By : Lawma Fanai
Kan thih hun leh ni tur kan hriat loh ang bawkin , kan dam chhung kum zat tur hi sawi lawk theih a ni lova. Mizote hi chawhrualin kum-70 dam tur angah indah chhin i la, seconds, minutes, darkar, thla & kum eng zat nge kan hman liam tawh & eng zat nge kan la neih? Han chhut chhin teh ang u.
Tuna kan calender hman Gregorion Calender a tang chhut ila:
Common year: Thla-12 = Ni-365 = Darkar-8,760 = 525,600Minutes = 31,536,00 Seconds
Leap Year :Thla-12 = Ni-366 = Darkar-8,784 = 527,040 Minutes = 31,622,400 Seconds
An average Gregorion year: Thla-12 = Ni-365.2425 = Kar-52.1775 = Darkar-8,765.82 = 525,949.2 Minutes = 31,556,952 Seconds
Average Gregorion hi a chawh nan/chhut nan kan hmang ang a, thla laklawh/kumlaihawl,adt.. vel chhut lovin , kum-1 tawp tawpin chhun i la;kum-10 atang kum-60 thleng hi chhut kan tum dawn a ni.
Kum-70ah=840mths=3,652.425wks=25,566.975days=613,607.4hrs=36,816,444mins =2,208,986,640snds
A chhut dan/a chawh dan
Hun i hman tawh zat = <I kum zat> x <Average Gregorion(Ni, thla, kar, darkar, minute leh second khi i kum zat khan pun mai tur a ni)>
Hun i la neih zat = Kum-70-ah i kum i peih anga, a la bang zat khan Average Gregorian thla, kar, ni, darkar, minute, leh second-ah te i pun mai tur a ni.
Or (Kum-70a thla,kar,ni, darkar, minutes leh seconds) - (I hun hman tawh zat thla, kar, ni, darkar, minutes leh seconds)
A hnuai lamah hian kum-10 atanga kum-60 thleng hun an hman zat leh hun an la neih zat a awm a, i kum zawn hi han en la, hun eng zat nge i hman liam tawh, eng zat nge i la neih tih chu i hmu thei ang.
I hun hman tawh zawng zawng khi chhui kir la heng hun chhung hian nang mah leh nangmah tihian han inzawt chhin teh le :
1. Pathian rawng i bawl ngai em?
2. Midang chungah eng thilte nge i tih tawh?
3. I ram tan thil tha eng nge i tih tawh?
4. I hnam tan eng nge i tih tawh?
5. In khaw tan eng nge i tih tawh?
6. In veng tan eng nge i tih tawh?
7. Thenawm khawveng leh i thiante tan eng nge i tih tawh?
8. In chhungkaw tan eng nge i tih tawh?
9. Nangma changkanna turah eng nge i tih tawh?
10. Thil tha i tih nge tam zawk thil tha lo?
A chunga zawtna-10 bakah thil dang dang pawh inzawt la, i hun hman tawh zozaiah thil tha i tih tlem viau chuan i hun hman leh turah i ram, i hnam, khua leh tui, in chhungkau leh Pathian tan i hun i hman that a va pawimawh tak em! Kan dam chhung hun tur kum-70 anga kan dah pawh kan rinthu leh kan beiseina mai a ni si a, vawiinah nge naktukah kan thih dawn tih ka hre si lova, kan dam chhung rei lo te-ah hian Pathian hre reng chunga thil tha kan tih hi a va pawimawh tak em! Kan thiltih ang zelin kan tuhrahte chu kan dam lai leh kan thih hnuah kan seng ngei dawn si a, thil tha tih hi i ning lo vang u.
Kum-10 : Hun hman tawh zat =120mths=521.775wks =3,654.252days=87,658.2hrs=5,259,492mins=315,569,520scds
:Hun la neih zat =60yrs=720mth s=3,090wks=21,914.55days=525,949.2hrs =31,556,952mins=1,893,417,120scds
Kum-11 : Hun hman tawh zat =132mths=573.9525wks=4,017.6675days =96,424.02hrs=5,785,441.2mins=347,126,472scds
:Hun la neih zat =59yrs=708mths=3,078wks=21,549.3075days =517,183.38hrs=319,310,039.8mins=1861,860,186scds
Kum-12 : Hun hman tawh zat =144mths=626.13wks=4,382.91days=105,189.84hrs=6,311,390.4mins=378,683,424scds
: Hun la neih zat =58yrs=696mths=3,026.295wks=21,184.065days =508,417.65hrs=30,505,053.6mins=1,830,303,216scds
Kum-13 : Hun hman tawh zat =156mths=678.3075wks=4,748.1525days =113,955.66hrs=6,837,339.6mins=410,240,376scds
: Hun la neih zat =57yrs=684mths=29,741,175wks=20,818.8225days=499,651,74hrs=29,979,104.4mins=1,798,746,264scds
Kum-14 : Hun hman tawh zat =168mths=730.485wks=5,113.395days=122,721.48hrs=7,363,288.8mins=441,797,328scds
: Hun la neih zat=56yrs =672mths=2,921.94wks=20,453.58days =490,885.92hrs=29,453,155.2mins=1,767,189,312scds
Kum-15 :Hun hman tawh zat =180mths=782.6625wks=5,478.6375days =131,487.3hrs =7,889,238mins=473,354,280 scds
:Hun ila neih zat =55yrs =660mths=2,869.7625wks=20,088.3375days =482120.1hrs=28,927,206mins=1,735,632,360 scds
Kum-16 :Hun hman tawh zat =50,490,0 =192mths=834.84wks=5,843.88days =140,253.12hrs =8,415,187.2mins=504,911,232scds
:Hun la neih zat =54yrs=648mths=2,817.585wks=19,723.095days=473,354.28hrs=28,401,256.8mins=2,158,496,640scds
Kum-17 :Hun hman tawh zat =204mths=887.0175wks=6,209.1225days=149,018.94hrs=8,941,136.4mins =536,468,184scds
:Hun la neih zat=53yrs =636mths=2,765.4075wks=19,357.8525days=464,588.46hrs=27,875,307.6mins =1,672,518,456scds
Kum-18 : Hun hman tawh zat =216mths=939.195wks=6574.365days=157,784.76hrs=9,467,085.6mins=568,025,136scds
:Hun la neih zat =52yrs =624mths=2,713.23wks=18,992days =455,882.62hrs=27,349,358.4mins=1640961504scds
Kum-19 : Hun hman tawh zat =228mths=991.3275wks= 6,939.6075days=166,550.58hrs=9,993,034mins=599,582,088scds
:Hun la neih zat=51yrs=612mths=2,661.0525wks=18,627.3675days =447,056.82hrs=26,823,409.2mins=1,609,404,552scds
Kum-20 : Hun hman tawh zat =240mths=1,043.55wks=7,304.85days =175,316.4hrs=10,518,984mins=631,139,040scds
:Hun la neih zat =50yrs=600mths=2,608.875wks=18,262.125days =438,291hrs=26,297,460mins=1,577,847,600scds
Kum-21 : Hun hman tawh zat =252mths=1,095.7275wks=7,670.0925days =184,082.222hrs=11,044,933.2mins=662,695,992scds
: Hun la neih zat=49yrs =588mths=2,556.6975wks=17,896.8825days =429,525.18hrs=25,771,510.8mins=1,546,290,648scds
Kum-22 : Hun hman tawh zat =264mths=1,147.905wks=8,035.335days =192,848.04hrs=11,570,882.4mins=694,252,944scds
:Hun la neih zat =48yrs =567mths=2,504.52wks=17,531.64days =420,759.36hrs =25,245,561.6mins=1,514,733,696scds
Kum-23 : Hun hman tawh zat =276mths=1,200.0825wks=8,400.5775days =201,613.86hrs=12,096,831.6mins=725,809,896scds
: Hun la neih zat =47yrs =564mths=2,452.3425wks=17,166.3975days=411,993.54hrs =24,719,612.4mins=1,483,176,744scds
Kum-24 : Hun hman tawh zat =288mths=1,252.26wks=8,765.82days=210,379.68hrs =12,622,780.8mins=757,366,848scds
: Hun la neih zat=46yrs=552mths =2,400.165wks=16,801.155days=403,227.72hrs =2,419,3663.2mins=1,451,619,792scds
Kum-25 : Hun hman tawh zat =300mths=1,304.4375wks =9,139.0625days=219,145.5hrs =13,148,730mins=788,923,800scds
: Hun la neih zat =45yrs =540mths =2,347.9875wks=16,435.9125days=394,461.9hrs =23,667,714mins=1,420,062,840scds
Kum-26 : Hun hamn tawh zat =312mths=1,356.615wks=9496.305days=227,911.32hrs =13,674,679.2mins=820,480,752scds
: Hun la neih zat=44yrs =528mths =2,295.81wks=16,070.67days=385,696.08hrs =23,141,764.8mins=1,388,505,888scds
Kum-27 : Hun hman tawh zats =324mths=1,408.7925wks =9,861.5475days =236,677.14hrs =14,200,628.4mins=852,037,704scds
: Hun la neih zat=43yrs =516mths=2,243.6325wks=15,075.4275days =376,930.26hrs =22,615,815.6mins =1,356,948,936scds
Kum-28 : Hun hman tawh zat =336mths=1,460.97wks=10,226.79days =245,442.96hrs=14,726,577.6mins=883,594,656scds
:Hun la neih zat=42yrs=504mths =2,191.455wks=15,340.185days=368,164.44hrs=22,089,866.4mins=1,325,391,984scds
Kum-29 : Hun hman tawh zat =348mths=1,513.1475wks=10,592.0325days=254,208.78hrs=15,252,526.8mins=915,151,608scds
: Hun la neih zat=41yrs =492mths=2,139.2775wks=14,974.9425days=359,398.62hrs =21,563,917.2mins=1,293,835,032scds
Kum-30 : Hun hman tawh zat =360mths=1,565.325wks=10957.275days=262,974.6hrs =15,778,476mins=946,708,569scds
: Hun la neih zat=40yrs =480mths =2,087.1wks=14,609.7days=350,632.8hrs =21,037,968mins=1,262,278,080scds
Kum-31 : Hun hman tawh zat =372mths=1,617.5025wks=11,322.5175days =271,740.42hrs=16,304,425.2mins=978,265,512scds
: Hun la neih zat=39yrs =468mthys=2,034.9225wks=14,244.4575days =341,866.98hrs=2,0512,018.8mins=1,230,721,128scds
Kum-32 : Hun hman tawh zat =384mths=1,669.68wks=11,687.76days=280,506.24hrs=16,830,374.4mins=1,009,822,464scds
: Hun la neih zat=38yrs =456mths=1,982.745wks=13,879.215days=333,101.16hrs =19,986,069.6mins=1,199,164,176scds
Kum-33 : Hun hman tawh zat =396mths=1,721.8575wks=12,053.0025days =289,272.06hrs=17,356,323.6mins=1,041,379,416scds
: Hun la neih zat=37yrs = 444mths=1,930.5675wks=13,513.9725days=324,335.34hrs =19,460,120.4mins=1167607224scds
Kum-34 : Hun hman tawh zat =408mths=1,774.035wks=12,418.245days=298,037.88hrs=17,882,272.8mins=107,293,638scds
: Hun la neih zat=36yrs =432mths=1,878.39wks=13,148.73days=315,569.52hrs=18,934,171.2mins=1,136,050,272scds
Kum-35 : Hun hman tawh zat =420mths=1,826.2125wks=12,783.4875days =306803.7hrs=18,408,222mins=1,104,493,320scds
: Hun la neih zat=35yrs =420mths=1,826.2125wks=12,783.4875days=306803.7hrs=18,408,222mins=1,104,493,320scds
Kum-36 :Hun hman tawh zat =432mths=1,878.39wks=13,148.73days =315,569.52hrs=18,934,171.2mins=1,136,050,272scds
: Hun la neih zat = 408mths=1,774.035wks=12,418.245days=298,037.88hrs =17,882,272.8mins=107,293,638scds
Kum-37 : Hun hmant tawh zat =444mths=1,930.5675wks=13,513.9725days =324,335.34hrs=19,460,120.4mins=1167607224scds
: Hun la neih zat= 396mths=1,721.8575wks =12,053.0025days=289,272.06hrs=17,356,323.6mins=1,041,379,416scds
Kum-38: Hun hman tawh zat =456mths=1,982.745wks=13,879.215days=333,101.16hrs=19,986,069.6mins=1,199,164,176scds
: Hun la neih zat=384mths=1,669.68wks =11,687.76days=280,506.24hrs=16,830,374.4mins=1,009,822,464scds
Kum-39 : Hun hman tawh zat =468mthys =2,034.9225wks =14,244.4575days=341,866.98hrs=2,0512,018.8mins=1,230,721,128scds
: Hun la neih zat =31yrs =372mths=1,617.5025wks=11,322.5175days =271,740.42hrs=16,304,425.2mins=978,265,512scds
Kum-40: Hun hman tawh zat=480mths=2,087.1wks =14,609.7days =350,632.8hrs=21,037,968mins=1,262,278,080scds
: Hun la neih zat=30yrs =360mths=1,565.325wks =10957.275days =262,974.6hrs=15,778,476mins=946,708,569scds
Kum-41 : Hun hman tawh zat=492mths=2,139.2775wks=14,974.9425days=359,398.62hrs=21,563,917.2mins=1,293,835,032scds
: Hun la neih zat=29yrs =348mths=1,513.1475wks=10,592.0325days =254,208.78hrs=15,252,526.8mins=915,151,608scds
Kum-42 : Hun hman tawh zat =504mths=2,191.455wks=15,340.185days =368,164.44hrs=22,089,866.4mins=1,325,391,984scds
: Hun la neih zat=28yrs =336mths=1,460.97wks=10,226.79days =245,442.96hrs=14,726,577.6mins=883,594,656scds
Kum-43 : Hun hman tawh zat =516mths=2,243.6325wks=15,075.4275days =376,930.26hrs=22,615,815.6mins=1,356,948,936scds
: Hun la neih zat =27yrs=324mths=1,408.7925wks=9,861.5475days =236,677.14hrs =14,200,628.4mins=852,037,704scds
Kum-44 : Hun hman tawh zat =528mths=2,295.81wks=16,070.67days =385,696.08hrs=23,141,764.8mins=1,388,505,888scds
: Hun la neih zat=26yrs =312mths=1,356.615wks=9496.305days =227,911.32hrs=13,674,679.2mins=820,480,752scds
Kum-45 : Hun hman tawh zat =540mths=2,347.9875wks =16,435.9125days =394,461.9hrs=23,667,714mins=1,420,062,840scds
: Hun la neih zat=25yrs =300mths=1,304.4375wks=9,139.0625days =219,145.5hrs =13,148,730mins=788,923,800scds
Kum-46 : Hun hman tawh zat =552mths=2,400.165wks=16,801.155days =403,227.72hrs =2,419,3663.2mins=1,451,619,792scds
: Hun la neih zat=24yrs =288mths=1,252.26wks=8,765.82days =210,379.68hrs =12,622,780.8mins=757,366,848scds
Kum-47 : Hun hman tawh zat =564mths=2,452.3425wks =17,166.3975days=411,993.54hrs =24,719,612.4mins=1,483,176,744scds
: Hun la neih zat=23yrs =276mths=1,200.0825wks=8,400.5775days =201,613.86hrs =12,096,831.6mins=725,809,896scds
Kum-48 : Hun hman tawh zat =567mths=2,504.52wks=17,531.64days =420,759.36hrs=25,245,561.6mins=1,514,733,696scds
: Hun la neih zat=22yrs =264mths=1,147.905wks=8,035.335days =192,848.04hrs =11,570,882.4mins=694,252,944scds
Kum-49 : Hun hman tawh zat =588mths=2,556.6975wks=17,896.8825days =429,525.18hrs=25,771,510.8mins=1,546,290,648scds
: Hun la neih zat=21yrs =252mths=1,095.7275wks=7,670.0925days =184,082.222hrs=11,044,933.2mins=662,695,992scds
Kum-50 : Hun hman tawh zat=600mths=2,608.875wks =18,262.125days=438,291hrs=26,297,460mins=1,577,847,600scds
: Hun la neih zat=20yrs=240mths=1,043.55wks=7,304.85days =175,316.4hrs=10,518,984mins=631,139,040scds
Kum-51 : Hun hman tawh zat =612mths=2,661.0525wks =18,627.3675days =447,056.82hrs =26,823,409.2mins=1,609,404,552scds
: Hun la neih zat=19yrs=228mths=991.3275wks=6,939.6075days =166,550.58hrs=9,993,034mins=599,582,088scds
Kum-52 : Hun hman tawh zat=624mths=2,713.23wks=18,992days=455,882.62hrs=27,349,358.4mins=1640961504scds
: Hun la neih zat =18yrs=216mths =939.195wks=6574.365days =157,784.76hrs =9,467,085.6mins=568,025,136scds
Kum-53 : Hun hman tawh zat =636mths=2,765.4075wks =19,357.8525days=464,588.46hrs =27,875,307.6mins=1,672,518,456scds
: Hun la neih zat=17yrs=204mths=887.0175wks=6,209.1225days =149,018.94hrs=8,941,136.4mins=536,468,184scds
Kum -54 : Hun hman tawh zat =648mths=2,817.585wks= 19,723.095days =473,354.28hrs=28,401,256.8mins=2,158,496,640scds
: Hun la neih zat-16yrs =50,490,0=192mths=834.84wks =5,843.88days =140,253.12hrs=8,415,187.2mins00scds
Kum-55 : Hun hman tawh zat=55yrs =660mths=2,869.7625wks =20,088.3375days =482120.1hrs=28,927,206mins=1,735,632,360 scds
: Hun la neih zat=15yrs =180mths=782.6625wks=5,478.6375days =131,487.3hrs=7,889,238mins=473,354,280 scds
Kum-56 : Hun hman tawh zat =672mths=2,921.94wks=20,453.58days =490,885.92hrs =29,453,155.2mins=1,767,189,312scds
:Hun la neih zat =168mths=730.485wks=5,113.395days=122,721.48hrs =7,363,288.8mins=441,797,328scds
Kum-57 : Hun hman tawh zat=57yrs=684mths=29,741,175wks =20,818.8225days =499,651,74hrs=29,979,104.4mins=1,798,746,264scds
:Hun la neih zat=13yrs =156mths=678.3075wks=4,748.1525days =113,955.66hrs=6,837,339.6mins=410,240,376scds
Kum-58 : Hun hman tawh zat=58yrs =696mths=3,026.295wks =21,184.065days=508,417.65hrs =30,505,053.6mins=1,830,303,216scds
:Hun la neih zat=12yrs =144mths=626.13wks=4,382.91days= 105,189.84hrs=6,311,390.4mins=378,683,424scds
Kum-59: Hun hman tawh zat =708mths=3,078wks=21,549.3075days =517,183.38hrs=319,310,039.8mins=1861,860,186scds
: Hun la neih zat =11yrs=132mths=573.9525wks=4,017.6675days =96,424.02hrs =5,785,441.2mins=347,126,472scds
Kum-60: Hun hman tawh zat =60yrs =720mths=3,090wks = 21,914.55days,525,949.2hrs =31,556,952mins=1,893,417,120scds
:Hun la neih zat=10yrs =120mths =521.775wks=3,654.252days =87,658.2hrs =5,259,492mins=315,569,520scds


Thianpa, i va chhut na sa ve maw le. Zawhna sawm i rawn siam te khi ka chhiar a, lairil a fan hle mai. Ni e, Mahni chanhin hi a tua te pawh hian kan hre dik mawh khawp tih alanna chu mahni fate chanchin pawh keini aiin midang hian an hre dik tlangpui thin a, kan fate chanchin midangin min hrilh hian a chhe na lai hi kan lo hre mawh kan ti dawn nge, pawm harsa kan ti thin chu a nih hi, chuvangin zawhna 10 i rawn siam khi mahni chanchin inhriatna atana zawhna pawimawh tak a ni e. I ti tha thin, a lawmawm e.
Ziak tha hle mai. Zawhna 10 i rawn siam khian i thuziah a ti tha leh zualin ka hria.
A bengvar thlak hle mai. Very informative!
I thuziah chu Sam 90:10 nen pawh a inrem thlap mai.