LENLAI A RUAL LO HI

By Rodingliana, Insein, Yangon
Hranghluite hunlaia hla lar tak pakhat chu “Lenlai a rual lo hi a pawi ber mai” tih hi a ni. Kum upa lam leh lungleng thei deuh tan chuan tlaivarpuina tham a tling a. A hla thu min deh dan hi ril tak a ni. Kum upat hleih deuh nula tlangval zingah sawi hleih theih loh khawp boruak khirh takin chhumpui angin a tuam velna hla a ni a. Chu a chhapah ‘Khuanu samsuih loh zawng inthen zawk mai ang aw’ tiin ‘then nan hawilopar min thliah la’ a han ti zui ngat phei chu ulh tak tur a ni. Tah rawih rawihna tham a ni. Heng te hi Mizo nula tlangval Love story ah a tingaihnawmtu leh runthlak, dinhmun thenkhat chiang taka tarlang thin hla chang a ni a. Heng boruak lo tuartu te tan chuan sawi tur a va tam duh dawn ve! Paltlang tur pawhin chakna a mamawh tam dawn hle mai.

Tun hma chuan khaw khat leh khawkhat inkar hi a lo hla duh hle ni awm tak a ni. A mel zawnga a hlatna lam ai mahin an thinlunga a hlatna lam kha ni berin a lang a. Khaw hnai te anga lang pawh khaw hran a lo nih takah chuan thil hrang daih anga ngaihna a lo awm a. Tunlai anga kal zung zung theihna leh han Phone zung zung theihna te a la harsa leh zual bawk nen. Tin, inthlakhlelhna leh inngaihna te a la nasa zual em em a. Zawnglai kara lenlai rual loh vang leh khua hmun loh vanga thil hrehawm tak lo thleng thin te hi thinlung lama tuarna nasa tak zawng a lo ni ngei mai. He hrivei, lenlai rual loh vang ngawta induh tak karah phurrit lo awm te hi ‘sawirem theih’ dan kawng zawnchhuah a lo ngai ta thin a ni. Chutih lai chuan insawirem theihna lam sawimawina ri a lo chhuak zauh zauh a. Lengrei deuh te tan phai chuan a tu lam ve ve tan pawh khaw hawi a nuam deuh ta huai mai. Pianna tlai leh hmat avanga insawi awk chiam tul thin kha a sawi rem dan a zirin nui hlei thei tawh lo tan pawh tah nuih tala nuih theihna a siamsak a. A van lawmawm duh dawn em! Mahse thin phu dep depa awm tul chang erawh pumpelh hleih theih vek a ni bik lo vang chu.

Mizo te pawh nitin thlatin, kumtinin hma kan lo sawn hret hret a. A bikin zirna lamah tan an la nasa a. Kut thiam leh hnathawh ngaih pawimawihna chang kan hre thuk tulh tulh a. Hmathlir dan te zawi zawiin kan lo thiam ve hret hret a. Nula tlangval tan chuan zirna lama degree pahnih khat tal nei tura hun han pek dawn chuan kum 24 emaw 25 vel Aa! 30 tal thlen chhoh a lo ngai tawh a. Chutiang a lo nih takah chuan lengrei kan tam tial tial a. Tun hmaa lengrei anga an ngaih ang thin te pawh tunlaiah chuan mi pangngai kum ang chauh a ni tawh a. Mizo nula tlangval zingah pawh lengrei kan tam tial tial ang a, lengrei nih zahthlak a nep ve tial tial bawk ang. Naupang lutuka inneih intihhmuhna lam pawhin sawimawi a hlawh nep tial tial a. Kan khawvel huntawng boruak chuan thil tha tak a la rawn thlen ve zel a. A van tha thin tak em!

Kum upa leh naupang inkara inlaichinna (Intergenerational Relationship) lam hi ngaih pawimawh tlak tak niin a lang. A huhova cheng Mizo Society ah chuan inthliarhran hleih theih lohna lai tam tak a awm. Kan tuitlanna lam inphaman tura inhriatthiam tawnna hi chhungkua, kohhran program leh khawtlangah pawh inhriatsak fo a tul a. Mahni mum muma phek vek mai pawh a ni ber kher lo. Chhungkua din tur chuan taksa leh rilru lama thankin hi a lo pawimawh ber tho mai. Chutih rualin ‘Naupang ho kha Uite rim nam’ tia ngaihthah mai pawh a ni ber lo. ‘Hmaichhia leh palchhia’ tih tlur mai pawh hi palchhia bula awm nuam ti lo pawh hi kan awm chuang si lo va. A enga pawh chu ni se thusawi inngaihthlaksak thiam hi lenlai rual dan tha tak chi khat chu a ni ve ngei mai.

Tawngkamin lenlairual lo hi a sawi rual theih vek bik lo. Chetzia leh awmdan te pawhin a hril ve a ngai. Inchei dan te thlengin. Inchei dan te pawh a hun leh a hmun a zira puithu dan tawk thiam hi a mawi tawk chiah niin a lang. A kip a kawia inchei dan inhrilh ngai kan tlem ta deuh deuh a. Hnatawh a zira tih tul erawh kan sawi pha lo. Mihring hi vawikhat inhmuhna (First Impression) hi a pawimawh hle niin an sawi. A dik viau ang. In uluk dan tawk thiam a ngaiin kawngro pawh a su deuh ngei tura ngaih a ni. Mahse englai mai pawha lan puithu reng maia awm leh piangthar tha lutuk anga lan reng mai pawh hi an bula han thut ve chang te pawh hian thaw pawh la tha hlei thei lova lo thut ve khar a ngai a. ‘Aih’ tihna turah pawh ‘aw’ lo tihpui zel a tul a. Hrawk thleng vel chauha inkawm kan ang duh thin. Mahse intithianghlim peih reng bula awm chu a nuam a. In uluk lo leh lutuk erawh zahawmna a tinep ve thung a. Rim tak lutuk bula awm chu tute tan pawh Phurrit a ni. Lenlai tirual tur hian lan dan a lo pawimawh dawn hle mai.

Pathian samsuih hi thil ni thei tak a nih ka ring. Rin phak bak leh suangtuah phak bakah a thlen chang a awm ngei mai. Thil lawmawm tak, malsawmna ropui tak a ni. Inneihna hi nupa kara Pathian samsuihna a ni thei bawk ang. Bible pawhin inneihna hi ‘Pathianin a zawm tawh’ angin min hrilh a ni. A hrang a hraia samsuih bik ta viau tura beiseina hi tum anga thil a thlen loh khan inthenna te a awm thei thin a. Chuveleh inhnem nan “Pathian samsuih kan ni lo aniang” kan ti leh mai zel a. Inneih vek vek tawh chuan inneih ngar ngar tur ni awm tak a ni. Chu chu Pathian samsuih tihhlawhtlinna a ni zawk dawn lawm mi? Eng emaw chhan tha tak avanga inthenna hi thil awm thei phei zawng a ni ngei ang a. Nula tlangval tan pawh lenlai rual loh vang a, ‘Khuanu samsuih loh zawng, inthen zawk mai ang aw’ han intih mai tur chu a hrilhaithlak duh dawn teh asin. Thlahlel taka inhmuh leh hun tur atana han in mangtha hnap kha a nawm siah siah teh lul thin nen, lenlai a rual loh vanga “Mangtha le, dam takin mangtha mai le’ han intih chu danglam dawrh na tham a ni ngei mai. Chuvangin a version thar ‘Lenlaia rual lo hi a sawirem theih’ tih hi khawtlang pum huap pawha tawmpui chi tak a ni. Tanrual chu chakna tih a ni si a. Chutianga sawirem zarzo pha chin tan chuan “van lal reng ro pialral lunghlu ka chhar ta’ tih loh rual a ni lo.

MAHSE lenlai rual lo hi thlir dan dang dang a awm thei ngei ang. Han hmuh phata ‘Saw en teh, thiana, lenlai a rual lo chu aw’ han tih vawng vawng tur hi a awm ve leh zeuh thin. Sawi lem pawh awm hran lovin ui tih hmel em ema thlir liam ve mai mai a lo tul tawh ta si a. A tina tinzawn rem eih loh hi awm ve thei a ni a. Engpawhchu nise, lenlai a rual lo a ni ber mai. A rual lo tihrual tum talh lah chu tlem chuan hna a titam deuh a. A hahthlakna lai pawh a tam deuh bik ang chu. Mizo nula leh tlangval te khawvel hi khawvel dik tak a lo ni.