EU, UN leh US ten Iran Chunga Sanction an Pek Dan
Published: Nov 18th, 2008 | Posted by: zoin | 101 Views
By: Joseph Saia, Qatar
Hei le, kum 2008 chu a liam dawn tawh a, tlai hnahnawhah ka rawn ti lehhram a ni. Kan hnung View Point ah khan McCain-a leh Obama-a te foreign policy te kan thlirho tawh a, Iran chunga an policy te pawh kan hre hle tawhin ka ring. Tun tumah ve thun chuan kan political durbin hmangin zau zawkin kan thliho leh dawn a ni.
June 23, 2008 khan European Unions chuan Iran Bank lian ber Melli nena an indawrtawnnate tichatin sanction a siam a, a hnuaiah hian Sanction awmzia leh UE, UN leh US ten Iran chunga an sanction dante kan thlirho dawn a ni. Sanction tih awmzia chu hremna nena action la tihna a nia mai a, chu hremna chu thuawilo ramte leh International dan zawm duh lo ramte tana pek thin a ni a. A biktakin Civil Right leh Human Right pawisalo ramte chungah pek a ni.
I. EU-in Iran Chunga Sanction a Pek Dan:
European Unions-in Iran chunga Sanction a pek dan chu hetiang hi a ni.
A pakhatnaah chuan Iran nuclear programme nena inzawmna ne—EU member zinga company emaw, mamal sumdawnna emaw rengreng chu khar vek tura tih a ni.
A pahnihnaah chuan visa pekchhuah loh a ni. EU chuan Iran Revolutionary Guard hruaitu lu ber Jafari-a te, Defence Minister Mostafa Mohamed Najjar-a leh atomic energy hruaitu lu ber Gholamreza Aghazadeh-a te leh Iran mi pawimawh bik te chuan Europe khuamual fan duh mah se visa an hmu dawn lo tihna a ni.
A pathumnaah chuan Iran Bank lian ber Melli nena sum indawntawnna reng reng khapbeh hmiah a ni.
II. UN-in Iran Chunga Sanction a Pek Dan:
UN Security Council chuan Iran chungah vawi 3 meuh sanction a pe tawh a, 2006 December ah vawikhat, 2007 March ah leh 2008 March ah te an ni. UN in Iran chunga Sanction a pek dan chu hetiang hi a ni.
1) UN chuan Ni 60 chhunga Iran nuclear plant khar tura a ngenna chu Iran-in a hnawl avangin mimal atanga nuclear bungrua supply emaw Iran nuclear plant nena inzawmna nei company reng reng emaw chu khar tura tih a ni. Hei hi sanction round 1-na a ni.
2) Sanction round 2-naah chuan ralthuam leh pawisa lama sanction siam a ni. He a round 2-na ah hian nuclear bomb siam nana bungrua supply mimal leh group company 28 te chu kharsak an ni a, chung zingah chuan State Bank Sepah te, Revolution Guard Control company zawng zawngte leh Qods ForceUnit an tih Iran sipaite sumdawnna zawng zawng pawh kharsak vek a ni. Iran chuan UN ngenna anga Ni 60 chhunga a nuclear hna a bansan loh avangin UN Danpui 7-na, Article 41-na chuan thiamloh a chantir a, mahse he Danpui 7-naah hi chuan sipai hmanga action lak(military action) a tel lo a ni.
3) Iran-in a nuclear hna a chawlhsan duh chuan loh avangin UN chuan March Ni 3, 2008 khan sanction round 3-na chu a pe leh a. Mahse Iran pawhin UN Security Council Dan siam chu Dan lo leh Dan ang lo (Ilegal and Ilegimate) a tih avangin rorelna atangin a inhnukdawk nghal bawk. He a round 3-naah hi chuan nuclear plant tihphuisui nana supply pe an rinhleh mimal sumdawnna 13 leh group company 13 te khar belh leh a ni. Nimahsela Iran chuan UN Security Council leh IAEA( International Atomic Energy Association) dan siam te chu pakhat mah a pawm duh chuang lo.
III. US-in Iran Chunga Sanction a Pek Dan
Kum 1979 khan Iran ah Students Revolution a chhuak a, chumi tum chuan Iran khawpui Teran-a US Embassy pawn suam leh rawk a tawk a, US palaite pawh lakbo an ni. Chuta tang chuan US leh Iran inzawmna a chat ta a, Iran chungah sanction dang dang a pe nghal bawk. US-in sanction a pek dan chu Iran leh US kara sumdawnna tam zawk tihtawp a ni. Kumin 2008 chhung hian US Senate chuan Iran chunga sanction dan a sawrzim leh hret a, Iran atanga export reng reng US-a lakluh phal a ni tawh lo. Chubakah Iran nuclear bomb siam nana US mimal sumdawnna nei emaw, company emaw reng reng chuan hremna (penalty) na tak an dawng zel tawh dawn a ni.

a beng var thlak thei hle mai.rawn ti zel thin teh!