Inpumkhatna!!!

January 23, 2008
by dika

By: Rev. Biakhnuna, Tahan
Thuhmahruai:
Kan thupui behchhan pu-biakate-nupa.JPGatan, 1 Korin: 12; 13-30 leh Joh. 13:34 hi hmang ila. Kan sawilan kher tawh lo pawhin, kan thupui kalpuina tur a nih rilruin hria ila. Inpumkhatna tawngkam hi khawtlangah tawngkam lar ber a tling ta hial a. CHuvangin tuntumah hi chaun Kohhran emaw, Pawl ho emaw, inpumkhatna tur chu kan sawi tum a ni zawk ang. Tin, kan tum chu pawl ho leh kohhran inpumkhatna daltu sawithiah kan tum ang a. Hemi kawngah hian Mizo society hian ke kan la pen tlem em em a.

Mipui phei chuan a mual bovin kan la bo ti ila, kan tisual tam awm lo ve. Hetiang hian, kan chhui ang a, chung te chu Goal-pawlin thlen a tum; Objective-Pawlin thawh tur a siam; Guideline-Kaihhruaina leh Principle te an ni ang.

1. Goal (Pawlin Thlen A Tum)
Goal hi Kohhran pawhin a nei a; khuarei daih goal chu thurin tum hi a ni ti ila a dik ang a. Mahse, Kohhran goal hi a chhunga chengten an hrechiang lo fova. pu-biakate-nupa.JPGTin, sawi pawh a hlawh vak lo, sawi ngai awm pawhin an hre lo fo. Kristian emaw, ringtu ang emaw a, kan goal hi chu kan intawm deuh put thei a. Kohhran pawl bik anga goal a awm thei. Kohhrana department hrang hrang tan goal chi hrang hrang hun rei lo deuh atan a awm thei. Entirnan, kum 1998 vel khan PCM mission goal chu, AD 2000 ah Mission area hrang hrangah Ringtu singthum(30,000) neih a tum a. Goal hi a pawimawh em em a, pawl leh thawkho dinchhan ber a ni. Goal that leh chhiat hi pawl that leh that lohna hringtu a ni fo. Tin, Kohhran emaw, eng pawl ho emaw pawh ni se, hotuten an pawl goal kha an hriat a, chu chu an pawl, an khungluh tumna goal ber a nih pawh a tul.

Goal ngaipawimawh a, chutiang taka pawl ho thunluh tum chu hotu atana kan mamawh berte an ni. Pawl goal ni lo, mahnin goal neih theih a ni bawk. Chuvangin, pawl hovin an hotute chuan goal ang takin pawl an hruai leh hruai loh hi an thlir reng a tul. Mipuiin he hotute nihdan tak hi an hriat hneh loh chuan engtikah mah pawl ho an chak ngai lovang. Goal dang daih neih pawhin hming that a hlawh fo ang a, a tawp chu PAWL CHHIATNA A NI ANG. Tin, leadership kalhmang hi mipuiin an hriat a ngai a. Ball khel thiam leh thiam lo te, khelh dan tur ang taka khel leh khel lo an hria ang hian, hruaitute hi mipuiin an hruai danah an tih dik leh dik loh hriat a ngai a. Hruaitu tha duh viau siin, an hruai dan kan ngaihsak lo tlat thei. Hruai hna hi mipuiin an hriat a ngai a, mipuiin hei hi an hriat loh chuan, Ball khel thiam tak pawh thiam lo zingah chuan an thiamna hman tangkai theih a ni lo fo.

2. Objective(Thawh Tur)
Objective, thawh tur pawh hi kan hresual fo. Chuvangin, hrilhfiah deuh pawh a ngai. A awmzia chu Goal tih hlawhtlin tur a, thawh tur tak kha Objective chu a ni. OPbjective a chian lohna a piangah Goal thlen a harsa a. Hlawhtling turin chiang taka objective hriat a tul. Rorel pawlin an hriat loh phei chuan, her taka inhruai theih a ni. Hetiang hian hrilhfiahna tarlang ila. Ball kheltuten lehlam goal-a thun lut ngei tur a, theih tawp chhuah a, tan laa an khelh dan tur tak chu Objective chu a ni. Lehlam chakna leh lehlam chak lohna lai te, an khelh zia thlenga hrait a tul. Tin, rilru tumruhna leh beiseina sang tak nen tangrual taka khelh tur a ni bawk. Huaisen leh taima taka khelh dan tur (Objective) ang taka klhelh chuan, hnehtu an ni thei chauh a.

Thawh tur ang tak a, thawh hi kan thiam lo hle mai. Pawl ten au leh pawl chhung level-ahhi chuan, hamthatna leh vanneihna inchuh tur a tlem em em a. Pawl lian leh rorelna sang zawkah chuan Objective leh Goal anga thawka lang siin, hmani goal leh objective anga tanrual theih pawh a ni. Chuvangin, goal leh objective hi a buai thei hle thin. Thawh tur ang taka miin an thawh loh chuan, pawl goal leh objective kha atan goal leh objective a ni lo. Fin leh fell eh thiam a tha em em. A tha ber chu, pawl tuma thun turin pawlin thawh tura a tih ang chiah a, thawh hi a ni zawk. Taimak pawh a tha, a pawimawhber chu pawl goal leh objective ang taka thawh hi a ni zawk. Tangrual ho zigna sawisel tur leh inlungrual lohna a len fo emaw, hnungtawlh leh ngaiawh emaw annih chuan he goal leh objective hi ngaihpawimawh loh vang a ni fo. Tin, chiang taka goal leh objective hriat loh vanign a buai theih bawk. Awlsam deuhva kan sawi dawn chuan, khawmpui emaw, rorel pawlin emaw, kaihhrauina a siam anga thawh chu a ni. Hna thenkhat chu thawh tur taka kha a chiang lo thei. Tin, Thawh tur tam tak zingah thawhhmasat tur leh hmalakna tur a chiang lo fo. Hei hi, tawnhriat lo nei tawh te tangkaina a ni. Chuvangin, hotu tling chuan thawh tur thar a hriain, thawh dan tur a hriatna chu a ni.

3. Guideline (Kaihhruaina)

Goal-a thun lut tur a, thawh tur tak Objective anga thawk turin kaihhruaina, Guideline kan tih mai chu a pawimawh em em a. Infiamiten tha taka an infiam theih nan dan tha tak an nei angin, pawl chuan a dan te chu tha takin a hamngin a zui tur a ni. Chu guideline chu constitution, by-law, rules and regulations, rorel minute thawh dan leh ti dan lo awmsa (Tradition) te chu a huap vek. Constitution leh dan lian tham te hi zawm an awl ber a. He’ng minute leh rorel thenkaht te hi zawm a awl lo fo bawk.

Mahse, harsatna a thlen theih mai avangin rorel pawlin minute hi an uluk a ngai. Hmun tam takah minute bu an nei a, chutah chuan rel ang ngei kha an ti lang a, tih chhiat leh relsual te pawh an lantir a, mahni duhdan anga tih danglam a tam fo avangin minute bu hi uluk taka enkawl a ngai. Tin, zawm harsa ber chu tih dan lo awmsa, ziaka awm silo, sap tawng tradition an tih hi a ni. Tin, hei hi pawl zia ber pawh a ni fo. Kohhran phei chuan khawmpui emaw, khohran emawah tih dan bik an nei a. Chuvangin, “Heng tiangin kan ti ngai lo” an ti fo. Mahni duhdan anga hruaina (Tradition) tih danglam chuan pawl hi a buai duh khawp mai. Hotu inthlak zelah pawl hi buai thei tak a ni. Thlak anih chuan rorel pawlin sawi kher a tul a, a tha ber bawk. Chu’ng vangin tih dan leh thawh dan tur awmsa ang a, thawh hi pawlin a veng ngun fo tur a ni. He’ng tiang tak a, thawk turin a thawktute thawk turin a beisei a. Chu’ng tiang ang tak a, miin a thawh loh chuan a hruaitu rorel pawl leh hruaina a hmusit tihna a ni a, anih loh pawhin ama tan kawng a zawn vang a ni fo. Chuvangin, kaihhruaina ang tak a, thawh hi kan thahnemngaihna tur ber chu a ni.

4.Principle (Mu leh thupui)
Zo tawngin Principle hi thupui angin kan sawi fova. Kawl chuan, MU an ti a. Pawl leh thawk hoten an awmkhawm leh thawhhona tura pawimawh ber chu a ni. He’ng zinga pawimawh ber hi hmangaihna a ni. Dikna, Thatna, Rinawmna, Thianghlimna, Ngilneihna leh Khawngaihna leh a dang tam tak a la awm. Isua ngaihpawimawh ber chu Hmangaihna hi a ni. Chu chu hlawhtlinna bul tur a nih, a hrechaing hle a ni ang. Ringtuten kan principle, kan MU, thupui hi kan theihnghilh fo va, tun maia kan mamawh leh tul khan, khuarei hmu turin kan mit a ti del a. Sakhaw dangin min rin lohna ber chu, he kan thupui hi kan ngaihthah vang a ni. Kawl-a pem te chu a tirah chuan, Kawlin an ring em em a. A bikin Rev. Tuahhranga phei chu, Kawlin, “Tuahhranga Pathian hi chu a tha” an ti tih an sawi fo thin a. Kristian thupui-MU ang a, a nun vang a ni thei ang.

Kawl leh Vai zinga harsatna lian ber pakhat chu, hruaitu leh hote nena an inkar hi a ni. Hotu chunga rinawm leh hote chunga thatna hi an uar em em a. He’ng tiang hian, pawl Goal leh Objective a nuaibo thuai thei. Tlangmite zingah chuan chi-leh-kuang khan pawl goal leh objective mai ni lovin, kan objective leh kaihhruaina kha hmang lovin, chi-leh-kuang anga kalna a hring fo va. Ual-au taka intihbik hi Mizote chuan an ching lo va, an hotute hi anmahni tupawh inanga en turin an beisei a. Pastor phei chu a beram te tana nu leh pa tling vek tura beisei an ni. Unau hnai bik an nih loh chuan thilpek pawh fimkhur a tha. A chhan chu, hmangaihna anga lang, inbumna lian tak a tling thei. Goal leh Objective ngaihsak miah loh pawhin, Kawl tang hamng ila, Lu-Hmuh-Zi ang pawhin chak theih tak a ni. Thian thatna hi hman sual a awl em em bawk. Sap kan tih mai zingah hi chuan, Goal leh Objective kha an ngaipawimawh ber fova, chu chu an inkawmngaih leh an thawh tlanna chhan chu a ni. Goal leh Objective ang taka thawh an duh avangin an thawk tlang thin.

TLANGKAWMNA :

Kan thu a sei ta hle mai. Hetiang hian tih tawp tum ila. Inpumkhat turin Goal leh Objective anga kan thawh a piangin, inlungrualna leh inremna a awm thin. Pawlin hna a chhawpchhuah chu kan sawi tak ang a, kan thawh chuan kan inpumkhat ang a, inremna pawh a tam zawk ngei ang. Goal, Objectivev, Guideline leh Principle anga kan thawh theih chu tute pawhin a, kan tih tur a ni. Roreltuten Goal, Objective, Guideline leh Principle ang tak a, thawk te an hriatchian a tul a. Chutiang ti lo leh thawk lo an hriatchian a, chhawr dan an thiam pawh a tul. Pawl zingah thil tih chingchivet ching pawh an awm thin. He’ng hian thawhhona a ti sukuk thin. He’ng pawl awm dan tur leh thawh dan tur ang tak a, kan tih theih chuan, Pu Sukliana’n “Hmangaihna a fawn vel a, Lawm r’u, Halleluiah” a tih hla kha kan sa rual thei ngei ang.

Note: Inpumkhatna kawng haichhuahna lam lian min khawhhmuhtu Rev. Pu Biakhnuna, Calvary Kohhran-Tahan hi Hruaitu Arsi Editor a ni. He a thuziak chenfakawm tak hi Hruaitu Arsi, Vol. 3, No. 1, Christian Fellowship in Northwest Myanmar, Quarterly Magazine, 2005 atanga lakchhawn a ni. Ed.

2 Comments

  • Zawma says:

    Rev. Biakhnuna thu ziak chu a mar tha pap pap hle mai. Zir tlak tak niin ka hria. Tunlaiah “sum ngah ngah hmel tha” an tih ang deuh hian, a sum ngah a piang mai hi kohhranah leh khawtlangah an lal hlur mai si a. Hruaitu nihna sang sangah kan thlang lo ngam bawk si lova, he tianga in kaihhruai dan (management) hria an tlem bawk si, kohhran leh khawtlangah kan buai phah fo zawng a nih hi. Mi thahnemngai, hruaitu hmasa ten an lo tih dan thin leh an lo ruahman sate chu “an ni ho thil lo tih ve mai mai” tih kan ching fo mai te hi pawl ho chhiatna hnar ber chu a ni. Pawl pakhat (association or fellowship) a hruaitu kan lo nih ve chuan kan pawl hian eng a tum, eng tia thawh tur nge, eng tin nge kan kaihhruai ang, engte nge kan bulthut ber tih leh hruitu hmasa ten an lo tih dan tawh thin (traditional) tih te chu kan hriat chian a pawimawh zian Rev. Biakhnuna hian min hrilh a ni ber a, zawm theih theuh ila chuan kohhran leh khawtlangah inpumkhatna tha tak kan neih thei ngeiin ka ring.

  • Mawitea says:

    Rev. Biakhnuna thu ziak hi a ropui khawp mai. A thu ziak hi kohhran in enkawl dan or in kaihhruai dan (management) a ni ber a. Inkaihhruai dan (management) ah chuan a rawn sawi ho: goal, objective, guideline, principle-te hi tha tak neih a tul a. Kohhranah leh pawlah inpumkhatna tha nei tur chuan in kaihhruai dan/in enkawl dan (management) tha tak kan neih a pawimawh em em. Hei tak hi Rev. Biakhnuna hian a hmu chiang hle niin a lang.

Previous Post
«
Next Post
»