Te-a Kawlvalenchham
Zanriah chhum hun vel a ni a, “Paa, tho vat teh, kan nikhaw awm dan hi a dik lo tawp mai…” tia Nu-i ngaihthalo aw chuan ka mumangah chuan min ti harh zawk mai a. Mumang leh zela lo muthilh pawh chu mangtha lo tak a ni. Ka manga ka han thangharh chu, Nargis thlipui a lo thawk dawn hi a ni a. Tihngaihna dang awm tawh hek lo, awmhmuna lo sepui ruah tawrh ngawt chu kan tih theih awmchhun a ni ta.
Chhum leivak a inhawr khawm tuau tuau a, kawl a phe zawr zawr a, ral khata rial rum chu a insai hlarh hlarh mai bawk a. Eng anga chhiatna leh thihna rapthlak nge lo thleng dawn tih chu ngaihtuah ngam pawh a ni lo. Thlipui leh ruahpui vanawn chu a rawn thawk nghal titih ta mai a. Mahni sa himna zawnga baklenga tlanchhia te, nunau thlabar au thawm ri te chu khawpui ri chuan a rawn chhawn ruih ruih a. Mi a sang tela tihlum theitu Nargis chuan a rawn bitumte chu hetiang hian a rawn puang ta a; “Hriatna tura beng nei chuan hre mawlh rawh se, ngaithla ula, in beng lo chhi rawh u. In chunga chhiatna rapthlak ka rawn thlen loh ai chuan Pathianin a tih tihin min ti rawh se. Heng mite chungah hian kut ka thlak ngei dawn a ni,” a rawn ti ta a.
1. Inringhlel te: Kei hi mite hmuhah chuan Kristian tha tak angin ka inlantir a. A ruka thil sual tih hmang ka ni si a. Nargis chuan hrem lohin min chhuah hauh lo vang… tia a ruka mahni thiltih tha lo hre reng a, inringhlel Kristian!!
2. Kristian hmaikawr: Bible zakzeha inkhawmnaah pawh a langsara thu pha chin, pulpita mittui chang hnapa ramthim veia tap hluam hluam thei, ban phar leh kut benga hla thua cheng niawm taka zai ngaina, tawngtai tih damna keng ni hial awma mawi – a bu ang thlapa chham thiam, mipui hmaah chuan thuro ang maia zaidam leh nun nem anga lang thei, mi tumah rem loh nei lo ang maia chibai taima, rinna thlai chi hnianghnarna hmun apianga Pathian tirh nia inhria rawngbawltute, thawhlawm leh sawma pakhat a pek tam avang ngawt pawha hotu a thlan tlak khawpa thilkpek uar… Kristian!
3. Inthiam lo loh: Sakhaw hruaitu ni ve lem si, mahni thiam inchan chawpa zu in ruk zeuh zeuh ching, hmeichhe kawp ruk nei chunga nupui pakhat nei inti, mahni venga Kris viaua hmel hriat loh hmuna Kristian ni peih der lo Kristian, kohhran inpumkhatna sawi uar viauva mi tumah ngeih chuang si lo upa leh pastor, Pu Rinawma tih hial tlaka rinawmna thu sawi phut dupa kohhran sum hman chhuahna tur voucher nei thei reng; mi sawi chhuah remchang si lova dinhmun tha channa tur a nih
dawn phawt chuan mi tlawn ching Kristian!
4. Dawt thianghlim: Dawt leh thianghlim mix thiam tak, zahmawh pawh thianghlima chantir thiam, an lakna rate a leitir pawha hlep thei dawrkai, zuk leh hmuam ti chunga Pathian in thianghlima inngai thei tlat ringtu, check gate apianga bungrua tikiam theia tlem phah chuang si lo sumdawng, sawrkara contact chhang duh si lova chawlhni chawhmeh zuar thei reng ran talh thin Kristian!
5. Lemchang an tak zawk: Pastor kawr fual vara inphen, bial insawn dawn apianga an fate zirna chhuanlama khawpui chhunga awm tum tlat rawngbawltu, upa inpe zo kohhran suma project duan thiam, mahniin engmah pe chhuak duh si lova mi thilphalte thawhlawm tlingkhawm chunga ro neih tum tlat member phunchiar, kohhran thiltiha engmah telna leh phurna nei miah lo member da lutuk Kristian.
6. Kristian helh: Sawrkar leh kohhran office-a thawk an thla hlawh tlemzia sawi zut zuta khawsa thei phian si office kai Kristian! Sawrkar khap thil khawiha hausa tih inhre reng chunga inthlahrung duh hauh lo Kristian. Inti kohhran mi viauva thenawmte tan a ruka hnawksak leh si Kristian! Buh khung teuh si a, chababi pekte hnena buh khung tur nei lo anga insawi fihlim ching Kristian, lo neitu! Mahni mote leh rawngbawlpuite rel thulh chuang si lova chaw nghei tawngtai peih tak Kristian-nu! Sap ram tanpuina kan mamawh hran lo tia iak iak chung si a, dollar zawnga daw-lar-lar thin kohhran hnarkaitu Kristian-pastor! Nupui tur melh chunga thalai hruaitu nungchang inti tha, lem ang der thiam Kristian-tlangval! Nula hnah khat, a ui liaha la pu niawm taka lang thiam, a ruka sihhnip viau si Kristian-Nula! Thlarau bo chhan chhuak tura kohhranin a tirh chhuah, Lalpa hnena hruai thlen vei chuang si lo – Kristian-Missionary!! A ni, kan zavai hian Kristian thelh kan ni chhiava vek!
Ka han harh chhuah meuh chuan kei pawh Nargis thlipui chuan min lo la ta daih a! “Kristian intite khawsak dan hi Nargis thlipui ai hian kan hlauhawm zawk fe a ni,” tia Joba ang maia ka lo au lauh lauh lai chuan, Nu-i chuan, “Harh teh harh teh, Thlarau Thianghlim zelin i awm em ni?” tiin min lo sawi nawk nawk a. Kei chuan, “Nargis-in min zel alawm” tiin Kristian Nargis lo thawh dan tur mumanga ka hmuhte chu ka hrilh ta mawlh mawlh a.##
Thu lakna: Chhaktiang Thalai Arsi


TRA-a,
Ka hriatdan chuan tih a ngailo va, kan tan chuan. Chuvang chuan, ka hriatdan chuan tih kha keini ang tan chuan telh kher a ngailo ani mai a, nanga rawn advice pawh kan ngailo. Nang khan i duh leh “ka hriatdan chuan” tih kha telh deuh kher thin la animai lom. I duh leh ka mawngkaw hur vang chuan pawh ti la animai lo maw? Nanga rawn dictat kan ngai kirker lo. L.K. Advani chuan independent hon pe mah mah in teh. A ek thakna va tawpsiang sak leteh hon pemaidi aka hia !!
Yaar leh RD,
A hmasain RD ka ni lo tih ka han sawi ve leh duh a.
Chuan, hei, article ziak pakhat behchhanin ngaihdan leh hmuhdan kan sawiho a ni mai a. Kan thu hriatah inang lo deuh chu a awm thei a, kan hriatdan hi inzahsakin “ka hriatdan chuan” tih ang deuh talin bul tan tum ila, a tutu tan pawh ngaih a nuam mahna.
In hriatdan hi zau zawkin, chhum bung lo deuhvin han sawi tlang ta u la, in comment lo chhiartute tan hriatzauna a tling ngei dawn si a.
“Khawbung a ti ta deuh deuh”!!!!
RD-a, Vai kantihlovin, vai chu sap kanti dawm emni ang, mi haipa. Hindu kantihlovin Hindu chu Buddhist kanti dawn emni ang, anihloh leh a tangvalpa tai chen chen a suangpi tuangah aark chi kanti dawn emni ang? Sati chungchang ka sawi dan a diklo i tih hi, a dik chu engnge? A cinema ngei ah pawh a lang. William Carey film an siam ah pawh khan a lang. Facts dikzawk i hriat te hi fact anilo. I ngaihdan hlir ani. Fact i tih tral chuan i mawngkaw fick feck kha i sawina ani ang. I insawi angin, thudikzawk engmah nanga tangin a lang lo. L.K. Advani chuan independent hawn peta hia?
yaar chu i phunvai deuh hluah thrin a ni lo maw?
Comment 2-na i ziak ah khian “vai ho” tih te, “Kristian sual te chu nepte ala ni. Hindu sual chu sualtak anni” tih te, “muslim ho” tih te “Hindu society” te i ti hlawl hlawl mai a, heng ang chi trongkam hman vakvak hi a mawi in a dik ber lo a nia.
India ram hmun threnkhat ah (abik takin Rajasthan state a Rajput leh tribal ho) an lo hman thrin “Sati” an tih chungchang hetia i ziak pawh hi a dik lo a nia. “An pasal a thih chuan an nu kha mei ah an hal thin. Hei pawh hi chhut chian chuan, an sakhua leh an rituals te thlengin criminlalism kaihhnawih (based on criminalism) deuh hlir ani ti a chiang ani” tia i ziak hi. Study chiang leh teh.
Comment 15-na a i ziak ang hian kei RD hian M. Gandhi-a thusawi hi ka awi vek in min hneh vek kher lo. “Facts” dik zawk a ka hriat leh ka chhiar-te chu ZOIN chhiartuten an lo hriata an chhiar ve a tan tiin ka ziak ve mai a ni. Ka hnial lo che a nia, thudik zawk ni a ka hriat ka ziak ve mai a ni e.
Saithantluanga Tuallawt, Hindu kan nih lohna chhan pakhat chu Hindu ho sual vang a ni kati lo va, duh chuan (Pu Gandhi sawi anga sawi duh chuan), kan sawi ve theitho kati ani. Mahse chutiang chuan kan sawi ngailo, kristian ho chuan. Finthlak deuhin lang mahse a finthlak chiahlo. Pu Gandhi erawh chuan fing inti deuhvin a sawi pawh ani maithei, chutiang chuan a sawi tamai ani. RD-a(TRA-a) tihloh hi chu tumah a hneh chuanglo va, tumah kan impressed bawk heklo. A ma damlaia kristian te kha chu tunlai kristian ang mai mai an nilo. Kristian tha taktak an tam mai. Mahse a kristian chuang hmiahlo. Hindu a nih miau vang khan sawimawi a tum ani ber mai. A kristian duhloh chhan kha kristian ho vang anih taktak chuan kristian ho nilo, Isua ngei kha zawm se, a thusawi hi a pawm tlak ang.
“Mahni inafak leh sakhi ngal… ” an tia mi kha? Kei chu miin hmel tha min tih hun ka nghak tang tang thin.
@yaar, 10-na:
TRA leh RD hi mi pakhat kan ni lo a nia. Kei RD hi ka “mawl” zawk fe a, ka hmel erawhchu a thra zawk thung.
@RD,Liandova & yaar.Het…ka tlai hret a ni maw !!! Ka comment tur zawng zawng in ziak fai vek tawh. RD comment-na hi a bengvar thlak ka ti. Liandova i ti tha e. Yaar ngaih dan hi ka tawmpui ber.
Shillong-a PU ka zir ve lai khan Gandhi chanchin hi ka zira ‘ Christian a nih duh lohna chhan chu Christian te nunah en tawn tlak a hmuh loh vang a ni a’ Mahse Isua Khrista chu tha a ti viau lawi si. Ni e, RD sawi ang hian Bible te pawh a chhiar fo. A dik a ni, Yaar sawi hi … Hindu kan nih lohna chhan pakhat chu Hindu ho sual vang a ni ber kher lo va Muslim kan nih lohna chhan pawh Muslim ho sual vang a ni kher chuang lo. Sakhaw dang kan lo biak lohna chhan pakhat chu Christianity min lo introduce hmasat vangte pawh a ni thei a mahse tuna kan ti tina hi chu ‘ kha putar tarmit vuaha’ tawng kam mai kha a nia. Mi ropui leh ngaihsan awm tak pawh a ni mahse Christian a nih lohna chhan a sawi ‘ christian a hmuh te hnen atangin en tawn tlakah a ngai lo’ hi thil dik mah nise a chu chu christian a nih lohna chhan dik tak chu a ni kher lovang.
Christian ho nunah khan entawn tlak pawh lo hmu nise Christian ah a in let dawn chuang em ni le???
Hindu ramah hian mi tamtak ka khawsa a, Hindu ram a piang leh naupang lai atanga seilian pawh kan tam tawh a, tar thleng khawsa a, thih thleng a vai ram a awm pawh kan tam tawh a, tumah kan Hindu biklo. “Vai ho vanga Hindu lo kani” kan tive thei tho a, in ti thei ve tho bawk ang. Mahni Hindu nih duhloh vanga vai ho puh daih mai kha finthlak deuhin lang mahse, mahni insiamthat tumlo va midang vang nihtir phet tumna a kawk ani. Pu Mahatma pawh hian chutiang chuan ati ta mai a, sermon thatak ni pawhin a lang lo. Duhleh, Bible tanchhan a, Isua thusawi te leh Isua nun kha entawn-in kan in zilhin kan sermon zawk tur niin a lang.
Liandova, TRA-a comment khi ka chhang ve mai mai ani a, RD-a (TRA-a hming dang niawm tak ani) hian TRA-a hi rawn thlawpin a rawn bei leh chiam a, RD-a comment pawh ka chhang ve leh tamai ani. Chutiang vel mai mai chu ani e. Mahatma Gandhi chanchin kan sawilo va, amah Hindu anih vanga “kristian ka nihloh vang chu kriastian ho vang ani” tih ringawt te kha chu, ama nihna (Hindu a nihna) a sawimawi phet tumna lam a kawk zawk in a lang a, Hindu justified nan leh christianity sawisel nana kan lo hman ringawt chu a mawl thlakna lai a awm a, hriat a trul kati a, ka rawn tilang ve mai mai ani e.
yaar… chuan..main article lama thuziak aimahin Gandhi a chanchin lamah a tui zawk a nih hi… kan lo hriat zau phah ve bawk a, thil tangkai tak zawng a tling. Upper Myanmar Methodist, Conference Office a Clerk thawk thin Kawlpa (Budhist pa) pawh kha a pension thleng khen Kristianah a lut chuang lo a ni lawm ni….nge a lo lut ve ta nge….Pathian chu Hmangaihna a ni an tih angin leh nangmah i inhmangaih angin i vengte hmangaih rawh tihte hi kan nunah a taka hmuh tur awm reng thei se, kan bul hnaia awmte hian min zir chiang ang a, eng vanga hetiang nun nei nge kan nih tih an hriat chian chuan tih luih ngai miah lovin an zir ve mai tur a sin….
@yaar,
I ngaihdan leh pawmdan ‘frank’ takin i ziaka, a thra e.
Mahatma Gandhi chanchin hi ka hrethui vak lo khawp a, mahse, ka han chhui leh chhiar theih ah chuan tuna ka tarlan thu (Christian a hmuhdan chungchang) khi chu South Africa rama “church” pakhata thil thleng a ni a, “train” chunga ‘segregation’ an tih Mingo leh Mihang thrut hran a duh loh thu kha chu thil dang a ni e.
RD-a sawi ang hi lo ni pawh nise, Mahatma Gandhi hi Hindu anih loh a ngai tho ang. Nepali ho hi Hindu anni a, mahse vai brahmin ho luh thinna temple ah te pawh luh an phallo. Inthliarna vanga kristian nilo anih chuan Hindu ah pawh inthliarna chu a awm tho va, Hindu pawh anihloh a ngai ang.
New Testament chu tha a ti hle anih chuan, christian ho a zawm duhlo anih pawhin, engah nge Isua chu a zui ve mailoh? Isua thusawite tal chu zawm se aniang chu. A zawm teuhlo mai.
Tin “church” atang hnawhchhuah thu i sawi hi, “train” atanga an hnawhchhuah thu kha i sawina aniang. Kristian nihmai vanga mi perfect hlir a beisei(expect) anih chuan, kristian ho chu a hmu sang hle tihna ani ang. Duh chuan Hindu ve mai rawh. Christian ho chu chuti khat inni a tih deuh kher kha a ngailo ang. Hindu ho pawh sawi duh chuan sawitur a tam. Kan sawi senglo ang.
A rawn chik thiam khawp mai.. Te-a Kawlvalenchham’n. A thu rawn thlur pawh kan tunlai hun nen a in hmeh…. Mitdawivai khawvel nen lam pawh an in zul thuak e a……..
In zirnan a tangkai dawn e……
Chiang kuang vak lovin Gandhi-a tawngkam ka han refer ve ngawt a. “Yaar”an a lo ei thei lo hle a. Mahse, RD-a a rawn inlan hlauhva. A zarah Gandhi-a leh Mohammad Ali ten Christianity an hnawl dan chu a lo inang vel lek a ni tih ka hriat phah a, ka thaw huai e.
Mohandus Kramchand Gandhi (a hnuah Mahatma Gandhi tia koh) khan “Krista chu ka hnawl lova, Mahse Christian inti ho tamtak hi Krista in ang lo em a ni” a tih chhan kha khatih hun laia Biak In pkhatah Mingo chauh luh an phala, mi hang leh adang (Mingo ni ve lote) luh an phal lova, amah Gandhi ngei khan a tawn avangin, Christian inti si in “Segregation (in thliardanna) leh Aparthied(vun rawng a inthliarna)” an hman a hmuh khan Gandhi hian he thu hi a sawi ta a ni awm e. A chanchin an ziakna ah he ti hian an ziak a:
When the missionary E. Stanley Jones met with Gandhi he asked him, “Mr. Gandhi, though you quote the words of Christ often, why is that you appear to so adamantly reject becoming his follower?”
Gandhi replied, “Oh, I don’t reject Christ. I love Christ. It’s just that so many of you Christians are so unlike Christ.”
“If Christians would really live according to the teachings of Christ, as found in the Bible, all of India would be Christian today,” he added.
Henghi Gandhi-a England ah Law a zirzawh hnu, South Africa rama Indian (Vai ho) tan ukil a thawh lai hun vel, 1920 bawr vela thl thleng niin an ring a.
Gandhi khan Bible hi a chhiar ve nasa a, Isua Krista zirtirna kha thra a ti ve em em a, a bik takin Isuan tlang chunga a thu sawi Chanchinthra Mathaia ziak bung 5-7 te hi a duh hle ninn an sawi a, Mahse, inkhawm a va tuma Mingo ho Biak In ah, Kohhran upa pakhat (Mingo) in “”There’s no room for kaffirs in this church. Get out of here or I’ll have my assistants throw you down the steps.” tiin Vaichhia tihna ang “Kaffirs” tih trongkam hial a lo hman khum avangin he ngaihdan hi a nei ta an ti.
South Africa ah kha chuan Mingo leh Mihang inthliarna kha a nasa khawp a, Nelson Mendela pawh kum 27 jail atan hnuah President Botha-te ho fel zarah jail atranga chhuak in Mihang Preseident hmasa ber a lo ni ta chauh a nih kha!!! 1990 vel ah chauh a ni a.
Soth Africa sawi loh, USA ah ngei pawh Mihang leh Mingo Bus pakhatah thrutna thliarhhran bi awm lova an thrut theihna, sikul hmun khatah Mihang leh Mingo an kaldun theihna kha 1962 chho vela “Anti-Segregation” leh “Civil Rights Movement” hnuah Preseident Kennedy ah dan a siam hnuah chauh a ni ve bawk kha maw le…
“Kalvari ah an dang chuang love, chitin trong tin hi” tih hla HI Christian-ten a sak mai a sa lovin, nunpui tak tak kan mamawh a nih hmel.
A chhiar a hahdamin thuziak a va han thiam chiang ve maw le…. a dang pawh a nalin a tawng thei ngawtin ka ring…….heheeehehee..
Mizoram fiamthu thiam Kawlhnun’n “Hring nun tawlaite chu khalh ngil le…” a tih kha Te-a Kawlvalenchham hi a nih ngei ka ring bawk.
He thuziak hi X-ray mechin nise chuan a chhuak thar pawl tak a ni in ka ring… a fiah tha em mai…. tumah kan bangin ka ring lo, a ziaktu ngei pawh hi he article hmang hian han X-ray tak tak ila…a lo lang ve uarin ka ring bawk.
Mahatma Gandhi thusawi kher hi chu rilru phakar nei chunga a sawi ani a, Pulpit ah te sawi fo chi pawh anilo. Kristian thuhriltu tamtak chuan sermon ah telh an ching viau a, chin chi ani lo. Amah Pu Gandhi hi Kristian anihloh vanga ama nihna zawk kha sawi mawi a tumna ani a, a thluak a hmang thiam khawp mai. Kan sual e, khawvel ah hian suallo taktak hi kan tam lo viau ang. Mahse a mihringte vanga kristian nilo anih taktak chuan Hindu pawh anihloh a ngai ang. Kristian sual te chu nepte ala ni. Hindu sual chu sualtak anni. Chu chang anilo, sualna rapthlak taktak te hi anitur ve rengah an ngai. Sap rawn zin (tour) ho tamtak hi anlo pawngsualin anlo that tawh a, India hmarchhak a cheng ho hi vai ram laili lam deuh ah an zuk cham chhungin tamtak hi chu an that tawh ani. Chutiang ringawta sualna kalpui reng ho chu vai ho chiah hi anni. Muslim ho takngial pawhin Kandhamal ah kristian ho an suat ang leh Gujarat ah kristian leh muslim an suat ang khan an tilo. Common Wealth Games an buatsaihna ah hleprukna leh felna leh dikna an tlakchham zia te hi tlang hriat ani a, hetianga hleprukna leh inbumna (cheat & deceit) te hi Pu Gandhi a damlai pawhin Hindu society ah hian a awm daih tawh. An pasal a thih chuan an nu kha mei ah an hal thin. Hei pawh hi chhut chian chuan, an sakhua leh an rituals te thlengin criminlalism kaihhnawih (based on criminalism) deuh hlir ani ti a chiang ani. Chuvang chuan kristian ka nihloh vang chu kristian ho vang ani tih ringawt te kha chu pawm chi anilo. Duhleh, kristian ho kan fuih duh emaw, kan in zilh duh emaw anih pawhin Bible tanchhan in kan in zilh zawk tur ani.
A hneh piap piap hle mai. A thuziakah a chiang a, Duhlian tawng a nal thaa, thumal a hausa hle mai bawk a.
Kan christian dan a hmu chiang ngei e. Hetiang kan nih vang hi a ni ngei ang, Mahatma Gandhi-an “an thurin a tha, hnungzuite an entawntlak lo” a lo tih ni.