudi Arabia chuan kum 2 kalta tawh khan Yangon-ah Embassy a lo dah deih tawh a, Burma sorkar in Embassy dah a tumthu-ah hian Riyadh khawpui pawh’n phal taka an lo pawm thu leh ram pakhat leh pakhat sumdawn tawnna lama hma an sawn ngei an rin thu an sawi bawk a ni. DVB
+++++++++
Vol. 1, Issues No. 05. KKCWA Monthly News. Private Circulation Only, New Delhi, Aug. ‘07.
Editor – L.Thangkima
