By: Rev. Lal Sawi Vula
Vawikhat chu thumal pakhat, khawvela tawngkam mawi ber an zawng a,
pakhatna atana an thlan chu “Nu” (Mother) tih hi a ni. Nute Ni lo tleng tur hi, nute min hmangaihna leh chawimawina kan lantirna ni atan kum tin kan nghakhlel hle thin. Mitin tan erawh chuan lawmna ni a ni kher lo vang. Amaherawh, nute hian chawimawi leh ngaihhlut an phu hle a, Nute Ni mai ni lo, a aia nasaa chawimawi hi an phu a ni. Chhungkuaa hluber anni a, hei hi pate hian kan hre lo fo thin. Pate hian nupuite aia smart zawk leh pawimawh zawkah kan inngai fova, heivang hian chawimawi an phu ang hian kan chawimawi thin lo. Mi fel leh fing apiang mai hian an nupui leh an nute hlutna an hriaa an chawimawi thin.
Nute Ni (Mother’s Day) lo intanna hi American mi, Anna M. Jarvis-i tan hmasak ber a ni a. Anna-i nu hian “Nute Chawimawina Ni” neih hi a lo chak em em thin a, chu chu Anna-i hian ataka thlentir ngei tumin May 1905 khan a lo buatsaih ta a ni. Thahnemngai taka a hmalakna chu pawma awmin, president Woodrow Wilson-a chuan, kumkua hnuah America sorkar holiday atan 1914 khan hming sign in a lo nemnghet ta a. Amaherawh chu, Nute Ni min ruahmansaktu Anna Jarvis-i hian tan la nasa hlein khawvel hmuntin atang card mawi tak tak te dawng nasa hle mahse, pasal nei lovin nu pawh a ni ta lo.
Nute hi pate aia nun harsatna zawng zawng phurtu leh mihring nun diktak hrebertute anni a. Nu chuan an fate thatna tur zing zanin an ngaituah a, fate thlamuantu leh chawimawia fak hmasabertu anni. Faten harsatna an tawhin veng him tura hriatna hmang hmasaber leh ngaihsakbertu an ni fova, pai a hringtu, hnutea chawma, an tangnema pawm seiliantu an ni. Juda hnam hian thufing ang reng deuh: “Vawikhat chu, Pathian hi khawikipa a awm theih loh avangin naupang tinte hnenah nu a pe” tih hi an lo nei hial a ni.
Nute makna, ropuina, leh pawimawhna kan hriathiam chuan, ngaihhlut leh chawimawite hi kan nu leh kan nupuite chunga, fate leh pasalten kan hna leh tih tur pawimawh tak a ni tih kan hria. Tunlai khawvelah nu leh pa dinhmun leh mawhphurna chungchang kan hriatpawlh nasa hle a. Hmeichhe tamtakin, chhan tha tak tak neiin mipa leh an pasalten an hnuaichhiah vang te, hmangaihloh vangtein an dodal a, amaherawh chu, an ngaihhuatna leh hrethiama an inhriatna hian rah tha a chhuah lem lo.
Mipa leh hmeichhia hi angkhata siam kan ni a, amaherawh chu, Pathianin mawhphurhna min pek a in ang lo. Kan danglamna inhriatthiamsak leh kan dinhmun inhriatthiampui tawn a ngai a. Pathian hmangaihna ang chhunga nitin tawngtaina leh inngaihdam tawnna tel lo chuan nupa nun, fa leh nu leh pate inkar nun a fel thei lo.
Thufing tawi pakhat chuan, “Nuin nau a hrin hian nau ke pakhat chu thlanin a chang” a ti. Hei hian a sawi tum chu nuin nau an hrih hian naute leh a nu chu thihna kotlangah an awm tih a kawk. Nuin nau an hrih reng reng hian an dinhmun hi hlauhthawnawm tak mai a ni a, mi tamtak chuan a nih dan tur rengah ka ngai mai thin. He dinhmun atang ringawt pawh hian, mipa leh fate hnen atang, nute hian chawimawi leh ngaihhlut an phu tak meuh meuh tih kan hmu. Paten, nupui emaw nute emaw, kan chawimawia kan zahthiam loh chuan kan fate pawhin an nute an zah lo mai thin.
‘Nute Ni’ denchhen hian, nitin kan nu leh kan nupuite hmangaiha chawimawi thiam leh zahthiam I zir ang u hmiang. Biblein hmeichhiate hi mipa ropuina tilangtu anni a ti a. I nu emaw I nupui emaw I chawimawi thiama I zahthiam chuan dinhmun nuam takah I awm mai ang. Lal nih I duh chuan I nupui kha lalnuah siam hmasa phawt rawh, tichuan lalah a siam mai ang che. Lal toh hian hmeichhe chunga thuneihna a kawk lova, mipa chu nupuite veng himtu, hmangaihtu, leh dawhthei taka enkawltu anni zawk tur a ni. Nu leh pa inhmangaih tak, inzahthiam leh inngaihsak tawn tak te chhungkuaah fate an sual tak tak ngai lo. Nute Ni chuahva nupuite emaw nute emaw fak leh chawimawi mai hi a tawk lova, nitina kan tih thin tur a ni.
“Nu an hlim loh chuan tumah an hlim lo.” Nute chawimawi tih hian ‘Nute Ni’ a thawmhnaw thar lei mai hi a kawk lo, ngaihsak chhunzawma, an thute ngaithlak thin a, hmui/ka leh chetziaa kan hmangaihna tihlan thin tur a ni. Nu leh pa chawimawi thintute chu an nun a lo hlim anga an dam rei thin.
Hriat atan a Tha:
Biblein nu a sawina thenkhatte:
Ø Tin, Adama chuan a nupui chu mi zawng zawng nu a nih avangin a hmignah Evei a vuah a (Gen. 3:20).
Ø I nu leh I pa chawimawi rawh: tichuam LALPA I Pathianin ram apekah che hian I dam rei dawn nia (Ex. 20:12).
Ø Mi tinin in nu leh pa in tih tur a ni a, tin, ka chawlhnite in serh tur a ni: Kei hi LALPA in Pathian chu ka ni (Lev. 19:3).
Ø LALPA I Pathianin thu a pek che angin I nu leh I pa chawimawi rawh; tichuan LALPAN ram a pekah che hian I hmuingil ang a I dam re dawn nia (Deut. 5:16).
Ø Tin, naupang nu chuan, “LALPA nuna leh I nunna chhalin ka sawi e, ka thlah dawn tawp lo che a ni,” a ti a. Tin, a tho va, a zui ta a (2 King 4:30).
Ø Fapa fingin pa lawm a siam a, fapa a erawh chu nu rihna a ni (Prov 10:1).
Ø Mi a nuin a thalmuan angin ka thlamuan ang che u; tichuan Jerusalem-ah chuan thlamuanin in awm dawn nia (Is. 66:13).
Ø Ngai rawh, thu fing tawi hmang apiangin he thu fing tawi hi an hmang ang, ‘A fanuin a nu a chhun’ tih hi (Ezk. 16:44).
Ø Ka Lalpa nu, ka hnena I lo kal hi engtizia nge ni le? (Lk. 1:43).
Ø Tin, an hnenah a lo kal thla a, Nazaret khua chu a zu tleng a, an thu zawmin a awm a. Tin, a nu chuan chung thil zawng zawng chu a rilruah a vawng reng a (Lk. 2:51).
Ø Tin, Isuan a nu leh a zirtir a hmangaih kha a kianga ding a hmu a, a nu hnenah, “Hmeichhia, en teh, I fapa kha!” a ti a. Tin, zirtir hnenah chuan, “En teh, I nu kha!” a ti a. Tin, chuta chin chu, chu zirtir chuan ama inah ani chu a hruai ta a (John 19:26-27).
Nute Pathianin a siam chhan:
Chhiar turLuka 2:39-52 –
Mother (Nu) tih thumal hi:
M - is for the million things she gave me (M – nuaih tamtak thil min pe),
O - means only that she’s growing old (O – a upa tawlh tawlh thin),
T - is for the tears she shed to save me (T – min chandam turin mittui tamtak a seng),
H - is for her heart of purest gold (H – a thinlung rangkachak angin a thianghlim);
E - is for her eyes, with love-light shining (E – a hmangaihna mit engmawi tak),
R – means right, and right she’ll always be (R – a dik a, a dik zel ang).
Hengthu hi I dahkhawm chuan Mother (Nu) tih thumal a lo chhuak a, Howard Johson-a chuan, “He thumal pakhat hi ka tan chuan khawvel a ni” a ti.

