By: Ko Hlua, Norway
Tunlai khawvel changkang tawhah hian Geographical taka ram chanchin ziah hi thil tul vak niin a lang tawh lo a, a chhan chu Internet hmangin engkim a hriattheih tawh vang a ni. Mahse hemi piah lamah hian engnge maw ngaih nawm tak tak a awm mai thei a, chu’ng te chu tarlan kan tum dawn a ni. Kan tleirawl lai khan Sap ram hi kan ngaisang khawp a, sap ramah chuan engkim mai hi sawisel bo leh nuam hul hual turah te kan ngai thin. Mahse, a tak ramah hi chuan kan lo ngaihdan le-lua kha chu a ni hmel lem lo e.
Norway kan thlen tirh phat kha chuan, boruak te chu a lo thianghlim khawp a, khawlaia luitui luang te pawh hi chawchhumna atana hmantlak vek an ni a (anvawn thianghlim avangin). England lam atanga rawn tleh chhim thli te pawh a rim a thiang vah mai . Chu tah sap “In” rawng mawi tak taka an chei tle sar mai te chu thlir an nuam ngei mai le. Lawngleng an han phe sap sap a, sambuangi te sambuanga te an han leng siau siau mai han hmuh phei chuan ka sam a buang ve ta emaw tih mai awl tak a ni. Lung a awi duh khawp mai.
Mahse, mihring te hi famkim lo mihring kan nih angin Sap ramah hian changkanna leh hmasawnna tam tak awm mahse, nunze lak tlak loh leh ten awm tak tak, a bik takin Christiante dinhmun nen a inmil lo leh entawntlak loh tam tak anmahniah hian a bet ve a, chung te chu thinlung chhunga paitawih mai mai chi zawng a ni bik lo.
Zirna lam tlem han sawi kai i la.
Norway ah hian thiam zir na lam hi thangthar ten an uar hle a, uar tur reng pawh an ni. Asia khawmual a kanlo nun khawsak dan ang in, inbiak rem dan a zir a ” hna thawh tur ” duh duh na ah a zawn hmuh ve mai theih loh a, hna a tan a thiam na nei leh certificate pakhat khat nei chauh lo chuan hna ti a sawi tlak a hmuh theih loh ang a ni. He tah hian > thiam na nei chauh in hna an hmuh theih chuan lehkha zir lo leh thiam na nei lo chuan enge a ei tak ang tih hi zawhna awm thei a ni. Hetah tak hian Norway sorkar hi khawvel ramdang sorkar nen a dang lam na alo lang ve bawk. Hna thawk thei lo leh hna nei lo chu a ei khawp sorkar in a thlawn in a hlui ve reng bawk a ni.
Sakhhua na leh in kaih hruai na lam han chuangkai leh i la. <>
Eng sakhua pawh zalen tak a hman phal na ” Freedom Of Religion ” ram ani. Kohhran lar ber leh member tam ber chu ” The Church Of Norway ” an tih mai ” The Evangelical Lutheran Religion ” kohhran a ni a,he kohhran hi sawrkar laipui nen in zawm tlat in thil engkim concerts, inneihna , mithivuina, a tan te hman a ni. Keini lam a kan hriat ngai loh thil pakhat chu : Norway ram a Christian zawng zawng te hian he kohhran ah hian Christian nih man tax an chawi vek ani.
A ram pumpuiah hian sakhaw pawl hrang hrang 420 te chu sawrkar ah registered an ni a. Muslim sakhua hi Christiante zawh a sakhaw lian pakhat ni in member 163,000 vel an nei. heihi ( Sentral byrĂ„ ) chhiar dan ani. A ram chhung ah muslim biakin 126 vel an nei bawk. Tin, eng sakhua mah be lo ransa ang a nung tawp hi Muslim ai mah hian an la tam awm e. Norway ram a sakhua na hi mitam tak thlir dan in a da hlau em em a, a thiangzau em em bawk. Tehkhinnan, ” Gay homosexual Merriage ” han timai i la mipa leh mipa hmeichhia leh hmeichhia te kohhran in dan thianghlim a inneih a phal sak na ram a ni a, ngaihtuah a ti tam duh hle.
Pathian a tlakchhiatna.
Western ram ah hian finna, felna te thil tam tak chu entawn tlak a awm a, sakhaw lam thil ah ni se Pathian lam a miropui tak tak te an awm ngei mai. missionaries te kal in ramthim tamtak ti eng tu pawh an ni. Nimahsela heng ram ah hian thil thalo leh thil fel lo tam tak a awm a, an kal sualna hi kawng tam tak a awm tawh. Chungvang in ram te nau zawk leh changkang lo zawk te hian, an tih dan leh awmdan te hi entawn loh a tan a tha tamtak a awm ta a ni. Dan tamtak an siam a, nimahsela ” felna ” dan neitu Pathian chu an paihthlak vang leh Pathian tel lo sawrkar a lo nih tawh a vang in mipui nun kawng chuan thianghlimna leh felna, thatna kawng te a pan thei tawh lo ani.
Nu leh pa ten fate chung a an thuneihnate laksak an nih a vang in fasual leh luhlul te chuan thunun na an dawng thei tawh lo a, tuk leh zan a Crime picture leh flim baw-raw tak tak a chawm len an nih bawk si a vang in, anfate kum 18 an lo tlin chuan arpui in a note a thlei thin ang hian duh duh tih theih zalen na sual khawvel ah chuan an thlah liam ta thin ani.
Mi tam tak chuan, Norway sawrkar ang te hi Christian sawrkar e maw anti mai thei. Mahse Pathian hrelo leh ring lo tu te dan siam pawl leh rorel khawl ah an lo tam hnu hian, Norway sawrkar a tang hian Pathian chu Setana suggestion ang in paihchhuah in a lo awm daih tawh a ni.
An tisa pian hmang.
Norway mihring te hi tisa pian hmang lam ah chuan Europe ramdang mihring te lak ah pawh anduai lo hle a, anpumrua a sang in an lian tha bawk. English mi dik tak ai in an sam a eng lo deuh. An mit pawh english ho mit ai mah in Mexican leh Spanish mit rawng ankai a a sen deuh ret hlawm mai. Mipa in samthur an ngaina a ,hmeichhia in sambuk an ngaina bawk . Nula ten tarmit lawk fe fe dum kelkul e maw , sen vet-vut e maw an uar lai in, tlangval tleirawl lam deuh in kekawrtlawn kawngfual deuh mawng lang lek lek a hak an ching . Tleirawl, nula, tlangval te an tisa a nalh ang tluk in, kum 40 mi chung lam tituai chu a hmuhnawm hran lem lo. Antisa a thap hruih mai a , phar note ang lek lek ten a de thuk hlawm mai. A then te chu : hna an thawh luat vang te pawh a ni mah na, kum naupang te in an vun a chuar nasa hle.
Thlasik leh fur ah chuan khawhar tak a inawmsiak na ram a ni a, thal ah ve thung chuan : phingphihlip ang hlauh , tuipui kam leh nisa ah an in pho a, ” ni” ah an in hem, sen, ut remrum mai le. zofate hi tituai ah chuan vannei tak kan lo ni a, kantituai hi an awt thei hle thin. ( Sap hmeichhe tisa thaphreihhruih chul ai in mizo nula tisa mam nalh tak chul hi kaduhthusam a lo ni reng mai ).
( Chhunzawm a tan )
Thulakchhawnna: Tuivar


Kei chu Sap nula tho tho hi kawp nuam ka ti! Vunthap chi hi ka la zut ve law….chuvang nge ni dawn! Tleirawl chhuah lai vel phei kha chuan……ummmmm! African tlangval ho ai hian,,….ka englo … :D
Western ram ah te chuan choice leh freedom an ngai pawh mawh em vang zawk ani. Mihring hian kan chhia leh tha hriatna a tang a ka thlan tur hi a awm a chu chu nu leh pa te in khawvela kan tan tha leh tha lo kha min zirtir thei chauh a mahse by force erawh chuan min tir lui thei lo anih ber hi maw. Entirnan, kan Tahan leh a chhehvel ah pawh mi tamtak chu nu leh pa hnehtheih chuang loh mi tamtak an la awm ve tho ang hi a ni ve mei. Chuan sakhuana hi sawi leh ta ila, eng sakhuana pawh hian a member te hi 100% in an nun ah thu asawi( alang) tak tak thei chuang lo va, chu vang in Christian, Muslim, Hindu, Buddhist, leh free thinker te hi kan in ang tlang put mei lawm ni a general in maw. Khawlvel a nia kan diversity na hi hluhsak in leh in respect tawnna a tang chauh hian kan community leh society ah peace, tranquillity, leh humanity zau tak( Liantak) a lo piangdawn a ni tih rinna vang hian an thiangzau em em ani in ka hria. chu chu kei ma opinion mei ani e.
Zirna nei lo tana hna tha hmuh har thua Sapho ngaihdan/mizia keini lam nena inan lohna hi mak tak chu a ni.
Ka thawhna company hi chhungkaw sumdawnna (family business) a ni a. Pa ber hi president a ni a, a fapa pakhat engineer hi general manager a ni a, a fanu hi resource manager a ni bawk a. A fapa upa ber hi lehkha zir mumal lo a ni awm a, ani hna ve thung chu company tirhkah a ni. Position engemaw chu siamsak ve bawk mah se, lunch room-a mamawh tur lei te, compound thenfai leh hnim tan tih vel te chu a hnaa dah a ni.
Keini lam ang ni se, fapa upa ber chu a thiam emaw thiam lo emaw nihna pawimawh tak kan inpe ngei ang. Chhungkaw dang ka hre tam lova, anni chhungkua chuan an ti lo ngei mai. Zirnain a tlin tawk hna an inpe duh chauh a ni.
Ka rei, sap nula i chul tawh bik a, ka awt che e. i ziak thra lutuk a bengvar thlak tak tak a ni. rawn ziak zel rawh.