INNGAIHZAWNNA THEOLOGY
Published on: Jan 25th, 2010 | Posted by: zoin | 210 views
By: B. Lalpekthara, Letpanchaung (Chhim Veng)
Khawvel hi thlira han dawn vel chuan mit khap kar lek chhung pawhin rilru han kuai her mai tur thil chu kan nei theuh ang. Chung thil tam tak zinga thenkhatte phei chu in tu-ha lo tak tak ni te pawhin kan ngai hial mai thei e. A mak a ni, van mi thianghlimten lei mi bawlhhlawh hringfate an han kurpui nghual nghual mai te, nihphung inanna reng nei lo khawmual leh tuifinriat an han inhne reng mai si te: a..mipa leh hmeichhiaa inhip tawnna chak lutuk, no ngher lawi si a han awm tlat maite hi a mak thlawt mai. Chung thilte chu khua rel a ni a, do va, pumpelh ngawt theih a ni lo! lungawi taka pawm mai chi a ni zawk.
Ka sawi thiam lo: ‘Hmangaihna hi mihringte thinlungah a pangchangin a ngenngawl em em lawi si a ni’ tih bakin ka sawi fiah thiam lo. Mahse, hmangaihna makzia te, takzia te, thuk leh sanzia te, a…a natziate hi chu hmangaihna thalfangin a chhun tlang tawh mihringte tan chuan hai chi rual a ni si lo. Chu hmangaihna atanga lo kal ingnaihzawnna chu Pathian atanga chhuak, Pathian thilpek, Pathian ruahman thlap a ni a. Chuvangin, Bible taka inhmangaih a, inngaihzawn a, inneih hi a ropui a, a duhawmin a nghet em em bawk a ni.
A bul tumtu Pathian: Genesis kan chhiar chuan, Pathian khan ni 6 ni thlenga a thilsiam engkim mai kha tha a ti em em vek tih kan hria. Mahse, tha lo tih pakhat a nei tlat; chu chu mipa amah chauhva awm hi a ni (Gen. 2:8). Amah kungpui mi ril Milton-a’n a tia lawm, “Pathian mithmuha thil tha lo hmasa ber chu khawhar riangvaih riakna hi a ni” a ti. Tichua, Pathian chuan Adama atang Evi chu a siam ta a. Chu hmeichhia Adama hnena hruaitu, rinawm leh tha chu kan Pathian ngei hi a ni a sin (Gen. 2:22). Pathianin a thu anga awmte mal leh fahrahin a awmtir reng ngai lo; kan mamawh, kawppui awm mi – Adama, Evi min pek hi a nghakhlel em em reng zawk a ni.
Thianghlim taka inngaihzawn malsawmtu Pathian: Pathian tih mi Josefa leh Mari inngaihzawn dante kha a fair-in a mawi mang e aw ka ti. Kha inngaihzawnaah khan mi pahnih inkarah zalen takin Thlarau Thianghlim a che vel reng a sin! Mihring taka ka ngaihtuah chang hi chuan, khatia Marin nau a pai tih Josefa’n a hriat khan, a mak ti lutuk rilru na bawk si kha a keh sawm ve vekte hian ka lo ring thin. He mite pahnih inngaihzawnna hian Kristiante inngaihzawn dan tur kawng min kawhhmuh. Kristian inngaihzawnaah a chhe zawnga phuba lakna a awm ngai lo va, mi dang an inkawpsan ve ngai hek lo. Nupui/pasal tur leh hnam dan ai pawhin Pathian an dah lal zawk. Chu chu Kristian inngaihzawn hlawhtlinna thuruk a ni. Thianghlim taka inngaihzawn hi kan Pathian duh dan a ni a, mal a sawm thin.
Tah a tul leh si: Inngaihzawnna hi chhungkaw dinna tura rahbi pawimawh tak a nih avangin, chhungkuaa inhriat tawnpui chi a ni. Chu chu a Pathian thu em em bawk. Chutih lai chuan, ‘hei ngei hi’ kan tih hnuah meuh pawh hian ingnaihzawn-hmangaihna kawng hi a tluangtlam em em lo fo va. Vawi tam tak harsatna leh intihthiam lohna namenlo kan tawk fo thin. A chang phei chuan hmangaihna avanga dam zel pawh thlakhlelh tawh loh rum rum changte a awm fo. Eng emaw thil avanga han inthen na, hnawl zawk han nih ngat phei chuan, hmeichhia a tla rawk rawk a, mipa thinlung pawh tah aia na zawkin a rum vawng vawng thin. Hetiang boruak lungchhiatthlak tak leh hrang tak karah pawh hian inngaihzawnna neitu Pathian chuan inngaihzawn hlimna leh lawmna min hriatpui ang bawk hian inngaihzawn avang veka kan rilru natna leh tahna, mittui tlakna zawng zawngte pawh hi min hriatpui a duh a. Min hriatpui em em reng bawk a ni. Pathian hian thil tha zawk atan, hmangaihna thlalera hmangaihtu tawng lova tuihal dangchara kan vahvaih ve chak chakte thleng hian a lo phal khawp a sin!
Zep ka tum lo: Hmangaihna lengkira in uai tang zo lovin vawi tam tak chu ka tla sil awng tawh a, chhantu nei lovin hmangaihna Jabbok lui kamah ka ruh chuktuah hial pawh ka tipelhsawlh tawh a sin. A…tute emaw tan phei chuan hmangaihna thi, ruang kil tlak tawh lo pawh ka ni hial ta ve ang. Ni e, hmangaihna hlamzuih, miten eng khawkhaa an ngaih loh, mahse a paitu, hringtu leh tuartu tana na em em si hi a awm reng a ni. Dawt a ni lo. I hun kal tate i han dawn kir a, khang hun leh nite kha theihnghilh ve i duh chang a tam ngei ang. I inchhir in, zahna leh thinrimna i tawrh zozaite kha i tan chuan a rit lutuk. Pathian I mawhchhiat a, tawngtai i tum ngial pawhin chham tur lam pawh i hre lo mai thei. A dik a ni, amah vanga Pathian hnena lawmthu kan sawina thinlung leh kan lei khan, “eng vang nge, engati nge?” tiin Pathian hnenah kan vui leh ta zawk a. Pathian hi vawi tam tak kan chhuahchhal fo thin. A na em a ni………
Remruattu maka kha: I hmangaihna kawng chu bumbohvin thim hlein lang mah se, Pathian, nangmah lainattu leh khawngaihtu che khan i tan kawng thar tha zawk a sialsak leh ngei dawn che tih ring hmiah rawh aw. I hmangaihna tingtang lai ruai tawh herh mil hram hram i tum pawha i theih ngang tawh loh kha, Pathian chuan hrui thar a thlaksak mai che a tum lo tih hria la, i tingtang aia tha zawk tingtang thar pek che a tum zawk a ni. Nghak hram la phunnawi mai lovin……..
Ruthi, Moab nuthlawi (Lal Isua pianna tura mi pawimawh tawpkhawk, hmangaihna suna tap ve hawm hawm-i) kha Bethlehem dai velah kha chuan a lo tuai thar leh tawh a. Boaza tan phei chuan nulate aia nula zawk, ‘Ngaihmanawmi’ a nih leh mai kha! Boaza leh Ruthi-te intawnna tura Pathianin rem a ruat dan te hi a mak thlawt mai. Mi nei nung Boaza lova buh-to a zawn theihna turin Ruthite pitu khan barli seng tantirh lai kher kherin Bethlehem kha zu han thleng a (Ruthi 1:22)! A makin a ropui tih loh rual a ni lo.
En teh, Billy Graham-a pawh kha Florida bialnuin a han ban meuh kha chuan tuar har a ti em em mai a. A rawngbawlna hial pawh chawlhsan a tum ve et et hman tawh a sin. Mahse, khawvel hi chutiang reng chu a ni bik lo va. Chu hnawlna runthlak tak mai chu Ruth Bell-i tana malsawmna duhawm lutuk rawn luan luhna hnar a lo ni reng si!
Tichuan, tunah hian kan hun kal tawha kan rin loh lutuk kan chunga thil thlengte avangin tumah kan ring thei ta lo hial a ni thei e. Hlauthawng leh beidawng ru riaute hian kan awm a ni mahna. Beidawng mai suh ang u. Kan tan hian Pathianin Barli seng hun a la siam ang a, kan tana remchang tak turin khawi hmunah emaw chuan inkhawmpui, course, etc…. a la siam dawn a ni. Hmangaihnaah fullstop kumhlun a awm ngai lo ve…..
(Note:Thuziak rawn thawhtu hian T(tri),T-hnuaia chhut han awm aiah khan Q (q) a rawn hmang a, mahse kan la hman thran loh vangin T (tri- tia chhiar tur) in kan lo thlak sak ta mai a ni…..Ed.)

@Note:..a nih tak chu a..T aiah Q an hmang thin tih reng reng ka lo hre ve lo pek a. A that chu ka ring lo hulhual. Mizo font hmangdan te hi zir zawk a tha ang.
Tawngkam hmang nalh thei khawp mai. Hmangaihna chungchangah hi chuan “mah ni” hi kan pawimawh ber in ka hria. Pathian samsuih kan ni lo (or) Khuanu ruat loh D, kan ti ngun lutuk hi chu,.. “pa loh vang” …! “Ru tawp” ila, samsuih mai pawh ni lo, samtawn kan ni mai.
By: B. Lalpekthara, Letpachaung (Chhim Veng)
Letpachaung (or) Letpanchaung ?
Bawihtetea chu phawi rang hle mai. “Letpanchaung” tih zawk tur a ni e….keima thiam loh liau liau a ni.
Peka rawn hlap tha hlemai rawn ti zel teh khai
Para 4,tlar 3 na laia..
Mari leh Zosefa inhmangaihna kha keini Kristiante entawn atan a rawn chhawp chhuak a, Mahse…
Inlarna leh Pathian hriattirna pawh awm miah lovin, kan neih tur ngei ngei lehkha pawh kan tar fel vek tawh( a puan hmawr pawh kan la khawih loh )kha han rai ta tlat mai se!…rilru thi zana han neih chu kei chuan ka tlin lo sa. A ziaktu pawh hian a tlin bik ka ring lo..
He thuah hi chuan Thlarau Thianghlim hna thawh a tul bakah Pathian-in khawvel awm hmaa a thil tum a ni tlat. Kan Baibul-ah pawh Mari leh Zosefate inhmangaih anga awm turin min fuih pawh ka hria ngai hek lo. Mihring pangngai tan chuan tlin chi a ni lovin ka hria ve tlat.
He he,..@Puitea, chu van rawn thur chhuak tha ve. Kei pawh ka lo ngaihtuah ve a.
Thianpa Dinga dan tak ah “Bawihi nen an rai a, min puh duh lova, tlangval dang an puh daih chu, rilru na ve sin”…..
Han khawpui atanga lehkha rawn lut thenkhatah hian “Tri” hmanna turah Q hian a rawn lang thin. Hei hi, “Tri” aiah Q rawn hmang hrim hrim an ni bik lo a, internet atanga automatic-a rawn awm thin a ni. Hun chep tak kara edit phei chuan Tri hmanna turah Q hian a rawn lang zauh thin ang. Kan inhriatthiam a tul ni ber mai.
Ha..va han tra em..ka duh khawp mai,ziak thiam khawp mai..