Mizoram Ka Ngaihtuaha

December 8, 2008

By: Puibawiha

Kei mizoram pawna awm hian party zawng chuan duh bik leh tan bik ka nei lo va, mahse Mizo ka nih miau avangin chanchin thar ka chhiar pawhin ka mizopuite chanchin hi ka chhiar hmasak ber leh ka rilru latu ber a ni. Mahni awm hmunah duhthu ka lo sam ve thin a; Mizo mipuite hian an bial chhunga in-candidate te zingah mi dik leh fel thlang chhuak turin dilchhut tak leh uluk takin (party rilru dah bovin) thlang sela, mahni pumpui leh mimal hamthatna dah bovin, ram hruaitu mi dik leh taima, ram hmasawnna tur atana vision nei tha thlang chhuak sela chu chu mimal tinte tan ham thatna, thang thar lo awm zel tur tan pawh hamthatna a ni hial dawn si a.

Ram pawn atanga rin dan lo siam ve ngawt chu a fuh hlel deuh a nia nge. MNF, Congress, leh UDA te hi party mala sorkar siam thei an awm ka lo ring lo va. Tunah chuan inthlan result pawh puan fel a ni ta. Vote thlaktu mipuiten vote an pekna chhan hi zawt ta ila, chhanna chi hrang hrang kan dawng ngeiin ka ring. A then chuan kan party a nih vangin, kan chhungkaw tan hlawkna beisei vangin, kan bial tan mi tha tak a nih vangin ka vote ti an awm ngei ang. Tin, ka nu leh pa ten vote tur an tih vangin, ka neutrala mahse vote thlak loh ai chuan tiin, contract ka hmuh ve theih ka beisei, zu intur leh ui leina tur min pek vangin, kan chhungkhat anih vangin, sorkar lai hi thlak ka duh vangin ka vote tite pawh an awm ang. Heng bakah hian chhanna dang tha tak pawh a awm ngei ang, an party thil tum (manifesto) hi tha ka tih em vangin ti pawh tlem azawng chu an awm ve ngei tho anga.

Khing vote pekna chhan ni thei awma ka tarlan te khi uluka kan en chuan mipui te hi ram hruaitu thlan chungchangah nasa taka an rilru hneh khawpa zirtir an ngai hle tih hi a chiang hle a ni. Thenkhat chuan in chung rangva ka neih theihna tur a nih phawtte chuan chu bak ka tan a awm lo emaw, buhfai bag min petu tluka min duhsaktu an awm lo emaw, tumah tha an awm chuang lova a sen chi min khilaitu hi ka vote mai lovin tiin mahni ngaihdana thiam inchantira, vote thlak vek kan ni thin si a, tiin ka ngaihtuah neuh neuh va.

USA inthlanna au hla hre renga keini pawhin “change” kan mamawh a ni tia, hma lak tumtute hian kum hnih khat lek atan ni lo, Zoram hmasawnna tur hnukpui thang thar zel te tan pawha chhenfakawm tur chu rawn hung chhuak ngei sela aw. Hmalakna tur tam tak zingah kawlphetha, zirna school, leh kan ram (leilung hausakna)-in a thar chhuah tihmasawn tur leh ven him tlat te hi a pawimawh hlein ka hria. Heng te hian a ram mipuite tan ei bar zawnna kawngah nasat takin a pui thei ang. Tin party dangte pawhin opposition atang pawhin ram siam that hna thahnem ngai takin a thawh theih a ni tih hriain sorkar ding lai chu khalh ngil tum sela, ram tana tha turah thlawp an tulnaah thlawp ngam bawk sela, mi dik leh tha nana na chu mipuiin an hre chhuak tho thin a ni. Kohhran te pawhin camping kan beih nasat tluk zet hian kan mipuite hnenah ram hmangaih turin zirtirna kawngah tan la sela, mipui rilru hi a tha zawnga thlak thleng emaw develop a nih loh chuan a chhunga awm thing leh mau, nungcha tin reng leh naupang tan thing lu bula Zawng-danchep ang maia tlan ngaihna leh kal ngaihna awm lovah kan chhuah palh ang tih a hlauhawm mange.

Mahni leh mahni kan inrawk tan mek a ni. Kan veng/khaw mipuite chan tur chu office-ah kan lo rawk zo zel thin si a. Ram ngaih hla kan sak thin te hian lunglenna mai chauh em ni a thlen tak le? Huaisenna leh tumruhna nen kan kut leh ke, ngaihtuahna chet chhuahtirtu lo ni zawk sela aw. Pathian thu pawh kan hre bel hluia, vawi hnih vawi thum camping chhuak nih mai hi a tawk ta lo. Pathian thu hi a taka kan nun pui duh phawt chuan ram siam thatna bul thut pawh a fuh anga, eirukna aia sem sem dam dam ei bil thi thi tiin kan ramah Zo thlifim tlawmgaihna chuan mipui rilru rawn chhem harhin, kan piputen ram chhan turin tlawmngaih an chhuah a, chengrang leh fei, chempui nen an ram mu ang khan, thang tharten ram chhan nan chengrang leh fei aiah laisuih leh khawlthluaknei, thiamna hmanga ram chhan turin tlawmngaih kan chhuah ve ngei ang.

Inthlan result

Mizoram State Legislative Assembly 6-na atan inthlanpui result chu puan fel a ni a, Pu Lalthawnhawla kaihhruai Congress party chu hneh taka thlan tlin a ni. Mizoram MLA inthlanah tun tum anga party mal seat la tam an la awm ngai lo a ni. In thlan din hmun chu: Congress seats 32; MNF seats 3; ZNP seats 2, MPC seats 2 (ZNP leh MPC hi tangkawpin UDA tia koh an ni) ; leh MDF seat 1 a ni. Mizoramah sorkar siam thei tur hian MLA seats 40 atang seats 21 hmuh a ngai a, tun tumah hian Congress hian seat 32 lai hmuin sorkarna an siam dawn ta a ni.

14 Comments

  • Puibawiha says:

    *pangbal leh bahra tih zawk tur a ni.

    Tlem belh leh lawk ila, Kohhranin hma la se ka tihna chhan ber chu, mipui zawng zawng deuh thaw hi kohhran member an nih avangin samkhaina a awm. Tin kan kalphung leh kan history te kan en chuan khawtlang siam thatna kawngahte, kan tawng tak ngial pawh tihhmasawnna kawngah kohhran hi a key puiber a ni thin a.

  • Puibawiha says:

    Politician ten rorelna chang turin an theihna chikim an chhuah a, a thlangtling thei leh hnawl theitu chu mipui te an ni.
    Inthlan dawna inthlan thuchah chhuah leh ngawt thin ai chuan Kohhran leh MPF te hian mipuite hi theih tawpin zirtirna tha pein seminar leh sawihona te, campaign te buatsaih thin sela, mipuite rilruah ngaihdan nghet tak tuh turin tan la sela inthlan leh hunah meuh chuan mi hmingtha leh dik, mithiam nilo tan chuan hmun a awm lo anga, ramin hma a sawn zawk ngei ang.
    Pu RDa sawi, “Sorkar hnathawk hlawh an semchhuah bak chu Central ah a lut leh deuh vek a ni,” hei hi thil pawimawh lutuk tlat a ni. Central atanga budget lo kal tam tak hi kum rei loteah Vai ramah a let leh deuh vek mai hi a pawi a ni. Mizoram chhungah hian heng pawisa te hi a rei thei ang ber leh a tam thei ang ber inlumletin inpeipung sela hna a thawh theih nan, vairama a letleh mai loh nan hum hram hram theih dan tur an ngaihtuah a tha.
    Hmanah MNF an rawn sorkar hmasak ber tum khan zu zawrh phalna permit an pe a, zu sem chhuahna dawr tinah tlailamah chuan kan intlar thui thei ang reng khawp mai. Economics lam atanga thlirin kha zu zawrh phalna an dodalna point tha tak pakhat chu; zu man (price)-ah khan vai ramah pawisa tam tak a lut ruih ruih mai kha tha an ti lo va.
    Silchar kawng a pinga, Burma atanga thawmhnaw leh ran a luh loh pawha tal buai mai lo turin a ram chhung leilung leh thar chhuah humhalha tihmasawn turin tan la sela. Entirnan, heng bangbal leh bahra te hi chhangphutahte nasa takin siam sela, (thil dang tihtur pawh a tam ang) lo nei mite tan eizawnna an siam sak chu a ni nghal zel mai bawk dawn a…

  • Chhuihthangvala says:

    Mizoram mipui te hi ka hmuh dan chuan rilru leh thinlung lamah hmasawmna dik tak chhar pha an la tlem hlein ka hmu. Chhunglam hmasawnna aiin pawn lam hmasawnna an um hmasa tlat. Chung kawngah chuan tanrual an thiam lo, abik takin politic thilah. An rahbi hmasa tur an hrethiam tlat lo. An rilru a sual ka tihna nilovin, an ram leh society-a thiltih hmasa tur leh hnuhnung zawk tur an manthiam tlat lo. Hruaitu Mosia an ngai a ni ber e.

  • RD says:

    Politician in inthlan hunah vote a lei theih chuan tumah “dem” bik tur an awm lo ang. Vote lei tum chu Politician tamtak tihdan pangngai a ni a, mipui pawh a pachhiat/retheih lutuk chuan dikna aiin pumpuarna an thlang ngei dawn a, dem mai tur a an ni lo ang.

    Ka comment a ka sawi tum ber chu, Mizoramah “Dikna” in ro a rel theih nan a ram hmasawnna leh intohdelhna tur an siam hmasa phawt tur a ni. Pachhiatna an do reh loh chuan corruption chu a hluar ngei ang.

    Mizoram tuna a dinhmun ah fel lo ka tih ber pakhat chu ‘Mi hosa (sawrkar pawisa ei pha chin)’ leh mi rethei (thingtlang pa) hausakdan in karhlat lutuk khi a ni. Minister ho leh sorkar officer beurocrat ho in an fate foreign leh Vairampur university ah Rs. tamtak senga zirna an kal tir laiin, Bangkok ah an bazar vut vut laiin thingtlangah chuan chawchhum tur nei lova meialh en mai mai an la tam lutuk. Khimi kar hla tak khi an siamthrat hma chuan “Vote le/hralh” a awm reng anga, democracy a fuh thei lovang, ka han ti ve mai mai a ni e.

  • Tv. Nitea says:

    LALTHANHAWLA chu tu nge a nih ka hria lo nan…..
    Lalthanhawla hian vote a lei nge? Mipui ten vote lei an dil zawk?
    RD te ho hian min han chang te u…

    ka hriat dan chuan MIZORAMa mipui te khian an ram khi sum in an hralh mai ni in ka hria. A lei thei thei in an lei zawk a ni e.

    RD… i comment khi a dik a nih chuan MIZORAM mipui te khian zah na changte hria ve se aw… leichhunga lut let let in hna an thawk ve ang mawle. An hmusit VAI ho chawm thawua awm rik ngawt chu aw……..
    an zat lo ami le…. va mak ngai ve aw…

    “MIZO ka ni ka lawm e.” MASE
    “MIZORAM mipui ka nih ve loh a vangin ka lawm bawk e.”

    He thu ka chhiar a tang hian MIZORAM khi ka vei hle ani.
    MIZORAM STATE President ka la ni lo ang tih tu nge sawi thei.

  • keimah Sanghalthianga Pa says:

    Inthlan huna vote zawrh duhna rilru pu thei lo tur khawp hian ram hruaitute hian ram mipuite tan hna thawk tha se la zawng tumahin rangva phek li, nga velin an vote hi an zuar lo ang. Ram hruaitute hian inthlan leh hun tur thlir ranin, ram leh hnam tana thil tha tihtheihna an neih te chu hamtram takin anmahni leh an vuavang te tan an pumbilh hmiah hmiah a. A ram mipui zawk hi a rethei ang bera awm tir a, inthlan lehpek hunah rangva phek li, nga vela vote lei theih dan tur hi ram an hruai duhdan ni berin a la lang zel nih hi. Pu Vaihawla an tih mai Pu Lal Thanhawla te hian SIM tak tak imaw le. A upa tawhin leh kum 10 chhung LALNA a lo chelh tawhnaah a dam chhung chi sawi loh, a tu chhuan 10 thlenga ei tur chu a inchhekmut tawh turah ngai ila. Tuntumah chuan a chungkhaw hnai vai te chu an dinchang vek tawh bawk a, Mipui tan tak tak han thawk se la, tichuan a damchhung hun chu hling thain a liampui dawn si a. A hmasa angin ram a hruai leh ang tih hi a hlauhawm ber mai e/// Thlir phawt teh ang u.

    Tin, Mizoram inrelbawl dan a that hian khawchhak lam tan pawh nun khawsak a nawm phah hle a. A fuh loh thung erawh chuan mahni unaute pawh an hnawt chhuak duh mai a ni kha maw. Kha kha Sorkar dinglai vang niberin a lang. Mizoram tha taka an inrelbawl theih nan i tawngtaipui mawlh mawlh ang u.

  • Puibawiha says:

    Pawisa sem tam thei thei an vote ta ringawt mai a ni tih hi zoram chanchinbu mite leh mipui tam tak ngaihdan pawh niin a lang. Congress hian mirethei khai chhuah nan chang nuai khat a sawi hmuh a, New land use policy (NLUP) thiam tak maiin an rawn tithar leh a, sorkar lai ning tawh bawk si chuan an vote ta chur chur mai a nih hmel.
    Kutdawh rilru a thlawna dawn (neih) theihna tur ringawt ngaihtuah hi pian sualna lian tak a ni. Kawl ram kohhran tam tak pawh hi, ram dang tanpuina a zarah member tur sawm khawmin kan kohhranah hlawkna a awm a nia tiin. Mipui lah doctrine lamin an rilru a khawih pha lo, sawma pakhat pek aiin bawng hal hnih khat dawn tum, cross thu nen chuan inpersan tak a ni, kum hnih khatah hmui hmer awmna lam a piangah an insawn zut mai a ni.
    A tu a te mah ka dem hran lo, mahse a pawi ber mai chu kutdawh rilru hian mahni kut kawiha tih ve hram hram duhna leh tumna a um bova, mi nghet lo leh zahawm lo, dawt pawh pawisak lohna a thlen thin. Kan ram hruaitute Zoramah an lian em em a, Delhi tlangah vai ho hmaah Drip khai tura kut an va phar leh duai duai mai tur hi mipui rilru a na pha ta lo hi a pawi a ni. Hmanlai kan lal te kha rawn tho leh ta sela engtin ngai ang maw?

  • Mama says:

    Ka ngaih ve dan chuan Mizo mipui te hian Lalthanhawla hi an duh ber lo, Zoramthanga an duh tawh si lova a thlakna dang an nei bawk si lo niin ka hria. Engpawh nise tunah chuan Zoramthanga a tla thren thra a, Lalthanhawla a thru leh hmuih hmuih dawn a ni mai. A duh leh Mizote chu “Pathian nung bia” kan nih thu a sawi leh hluam hluam ang chu. Politics lam hi chu ka hre ve vak lo na in inthlan hma a cadidate-te asset value an rawn tar chhuah kha chuan ka phu zawk mai. Kan hriat phak ve mai a ramhnuai atrang a rawn chhuak ve ten sum dawn leh sum peipunna lam khawih miah si lova vaibelchhe tel an han nei thei mai kha chu a mak thlawt a ni.

  • RD says:

    He Article ngaihnawmtak ziaktu Puibawiha ngei in ka commentna min fak der takah chuan ka han chhunzawm teh ang, (Fak hi ka lawm khawp maia).
    Mizoram sorkar tanah India central sorkarin kumtina budget an pek hi Rs. Crore 1200 vel (Kumin khan) a ni a, heihi 1998 velah kha chuan Crore 640 vel niin ka hria a, a pung telh telh anih hi. (A zat hi ka hresual mai thei). Hemi bakah State ralmuang anih avangin “Peace Bonus” tiin Rs. Crore 70 vel kumtin a pe a. Central in a pek pawisa hi Mizoram sorkar budget 95% a ni tlat mai!!!!!. A awmzia chu Mizoram chhunga mipui khian an state sorkar budget 5% chauh an thawkchhuak a nih chu. Central sorkar chawmchawpa awm kan ti thei ang. Heng bakah GAWSS(Greater Aizawl Water Supply Scheme) leh Mautam tram tranpuina ang chi project tanah central sorkar in sum taktak a pe a, mahse, lungchhiatthlak takin a dinglai sorkar (party) khian an eiral/semral zel a ang.

    CEntral sorkarin a pek Crore 1200 chuang chu state sorkar khian sorkar hnathawk hlawh ah a zatve chu an semchhuak a, Politician leh ruling party in anmahni mi leh sa te sorkar hnathawkah an thun zel avangin India ah sorkar hnthawk tam ber (% a chhiarin) state a ni hngehnge. Thawhtur nei chuang lo officer khi an tam hle ani.

    Sorkar hnathawk hlawh an semchhuah bak chu Central ah a lut leh deuh vek a ni. A chhan chu, state in-tohdelh lo a nih avangin, Petrol, electricity, Buhfai, Chini, Tel… avaiin central (Vai) ta an leia , an pawisa chu Vai hnenah a thleng leh vek a ni. Central sorkar tranpuina khi semdarh vek lovin, an state infrastructure remkhawma sak nan an hman hnuah chauh (Hydro electric plant, Paper mills, etc..) state intohdelh a ni anga, democracy an hmang fuh ang. Tunah khi chuan mipui an pachhia a, pawisa sem tam thei thei an vote mai a ang anih khi.

  • Puibawiha says:

    Pu RD, rawn commentna chu a bengvar thlakin, ka pawm zawng tak a ni.

  • Puibawiha says:

    Mipui tana hriat mai har, ruh lang rawt rawta ziahna chu ka chhiar chak ve khawp mai Pu Dik, rawn thai rawh a lehkhabu meuha chhuah tawh chu mawi lohna a awm hran lovang.

  • RD says:

    An sawi fo thrin “Ram tina mipui-te hian anmahni phu tawk chiah sorkar/lal/hruaitu an nei thrin” an tih hi pawm ahar deuh thrina, mahse a la dik zel thovin ka hria. Abiktakin Democracy ram kan tih inthlang thei ramah chuan (an inthlanna/election a free and fair tawk tho ah ngai ila) mipui in an phu tawk sorkar an thlang fo a ni.

    Khawvel sorkar inrelbawl dan tamtak zingah (Autocracy, Beaurocracy, dictatorship, Monarchy, democracy etc..) Democracy hi a thra ber anga ngaih a ni a, mahse Democracy pawh hian thrat-famkim-lohna (weak point) a nei treuh tho mai anih hi.

    Abiktakin, (1)democracy ramah mipui an retheih lutuk/pachhiat lutuk chuan vote hralh mai duhna an nei a, democracy a fuh thei lo. Entirnan, Thailand inthlanpui ah Thaksin Sinawatra a pawl Thai Rak Thai party khan Thailand Hmar-Chhak lam leiletpa ho tamna ah vote an lei theih avangin an tling fo.
    (2) Mipui an ‘mawl’ lutuk (illiterate) chuan democracy a fuh thei lo bawk. Mipui mawl tamna apiangah “Hero worship/mimal inchawimawi vak na” a awm thrin. India rama state ‘Illiterate ber’ Bihar ah Laloo Prasad Yadav-an lalna reitak a lak mai kha!! Amah eiruk avanga atlak hnuah a nupui Rabri Devi a la lal tir thei lehhngal a!!!
    (3) Remna leh muanna awm lohna leh ‘dan’ palzuta bawhchhiatna ram (Rule of Law awm lohna) ah democracy a fuh thei lo. Hetiang ramah hian ‘Mob rule’ an tih mai mi firfiak ho lehpolitician sual hoin mi sual an fuihpawrha ram a buai a, democracy a fuh ngai lo. India ram hmun threnkhatah chuan “Mobocracy a lal ber” an tih hial khi.

  • dika says:

    Politician te chuan inthlan lehhun tur an thlir e, an tih ang deuhvin Pu Zoramthanga leh a pawl te chuan a lehpek inthlan lehhun tur an thlir heuh heuh tawh mai ang chu. Tin, Mizoram Politics thlirletna tih lehkha bu ka nei a, chutah chuan, lalna chang hovin kawng hrang hranga an eirukna thuthup, a ruh lang rawt rawta an ziahna a awm a. Rawn thailang ila, ka ti mawi lo viau a ngem? tih te ka ngaihtuah mai mai a.

  • zosangpuia says:

    Puibawih, tlar hmasa lam a ziak khi ka hmuh ve dan chiah ani.
    Mizoram a cheng MIzo te khi/khu mak ka ti ang reng.Tunhma in Pu Lalthanhawlan kum kha leh chen alo kai hruai a.A tha lo,a eiru nasa,a chu ti a kha ti an ti a.tun ah “change we need” an ti ve a.Pu Hawla chuan eng ti vak in nge aw a “change” tak ang ka ti.

Previous Post
«