EI LEH IN

By: Sui Lian Thang, Tahan
Tuk tin leh tlai tin chaw ei ngai (tul) reng mai. Sum sen ngai bawk; hun sen ngai bawk; ei rawngbawl ngai bawk; thleng sil ngai bawk. Ni tin mai ei rawngbawltu tan phei chuan a ninawm. Chu vangin nu thenkhatin “Ni tin ei rawngbawl leh bawl reng mai” an ti thin reng a ni. An mawh lo ve. He taksa ei leh in hmanga chawm nun reng ngai hian ni tinin min tibuai zawng a nih hi! A chang chuan engah nge Pathian hian mihring leh thil nung zawng zawngte hi ei leh in ngai lo va puar reng tura min lo siam mai loh le.

Ei leh in tul lo se chuan Evi pawh khan theirah kha a ei lo vanga mihring pawh sualah a tlu lo tur a. Ei leh in a tul avangin khawvela thil nungte hi direk a nih loh pawhin indireck-in kan inei hlawm a. Chu chuan intihnatna, inthahna leh inhmelmakna te a thlen a, ral a timuang lo hle a ni. Engtin nge bawngpa chu sakeibaknei hmaah chuan ralmuang takin a tlat theih ang le! Pakhat a puar theih nan a dang pakhat chu a tuar emaw, a thih emaw a ngai ziah si a. Sakei-in bawngpa chu lo ei ta pawh nise chu chu a sual kan tithei dawn em ni?

Heti ang a nih avangin ineitawnna khawvelah hian remna leh muanna tluantling a awm thei tak tak dawn em ni. Ei leh in tulna hian sual a tichhuak thin a ni lo maw ti tein ka ngaihtuah mai mai thin a. Khawvela thil nungte hi han en ila, ni tin mai hian ei leh in torah kan buai-in kan phili theuh niin a lang. Ei leh in tulna avangin ni tin mai a sur a sa thlu lovin hna kan thawk a. Hna thawh hian sum zawn a kawk deuh ber a. Sum kan zawn chhan erawh sawi tur a awm nual mai thei: ei leh in, silhfen, zirna, in leh lo din nan, inenkawl nan, rimawi, ennawm leh nawmchenna chi hrang hrang atan te kan tithei ang a.  Amaherawh chu, heng zawng zawng zingah hian ei leh in hian a pawimawhna lai ber a luah thei awm e. Ei leh in tulna hian min tur lo se tun ang em chuan sum leh pai zawngin hna kan thawk huai huai peih lo mai thei a ni. He ti khawpa a tul chung chung pawh hian kan la thawk tha peih vak lo a nia!

Rannungte pawh han en ila, ei tur zawngin an buai ve thei thin khawp mai. Sakei-in a sa ei tur a veh a veh a. Sava-te pawh ei tur zawngin tuk tin mai an thlawk chhuak thin bawk a. Fanghmir ho lah an awm hle hle lai hmuh tur an awm lo, ei tur zawngin an vak kual an vak kual thin bawk a. Ina kan ran vulh ho lahin mahni mah engnge kan ei ang tih nak alaiin ei tur min pe rawh maw… min pe rawh maw, ti ni awm fahranin – a then an lo chiap a (ar); a then an lo ngiau a (zawhte); a thenin nguk…nguk…nguk an lo ti bawk a (vawk); a thenin an mei-te an lo vei vel a (ui); a thenin bu an lo ti bawk nen (bawng). Chuti anga kan phalna dila lo bu leh lo chiap an awm lai-in, a then kan phalna dil hranpa lo va ei tur kan dah that khiau-te a ruka lo veh a, lo ei rutu- sazu, fanghmir leh tho te pawh an awm bawk a. Thosi phei chu kan thil neih mai ni lo keimahni thisen ngei zuk tumin min veh min veh thin a, an chimawm bik khawp mai. Eng pawh ni sela hengte hi ei leh in mamawh vanga thil thleng vek a ni e.

Ei leh in tulna hian khawvela cheng thaw thei zawng zawngte hi min va tibuai teh lul em! Mihring tan phei chuan he tisa nun chauh ni lovin thlarau nun ram pawh a nghawng pha. Kawl hovin an sawi ang deuhin, pumpui a mar that tawk loh chuan Pathian fak pawh a harsa a ni. Kan pumpui ei leh in tuihnai taka hnawh puar kan tumna hian duhamna, intihnatna leh sualna chi hrang hrang a tichhuak thin a, a pawi em em a ni. Heti ang ka ngaihtuah chang phei hi chuan- engah nge maw ni chaw ei ngai lo va (van mite anga) puar reng tura min lo siam mai loh ni tiin Siamtu Pathian lam lam ka mawh chhiat dawn dawn thin.

Amaherawh chu, kawng lehlamah chuan (a eng zawngin) tihian ka ngaihtuah ve leh bawk a. Ei thei in theia kan awm hi kan vannei ka ti. Ei leh in tul lovin puar reng ta ila, thil tuizia (theirah tuizia te, sa tuizia te, thei tui tuizia te) kan temin kan hre miah lo vang. “Thei lo” ai chuan “thei” chu kawng engkimah a thlan awm zawk fo vang. Ei leh inin inrem lohna min siam kan tih rual rualin kawng leh lamah chuan ei leh in hian inremna min siam a, min tipumkhat ve tlat a ni. Chu vangin alawm, ‘Kan inpumkhat theihna ber chu ei leh inah a ni’ an lo tih thin ni. Inkhawm ngaihsak vak lote pawh hi kohhranin ruai a buatsaih chuan an rawn inkhawm deuh nge nge asin. Ei leh in a tel hi chuan thawhho dial dial pawh a nuam a, inpumkhatna min siam ve tlat a ni. Thian tha tak tak leh tak tak lo hriat nan pawh ei in (chawei insawm, thingpui inkhilai te) hian engnge maw chen kawngro a su a nia.

Chu vangin ei in hi kan inhmangaihna leh kan inngaihsak tawnna lantirna tha ber a ni tihial ila kan sawi uar lutuk lem lo vang chu. Chhungte nen emaw, thiante nen emaw hlim taka kan han ei in hi chu a hluin a hlimawm asin. Thil tuihnai pawh nise mahni te chauha han ei hi chuan a tui mawh khawp mai a. A huho deuh va han ei erawh chuan theihai bawl mai mai pawh a lo tui zek thin. Ei leh in leh nun hona hi a lo inzawm a ni mah na. Chu vangin i ei ho vang u, i in ho vang u hmiang. Kan la ei a, ka la in tlan theih phawt chuan kan la inrem tihna a ni a. Thinrimna meipui pawh ei in hian a timitin a tidai thei hial zuk nia! Chungti ang chu a nih leh takah chuan Pathianin ei thei in theia min siam hi a hlawk thlak awm ka ti a, kan vannei ka ti bawk. Vanramah chuan riltam leh tuihal a awm tawh lo vang a, ei leh in a tul tawh lo vang tih a ni a. Chutia awm chu a nuam viau turah kan ngai a.

Mahse, ei lo in lo va awm reng ai chuan hna thawh ngai miah lovin duh duh ei thei in thei ta zawk ila a nuam zawk phian lo’ang maw? Chu zawng Pathian thu thu a ni miau si a le! Ei leh in thu kan han sawi takah chuan tunah ei leh in thlirna (food & drink perspective) atangin Pathian thu pawh tawi tein han thlir nghal bawk ila. Ei leh in thlirna atanga kan thlir chuan mihring tlukna leh chhandamna thu chu tihian a tawi zawngin kan khaikhawm thei awm e.

Mihringte chu Satanan ei in hmanga min thlemna do zo lovin sualah kan lo tlu tawh a, mahse Lal Isuan sual lak ata min chhandam theihna turin ama taksa leh thisen ngei chu kan eia kan in atan a rawn hlan ve thung a ni (Gen. 3; Mt. 26:28; Jn. 6:53f.). Ei in avangin sualah kan tlu a, ei in avang bawkin chhandamin kan awm leh dawn tihna a nih chu! Isua taksa leh thisen ei a, in apiangte chuan sual leh thihna ata chhandamna an chang thin a, midangte ei tur (dik lo taka) laksaktu ni lovin, midangte chu ei tur an pe zawk thin a ni. Ringtu dik tak chuan midangte nun ei chhetu ni lovin, ama nun chu midangte ei atan a hlan zawk thin a ni- kan Lal Isuan a tih ang khan.

A tawp ber atan chuan unaute u, tuna tang chuan keimahni ei leh in tur (pumpui) ringawt kan ngaituah avanga dik lo taka thil kan tih thin te, kan intihnatnate leh kan innghirnghonate bansan ila, ei leh in te hi kan inhmangaihna leh kan inpumkhatna atan i hmang zawk thin ang u hmiang.

—HRB, Aug.