By: Gabriel Kunga, Tahan-Satawm
1. Hruaitu chu tunge ni?: Pawlho hruaitu chuan tum (target or goal) mumal tak a nei a, chumi lam panin mipui a kaihruai thin. Hotu ang chauhva inngai erawh chuan pawl thiltum chu a ngaihthah fo va, ama duh zawng lamah mipui hruai a tum fo thin. Hruaitu tak erawh chuan amah ngeiin pawl thiltum panna kawng chu zawhin thil a ti thin a, chumi kawng ngeiah chuan amah rawn zui ve turin mipui a hruai thung a ni. Tin, pawl thil tum leh motto-te (goals and purposes, aims and objectives) chu mipui hnenah chiang leh fiah takin a hriattir (communicate) thin tur a ni.
2. Kristian (Kohhran) hruaitu chu tunge ni?
Pastor-te leh kohhran hruaitute hriatthiam ngei ngei tur chu kohhran hi Krista ta a ni a, ama din ngei a ni tih hi. Pawl dintu (founder) te hi kohhran dintu leh neitu bera ngai kan tam a, anmahni pawh chuti angin an inngai duh phian zel bawk nia. “Kan pawl” (EFCM, ICB, PCM, adt.) chu Kohhranah kan ngai lo ta zawk em ni le?
Pastor-te leh kohhran hruaitute hian mahni thu thua awm tura inngai lovin kohhran Lu ber Krista hmingin Pathian ropui nan kohhran an kaihruai thin tur a ni zawk. Pawl dan leh dun, kalphungte bak zawng chu, Pathian Thu pawh ngai pawimawh lo va, sual ngaizam mai thin an ni tur a ni hek lo. Krista/ Pathian Thu chu a Laltir zawk zel tur a ni. Krista hmangaih vangin kohhran hmakhua a ngai tlat ang a, Krista thupekte zawm turin mipui a zirtir bawk tur a ni (Matt 28:19).
3. Hruaitu tha chu eng ang nge ni?
a) Hruaitu tha chu mi tha a ni: Thatna leh dikna, rinawmna leh felna hi hruaitu tha chuan a hmachhuan ngam zel thin a, amah hrechiangtu apiangin mi tha an tih a hlawh ber fo. An mi rin zawng tak a ni bawk thin. Mi tam tak chuan hruaitu ropui nih kan tum luatah hruaitu tha nih pawh kan tum lo hial mai a. Ropuina tur a nih phawt chuan Lalpa Pathian pawh zah zo lovin kan rilru leh taksa chu sual tan kan hlan phal em em bawk si thin tlat mai.
Hruaitu tha erawh chuan Isuan “Kei berampu tha ka ni” a tih angina (Johana 10:11), hruaitu ropui nih ai chuan hruaitu tha ni turin a inpe em em zawk thin. Sum avangin that loh a tum ngai reng reng lo va, tanghmasialna chu hmangaihnain a lem zawhsak vek avangin thatnain sual a ngam zawk zel a ni. A nungchang leh thiltihahte sawisel bo leh rintlak nih a tum a; Lalpa tih dekin Pathian ropui nan leh mite hamthatna atan thahnemngai tak a ni bawk.
b) Hruaitu tha chu mahni chhungkua rel fel thiam mi a ni:
Tirhkoh Paul-a’n kohhran hruaitu tawh phawt chuan ama inchhung a rel fel thiam tur a ni a ti hmak mai a. 1 Timothea 3:5-a a zawhna “Miin ama inchhung khawsak mah a rel fel thiam si loh chuan Pathian kohhranho engtin nge a enkawl theih ang?” tih hi kan chhan duh dan tur ni awma lang chu, “Thei zel tho ang” tih a nih hmel. Mahni inchhung khawsak rel fel thiam thlawt loten tar kun thleng pawha pastor an thawk ve fo mai hi chu kohhran an tithuanawp mai bakah an tikhaw lo nasa hman hle thin a nih hi!
Pawlho hruai tha thei tur chuan mahni chhungkaw khawsak rel fel thei nih a ngai. Chhungkuaa hlawhtlinna thlen zo lo mi chu pawlho tan phei chuan han belh talk a ni thei lo hrim hrim. Nupui fanaute rin tlak nia chhungkuaah inremna leh inhmangaih tawnna nghet leh thuk tak a thlen ngei tur a ni si a. Pathian Thu awihna kawngah nupui fanaute a enkawl thiam bawk tur a ni. Mahni inchhunga hruaitu tha nih si loh chuan pawlho hruaitu tha phei chu a nih theih ngai lo reng a ni.
c) Hruaitu tha chu Krista ‘Bawih tha leh rinawm’ a ni:
Tirhkohte khan ‘Krista bawih’ an inti fo mai. Tirhkoh Paula chuan “mana lei in ni tawh” min ti a (1 Kor 6:20); amah vekin “Krista mi man chhan chu ka man dah law maw tiin a umin ka um” a ti thlawt mai bawk a (Phil 3:14). Kohhran a hruai dan tin rengah pawh ‘mihring tihlawm’ aiin ‘Pathian tihlawm’ chu huaisen takin a tum tlat thin (Gal 1:10-11). Kan dinhmunah theuh hian Krista hnungzui chung leh Pathian tih tlat zel chungin hruaitu hna kan thawk tur a ni. Mahni thu aiin Pathian Thu a lal zawk tlat si chuan chapona aiin inngaihtlawmna, tanghma-sialna aiin hmangaihna, bumna aiin dikna, thin-urna aiah zawldawhna te chu kan mizia an lo ni zawk zel ang. Tichuan, thusawi leh thiltih, chetzia leh khawsak dan kawng tin rengah rinna lama ringtute tihhmuhtu kan lo ni ve ang (1 Tim 4:12).
Tumahin Lal pahnih rawng kan bawl kawp thei lo, tiin Lal Isua’n a sawi a (Matt 6:34). Hruaitu rinawm chuan hruaitu tha an chher thei a, Paul-a angin thangtharte hnenah “Ka awm dan zirtute lo ni hlawm rawh u” a tih theih a pawimawh hle (1 Kor 4:16; 11:1; Phil 3:17).
d) Pawlho leh Kristian ngaihhlutte (Core Values) a vawng tlat thin:
Pawlho leh Mimal ngaihhlutte neih bik tur a ni a, hruaitu tha chuan a hnathawhna tinrengah chungte chu kalh emaw tidanglam (compromise) fo lo turin a vawng tlat zawk thin tur a ni. Pawlho ngaihhlutte mil lo taka thil kan tih thin chuan kan thawh rah chu, a ni lo berah, thatna khingbai lek a ni si ang a, pawlho tan a hrisel lo hle thei bawk.
Entirnan, Bank-a thawktute tan ngaihhlut turte (core values) zingah chuan, Hawihhawm taka customer-te lo hmachhawn leh tanpui; Mahni hna/mawhphurhna phur taka thawh leh hlen; Bank dan ang thlapa thawh te an tel chawk. Hengte hi Bank pakhatin ngaihhluta a neih chuan sawisel tur nazawng buaipui vek lem lovin an ngaihhlutte nena inmil lo thiltih fel lo te chu an ngai pawimawh bik hle dawn a ni. Ngaihhlut bikte neih lem loh hi chuan thil ho lam tak leh thil pawi tham takte pawh ang khata ngaih loh a theih loh mai zel si ang.
e) Mawhphurhna a sem thiam (Delegation):
President emaw pastor te hian engkim mai tih zel chu thil theih pawh lo ni teh reng se, a tha thlawt lo va. Pastor chuan committee rorel leh thawhpuite thawh ai zawng zawng amaha thawh vek a tum emaw thawk vek zel tura an ngaih tlat chuan pawlhovah thawhhona tha a awm thei ngai lo vang. Thawktute leh a thawhpuite chu anmahni chanvo siamsaka mawhphurhna hna fel thlapa duansakin a kawhhmuh chauh zawk ang a. Mahni hna chelh theuhvah khan phur taka an thawh theih nan leh thiamnate an hman tangkai theih dan tur boruak a siam a tul thin ang. An mawhphurhna theuhte an lo thawh phalsak mai lo va, an tih tur apiang hrilh tum zela tihpui kher an ngai lo tih hriatthiam a tha.
Hruaitu mahni thu duh lutuk kan awm chawk, a te nawi ber chenin mahni ngata thutlukna siam tum, mi an hna/dinhmun mila an tih phal lovin “Min rawn zel se” tih ching kan nih chuan mawhphurhna/hna kan sem thiam lo tihna a ni. Mawhphurhna sem thiam lo hruaitu chu engkimah nasa taka a inrawlh chung pawhin mimal tlin tawk aliam chu pawlhovin an ti thei ngai lo thin. Mawhphurhna sem thiam hruaitu chuan mimal tih theih aia nasa zawk thil ropui leh tam tak a puitlin theih nan a thawhpuite nen an tangrual thin thung a ni. Chuvangin, thawhhona tha leh chak hi pawlho thahrui ber a ni tih hriat tur a ni.
Kohhran member-te zingah Thlarau thilpek dawng kan awm angin pawlho zingah talent chi hrang hrang nei an awm ve bawk thin a. Mi talent hrang hrangte chu ineltir emaw khaikhinsak fo tur a ni lo va. Mi talent tihhmasawn dan leh a tulna zelah a tha zawnga hman tangkaisak thiam a pawimawh ber fo. Hruaitu tha leh tling chuan kuta thil awm remchang apiang a hmang tangkai a, thil ho te te leh thil darhsarh takte pawh inmil mawi zetin a rem khawm thiam avangin thiamna talent hrang hrang neite suihkhawmin thawhona chak tak a din chhuak thei thin a ni. Member-te atanga an talent hmang tangkai thiam lo leh hmang duh lo hruaitu erawh chu thanmawh bawk a ni hlauh zawk–he remhriatna lo hi chuan thil tha tihtheih reng, tih loh a nih zel avangin.
Hmawrbawkna
Hruaitu tha tlinna atana thil pawimawhte chu sawi vek sen mai a ni lo va. Khing kan han tarlan takte khi hruaitu tha nihna leh tihmakmawkte zinga Zofaten kan tih dik ngai zual bik deuhte an niin ka hria. Chhiar leh hriat maiah a tawk lo, hruaitu tha ni tur chuan mahni thil lo tih tawh dante teh/fiah nan hmang ila, kan lo rah pelh takte atanga inzirin kan la tih zel turte pawh i thlifim thiam tawh ang u.
Mi tha tak, mi rinawm leh dik kan tih te pawh hi tam tak chu an tlinna ang ngeiin hruaitua thlan an lo nih hnu hian an danglam thei tlat tho mai a. An la tawn ngai loh thlemna lian thamte chu an dawl zo lo kan ti thei ang chu. Sawichhiatnate hi chu dah tha ila. A tirah chuan Lal Saula kha Israel lal ni turin a tling ber a; kum enge maw zat ro a rel tawh hnuin a kalsual ta tlat a nih kha. Zofate zingah pawh mi rintlak nih tumna pawh nei tawh lo hruaitu kan rin theih hlawl lohten min hruai reng fo va. Davida tan hmun kian duh tlat lo Saula a la nih theih cheu hi thil pawi tak zawng a ni e. Dinhmun chuan mawhphurhna a keng tel tlat si a, dinhmun leh nihna laka inphat tum lova mawhphurhna laka inpha fo maite hi hruaitu tha an ni lo. Chuvangin, englai pawhin hruaitu tha an hlu, kan mamawh reng chu a nih hi! A tha ber chu um zel a, thankin ang maia inngai lovin hmatiang sawn zai rel fan zela pawl thil tum tihhlawhtlinna kawnga thahnemngai hruaitu kan mamawh.


@btt… “Hnungzuitu tha nih loh chuan, hruaitu tha pawh a nih theih loh. ” i tih hi ka amen bon top che. Mahni hruaitu nih loh chu sawi loh, mahni chhungkhat/thiantha te hruaitu thlana an tlin loh avanga member nih dan thiam lo pawh hi an awm fo bawk thin, a pawi hle.
Pu Zawm, chhunzawm rawh, ka chhan ang che :razz:
A rawn ziak tha tiap tiap hle mai. Practical a nunpui nghal vek theih a duh awm hle mai. Hmawrbawkna ah hian a rawn ziak tha leh zualin ka hria. Davida tana hmun kian duh lo Saula mizia hi pawi tak a ni. Kohhran leh Khawtlang/pawlho ti thuamawptu ber a ni. Ram leh hnam tan pawh thanmawh bawk a ni….e.g: kan ram sawrkar ang deuh…..hihihiiiiii sawi zawm tawh lo mai ang…..
A tha e. Mizo Cheraw for Guiness World Record Website a tlawh thieh tawh a nia…http://mizocherawforguinessworldrecord.webs.com/
Hruaitu tha hi chu an pawimawh em mai! Kan ram dep mai “China” ram te hi, hruaitu thatak an neih chinah chuan khawvela thil siamchhuak tam ber an nih bakah, nitelin an changkang a! Hruaitu hi an pawimawh tih chu kan hre vek. Hruaitu tha erawh an vang em em bawk si. Conservative lutuk hruaitu kan nei hian, minti thuanawp fo bawk. Tunlai khawvel virdan leh kalkual dan manphak lo lutuk hruaitute hi an tam lutuk. Famkim zawng a har, amarawhchu inzir peih reng leh zirtur hrereng hruaitu kan mamawh hle. Members te hnen atang engmah zir tum lo (zir zak) hruaitu pawh an tam. Khua a var thlawt lo. Hruaitu nihna kan chelh hian, “thuneihna” kan chelh tel nghala in ngaite hian minti buai bawk.
Hruaitute tlin lohna, fel lohna lo chang ran members lah bo lo. Insiamthat tawn aiin, sawiselna tur leh hruaitute tlin lohna zawng peih em em kan tam bawk si.
Hnungzuitu tha nih loh chuan, hruaitu tha pawh a nih theih loh. Hnungzuitu feltak leh thuawih tak, nih te hi zir phawt ila,…….hruaitu kan nih hunah pawh hruaitu tha kan ni mai dawn zawk in ka hria.