General News


Kan thlen chin atanga step khat kan pen hian hmasawn tih a ni thin.Ngaihtuah lem lova pen hlawk hlawk hi chu bungbua bek phuai hran khawpa tlukna a ni thei a, chu chu a chunga thupui kan tarlan ang hi a ni. Nalh tum luatah a beh tuk theih a, ei luatah luak a pawt thei bawk.

Hei hian ram kalsiam kawng thar sah mek a ni a, ar khuh hawn pirpak sual anga boruak hak sual palh a hlauhawm a, dinhmun mil tawk a, kal chhet chhet hi a tlo ber. Chuti lo zawng hnar a lian duh khawp.I mimal time, a chheh vel time te buk tawk thiamin TT pawh hi i nun khalh ngiltu baka a hleihluaka i hman chuan a fuh thei nang ti raw. Bang lovin tap tapin i kum chelh tum mah la, kum khatin i upa tho tho dawn! chu avang nek chuan sulhnu hluihlawn thil chu Kaisara menah thlakin hmasawnna kailawn policy hrang hrang hi kan hma lawkah a in hung ta ruau mai le.

Party hrang hrang a rawn piang mah ang a, kan chiai a ni mai thei, mahse hei hi kan hmabak tur ni miau hek.I taksa ruangam tuaihnum dan te, i mutna khum, leh a chheh vel, bang rel leh eng emaw rem dan te, pal hung, compound then fai, mi te dawr dan chenin hmasawn tur kawng tam tak zir tur a awm ngei ang le.

Chu’ng kan pheichhehnaah hian hmasawnna hi mausam a, kan hnualsuat vaih erawh chuan engah nge ‘hmasawnna tlabal’ kan tih loh lek ang le?“Pheichheh kalrem takin aw, chutii lo zawng, lung khawkrawkah i tlu palh dah a nge!!!

Read More @@ Tahan_Times_Journal_vol.1_no.15

Kalaymyo Kristian Thlanmual kan tih mai, Tahan atanga hmar lam Letpanchaung khaw panna, Varpui khaw piah lawka awm chu January 1, 2012 ni atang khan hman tan a ni ta.Tahan atanga mel hnih leh a chanvea hlaa awm a ni a, Tahan ‘B’ group-a awm Pi Kailian-buaii kum 81 mi, 2.1.2012 zing lam dar 7-a thi chu 3.1.2012 zing dar 9-ah Kristian thlan-muala vui liam hmasak ber a ni.

He mi ni hian thlan ruak 5 vel chauh a la awm a, ruang khat phum nan hian Ks.100000, (thlan hi ft. 8×4) a ni a, lei laih a nih chuan (ft 7′x3′ a thuk lam ft.4′) Ks.150,000 sen a tul thung thu thlanmual enkawltu Pu Tlangchuailova’n a sawi.Thlanmual hmun laili-ah hian mitthi inhalna a awm a, mi pakhat hal nan hian Ks.45,000 sen a tul a, mi pakhat hal chhung hi darkar hnih chhung a awh a. He inhalna pawh hi 1.1.2012 ni atang hman tan a ni bawk a, hemi ni hian mi pathum hal nghal a ni. He inhalnaa enkawltu leh a haltu Pu Kyaw Htay-a chuan “A hlim chhawn te a nih avangin man tlawmtein kan han tan phawt a, nakinah chuan hei ai pawhin a la sang mai thei a ni” a ti. source: TT Vol. 1, No. 14:

 

About the author

dika: Zanin chu; zan dang ang lo takin ka lung a leng deuh nge maw ni. Ka khawharin youtube lamah ka leng kual a, tuna hmaa kan lo en fo thin leh hlimpui em em thin, YZTP Video clip te, T. Melody Concert te leh a dang dang ka enkual hnu ah, rin loh takin RFA Chin Prog. ka hmuh fuh hlauh a, khawi nge tia ka han ngaithla chu ka duhthawh deuh vang a ni mai thei, duh aiin a tawi mah mah a. Tin, Chin state hmun thenkhatah buh an thar that lohzia thute han ngaihthlak zet chuan, an lainat awmin ngaihtuahna a ti kalthui khawp a, keini ang duang tan chuan han tih ngaihna vak awm chuang si lo chu, kan ram sorkar thuneitute rilruah an lang lawrh lawrh mai a. Mahni fel loh vang leh thatchhiat vang pawh ni lo, ruahtui that loh vang te, rannung puang huaisual avang te leh etc… te a, vantlang harsatna te hi chu sorkar laipui te hian hnianghnar takin buh leh balah tal hi chuan han chhawmdawl thei hram se la aw, a va duhawm tak em ka ti vawng vawng mai a ni, an lainat awm ngei mai.
художник на икониИкони на светци

About the author

2011 December khan, Sagaing Division—Burma, Kan Gaw khua leh Bungzung khaw inkarah Motor a chesual a, vanneih thlak taka nunna chan an awm loh thu—kan thulakna hian a sawi a. Hliam tuar erawh  an thahnem hlein a sawi thung. Hliam tuar zingah Zo hnahthlak, Laimi thahnem tak an tel thu a sawilang zauh bawk.

He Motor chetsual avanga hliam tuar zingah—Pastor Rev. Ram Dawt Ling-a chu a kut leh a ke a tliak a. Tin, a kawng hnuai lam chinin ngai a awh tawh lo a,  Kan Gaw damdawi Inpuiah luhpui a nih thu; kan thulakna hian a sawiin leh  khum number K-665-a mut a nih thu te bakah, a khum sira khum number K-666 ah kawl mi hausa damlohna avanga thluak chiang tawh lo, mahse a taksa dang erawh dam iam, U Swe Than-a chu thih nghaka a mutzal ve reng thu te a sawi lang a. Thudang kan kal thui hmain Rev. Ram Dawt Ling-a chanchin tlem; kan thulaknain a sawi hi  han thailang ila.

Rev. Ram Dawt Ling-a hi ramthim nawra Pathian rawngbawl thin a ni. Tun tuma rawngbawl tura an thlahna khua hian, an khuaah Pathian rawngbawl an phal loh avangin kut te an thlak rawn a, a chenna In pawh an suasam sakin, khua atang pawhin hnawhchhuah a tawk bawk a. Tichuan, an sawisakna hliam pawh a dam fel nghak thei lo chuan; hliampui tuar chungin an khaw (Tinam, Chin State, Burma) lama a haw a tul ta a ni. Rev. Ram Dawt Ling-a hian lunghnur taka an khaw lam pana a hawnaah he vanduaina hi a tawk hlauh a, a lainat awm hle a ni, tiin kan thulakna chuan a chanchin tlem a sawilang a.

Rev. Ram Dawt Ling-a chu Kankaw damdawi Ina thawk mek—Doctor chuan a han en a, “a nun pawhin karkhat bak a awh lovang, a thluak tih loh, a taksa dang chu a thi vek tawh” a ti a. Chutiang bawkin, Rev. Ram Dawt Ling-a khum sira damlo—U Swe Than pawh chu “A thluak hi a chhe vek tawh tluk a ni a, a nung leh a nih pawhin mi-ang-sa-ang-ah a chhuak tawh lovang, in chhungkaw ti mualphotu lekah a tang thei a ni” tiin damlo awmpuitute hnenah a ruh lang rawt rawtin damlo dinhmun chu a hrilh hmiah hmiah a, a beidawn thlak duh viauin a rinawm.

Kan thulaknain a sawi zel danin, Doctor chuan damlo a enkawl mekte pahnih inkarah thurawn a siam a. Damlo awmpuitute hnenah chuan “Anni pahnih hi dam pangngai mi pakhatah siam theih an ni, Rev. Ram Dawt Ling-a thluak hi, U Swe Than-a thluak-ah kan thleng chuan U Swe Than-a chu a dam tha leh thei ang a, mi pangngai takah a chawrchhuak leh thei dawn a ni, tiin leh Rev. Ram Dawt Ling-a erawh chu ka sawi tawh angin karkhat chhungah a hliam hi a thihpui tho tho dawn a ni” tiin.

Doctor chuan  Rev. Ram Dawt Ling-a chhungte hnenah “An dinhmun chu he ti hi a ni ta a, thluak thleng sak chu rem in tih chuan in thu thu a ni mai” tiin a zawt lehzauh a. Rev. Ram Dawt Ling-a chhungte chuan ngunngaih takin ngaihtuahhona chu an nei ta a. Tuna hma a, Rev. Ram Dawt Ling-a’n a chhungte hnena thuchah a lo neih, “Ka thih hunah chuan ka taksa peng hrang hrang zinga pakhat khat hian, midang tana thatna nei tur a awm a nih chuan; a mamawhtu hnenah in lo hlan dawn a nia” a tih kha an hrechhuak thut a. Tichuan, an chhungkua chuan lungrual takin Rev. Ram Dawt Ling-a thluak chu, a khum sira damlo, thih nghak ve ran tawh—U Swe Than-a tan chuan hlan(Donate) rem an ti ta a ni.

Tichuan, Rev. Ram Dawt Ling-a chhungte chuan, Doctor hnenah “Kan unaupa hi a dam theih tawh dawn loh roro chuan, a damlaia a duhthusam leh a thu min chah ang ngeiin a thluak hi Swe Than-a tan chuan kan hlan thei e” tia an han hrilh chuan, Doctor pawh a lawm hle a. Doctor chuan, hetiang anga thluak inhlannah hian Ks. 5 Million a sin an inpek thin, Swe Than-a phei hi chu mi hosa tak an ni a, Ks. 5 Million aia tam pawh an pe thei ang che u” a lehtih a. Mahse, Rev. Ram Dawt Ling-a chhungte chuan “A hlan(donate)-a inhlan a ni a, kan zawrhmi pawh a ni lo, dere senkhat pawh mi inpe tur a ni lo, sum leh pai mi pek in tum chuan kan unaupa thluak hi kan hlan thei lo ang che u” an lehtih ta zawk a. Chutichuan, lehlam lehlam thutlukna chuan Rev. Ram Dawt Ling-a thluak leh U Swe Than-a thluak chu Doctor ten hlawhtling takin an thleng sak ta a, Burma ram Doctor te pawh hi an thiamna a lo sang na-ngiang mai, tiin kan thulakna hian a tuihnih a ni.

Kan Gaw Damdawi Ina an Doctor lian ber sawilawk ang ngei chuan, Rev. Ram Dawt Ling-a chuan a hliam tuar lovin; fam khawpui a lawi ta a. Tichuan, damdawi In atangin an khua, Tinam—Chin State ah Motor-in an phur haw ta a ni. Doctor sawilawk ang bawkin, U Swe Than-a pawh a kar hnihnaah chuan hriatna fim nen a rawn harhchhuak ta hlawl mai a, a rawn tawng chhuak taphawng mai. Mahse, amah vilvenga buaipuitute a ti mangang. Engvangmah nilovin, a tawng chhuah hmasat berin kawlpa ni si, mahse kawl tawng a hmang ta lo. Halkha tawng (Ziah ka hawi le hna kha tah? Khawnge ka thiante teh kha tiin)-in a tawng ta mauh mai. Amah vilvengtu, a chhungte tan a tawngin awmzia a neih tak loh avangin mi ang-sa-ang-ah an ngai thei mai ta lo a, an mangang tulh tulh!!! Tichuan, a rawn tawng leh a, “Khoi Bible ca rel hna u sih, Khai le, Bible i chhiar ho ang u” an han tihleh zet chuan a vilvengtute chu ka ang huauvin an meng phawk reng a.

Tichuan, U Swe Than-a vilvengtute mangang tihngaihna hre lo chuan, Damdawi inah Halkha tawng thiam an zawng ta a. Vanneih asiamin Halkha mi Sayama Sui Par, nurse a lo awm hlauh a.

Awle, ka han tawngtai ang e, abiktakin, tunhnaia min sawisatute  leh khua atanga min hnawtchhuaktu mipui tan te bakah rawngbawl tura min thlahtu kan unaute tan te tiin leh  nangmah i in-hmangaih angin i vengte pawh  i hmangaih tur a ni, tih hi Pathian thuin min zirtir dan a ni, etc…)  tia U Swe Thana-a’n Halkha tawnga a sawi te chu Sayama Sui Par chuan Kawl tawngin a let ta vek a. Hetia, U Swe Than-a’n Pathian thu te sawi a, tawngtai thupui a rawtna te hian a chhungte lairil chu a fan hneh hlein an mittuite a sur na sa a, tahna thlarauvin a bual ta tih theih khawpin an tap chhuak hawm hawm a ni. Tichuan, U Swe Than-a chhungte chuan, Sayama Sui Pari hnenah “pathian tak tak hi chu in Pathian hi a lo ni e” tiin an chhungkaw dinhmuna thilmak an tawn atangin Pathian nung Krista—-an varpawh ta a ni.

U Swe Than-a chhungte chuan “Vawin atang hian Christian-ah min pawm ve rawh u” tiin Sayama Sui Par hnenah, an varpawh Pathian nung Krista angchhungah in tukluh duhin an ngen a. “In thinlung inthleng apangin Krista chuan a pawm tawh che u a lom” tiin Sayama Sui Par chuan sermon tawi hmangin a chhawn a. “Thiltha tihna hian vanram min thlen tir lo a, Pathian khawngaihna avang zawkin, A fapa Krista Isua chuan kan sual ngaihdamna atan min tuar sak tawh” tiin Sayama Sui Pari chuan Pathian thute a tlin tawkin a sawipui zel a. Anni chuan, “A ni maw, in Pathian hmangiahna leh khawngaihna mak tak chu kan unau dang te hnenah pawh kan lo puangzar ve zel ang” tiin leh keini kan pathian rinnaah chuan thiltha tih hi kan ngaih thupui ber a ni a, in Bible thianghlim te hi min hawh thei em? tiin thu an inchhawn zel a.

Sayama Sui Par chuan, “Kawl tawnga ziak Bible ka nei mai lo a, ka thian, Mai Zalarmay-i’n   a nei a” tia a  sawi  rual chuan “Engzat man pawh ni se, Bible chu kan lei huam” tiin U Swe Than-a vilvengtute chuan Bible an awhzia an lantir nghal a. Tichuan, Sayama Sui Par chuan “Bible chu a zawrha inzawrh lam ni lovin, in thinlung Kristaah  inthleng thu ka hrilh chuan a pekin a pe nghal ang che u” tiin a thiannu—Mai Zalarmay-i chu a han phone nghal a. Rei a rial hmain Mai Zalarmay-I pawh chu a rawn thleng ve nghalin, Bible chu a rawn ken a, an chhiar dan tur te leh, thuthlung hlui leh thar awmzia te an han inhrilh hnu chuan tawngtaina nen an Bible chu an inhlan ta a ni. An awmna Room (Ward)-a damlo dang leh nurse te bakah Doctor te chu; Rev. Ram Dawt Ling-a leh U Swe Than-a dinhmun avanga  lawm avangin mittui sur zawih zawih chungin an tap hawm hawm a ni.

thulakna: falampawlpiGroupmail

About the author

By Vanlal Zawma, UAE

Kan ram politics thrat loh avanga mahni hnathawh lai chana ram danga kal chhuak kan ni ve a, kan ram thrat hun hi kan nghakhlel ve em em thin. Tukin chu ka zing thawh hmain ka thian pakhat Doha lama khawsa in SMS min rawn thawn a, tho la internet news chhiar vat rawh chanchin thar lawmawm em em a awm a nia a rawn ti a, ka tho thuai a, ka han keu kual dun dun a, zoin inlengte ka rawn hleh ve nghal che u a ni. A hrechiang zawk ten comment huang lamah pawh nise in rawn chhunzawm zel mai dawn nia.

88 school naupang hotu zinga mi Min Ko Naing, Ko Ko Gyi, Ko Htay Kywe, Ko Jimmy, Ma Nilar Thein te bakah mi dang tam takte chu tukin January 13, 2012 zing dar 8:00 khan zalenna pek an ni awm e.

- Tayet lungin a atangin Ko Min Ko Naing leh Military Intelligence (MI) lungin tang Maj. San Pwint telin mi 27 an chhuah

- Shan state chhak lam Maing Set lungin atangin 88 school naupang hotu Ko Ko Gyi telin mi 14 te an chhuah

- Rakhine State, Bu Thae Taung lungin atangin Ko Htay Kywe telin mi 10 leh Military Intelligence (MI) lungin tang ho zing atang mi 31 te an chhuah

- Shan state hmar lam Lashio lungin atangin Ko Zeyar telin mi 10 an chhuah

- Ayeyarwadi Division Myung Mya lungin atangin Ko Jimmy, Ko Mya Aye leh 2007 buai tuma kawl puithiamho hmahruaitu Ashin Gambira te an chhuah

- Taung Ngoo lungin atangin Shan Entics group hotu U Khun Htun Oo, 88 school naupang hotu Ko Zaw Min leh Military Intelligence (MI) lungin tang Maj. Win Myint telin mi 24 te an chhuah

- Thar Yar Wadi lungin atangin Ma Nilar Thein leh Ma Kyi Kyi War te pawh an lo chhuak

Tukinah lungin tang an chhuah zalen takte hi an vaiin mi 651 niin news te chuan an tar lang a ni.

Thubelh: USA leh Europeon Union ten Burma sorkar an nawrna ber leh khawvel mipuiin kan thlir ber Politics avanga lungin tangte he tia a chhuah zalen ta hian khawng chi hrang hrangah hmasawnna min neih tir ngei a beisei awm hle a ni. USA lam pawh hian kan ram an ngaihsak hle a, tunah pawh Democratic lam atangin Joseph Crowley Burmaah a thang mek a ni a, chu tih lai mek chuan American in kan ram thu leh hla ngaihven tura a mi ruat bik Derek Mitchell leh Human Trafficking lam relfel pui tura USA in a ruat bik Luis Cdebaca te pawh Bruma ram hruaitute nen an inbe mek a, opposition leader Aung San Su Kyi nen pawh thu an sawi ho bawk a ni. Republican lam pawh an awm mai mai thei bik lova Senator Mitch McConnell chuan hmakar chhung ngeiah Burma ram zin a tum thu a puang fel ve leh ta.

Eng le khaw le, China leh India behchhana lo dak ve dek dek nih ai chuan USA chu paah vawna khawvela hawi ve lah lah chu thil chak awm zawk niin ka hria. Vawin thleng chuan USA lam tang leh a tilawm thiam apiang an la nihlawh zel zawng a nih hi.

88 school naupang hotute bakah Military Intelligence (MI) lam lungin tang an chhuak ve na sa bawk a, kan hma lawka lo awm tur by-election chu a hmuh nawm ngawtin ka ring. Prime Minister hlui MI hotu ber lo ni thin Khin Nyunt leh MI tangchhuank ho hian NLD an tlawp zawk mai awm mang nge tiin ka lo ngaihtuah ve mai mai bawk a, awmhmun atangin ka lo phur ve hle a ni. Kan ram chanchin leh inthlak danglam dan hi i thlir zel phawt teh ang u.

A tawp ber atan Thein Sein-a sorkar hian kum khat pawh a la tlin hma hauhvin khawvel nghawr dawt khawpa Kawlram inrelbawl dan an tidang lam thei hi a ropuiin a fak awm tih loh rual a ni lo. Tuna an kawng zawh mekah hian fel tak leh tluang taka an kal zel theih nan leh democracy ram ropui tak an dinchhuah theih nan in tawngtai pui mawlh mawlh ang u tiin ka han insawm nghal a ni e.

NB: Kan pi ASSK leh kan party NLD pawhin hma a sawn ve zel a, parliment lamah an luh chhoh ve hun phei chuan Burma ram hmasawn dan tur hi sawi phak a ni lo, tu emaw tidan takin hmasawnna chu a zuan in a zuang dawn a ni ringawt mai….hahahaha

About the author

By: Dr. Rodinga, USA
2012 chu USA president thlan tur kum a nih leh ta. USSR tia lam tawi Soviet Union a tlakchhiat hnu—1991 atranga khawvela super power awmchhun lo ni ta; USA ram president hi khawvel ram lal ah chuan an ‘lal’ in an ropui a, khawvel pawhin a ngaihven ber an nih hi!!

USA a president thlantlin chuan Executive Branch an tih roreltu atan a Cabinet Ministers (USA ah chuan Secretary an ti a) chu ama duh zawng, a duhdan angin a thlangin a ruat thei a, hei hian an “lal tak tak an nih zia” a tilang hle a ni.

USA Constitution in “November thla Thawhlehni hmasa berah inthlan tur” a tih angin kumin 2012 November 6 ah President an thlang ang a, an thlantlin President thar ( a ngai bawk Obama a ni thei thova) chuan January 20, 2013 ah President nihna a chelh ang a, kum 4 chhung super power lal ber a ni dawn a ni.

Hetia, “November thla Thawhlehni hmasa ber” ti a Thawhlehni an tih kher chhan hi; tun hma chuan kalvelna motor, rail, thlawhtheihna etc. ala awm lova, vote thlakna tur hmun kha ni khat or ni hnih kala hla te a ni a, a hma Pathianni ah Biak In ah an inhmukhawma (Christian deuh vek an ni bawk a), vote thlak a kal turin an insawmkhawm a, Thawhtanni chu ‘kal ni’ ah an hmang a, Thawhlehni ah vote thlakna hmun an thlenkim theih hunah vote an thlak thrin a, chu mi hrerenga Thawhlehni hi ruat a lo ni.

Kumin inthlanna ah hian Democratic party chuan President chuh turin Obama an chhawpchhuak tawh a, “Final” khelhpui tur nghakin a awm reng tawh.

Obama hi an sawiselna berte chu:
1. USA economics a tlahniam zel rih a, Obama hian a siamthra thei lo.
2. “Obama Care” an tih mai Health Care Change tur Obama ruahmanna (2008 a au hla ber) hi puitlin chi a ni lo.
3. Mipui hamthratna aiin sorkar hamthratna a en zawk.
4. Income tax leh tax dang dang hmangin mi hausa ho sumdawnna a hrekbet.
5. USA sorkar budget a ti tam lutk a, sorkar in leiba tam tak a neih phah.

Republican party (Grand Old Party, GOP tia hriat bawk) hian Obama khinga bei tur, “Final” kal tur an inthlang mek a, tunah hian mi 6 in “Quarter Final” an khel mek a nih hi!! Heng mi 6 te chu:
1. Mitt Romney (Massachusetts Governor hlui)
2. Rick Santorum (Pennsylvania state Senator hlui)
3. Rick Perry ( Taxas state Governor ni mek)
4. Newt Gingrich (Pennsylvania state Representative hlui, HR Chairman hlui)
5. Ron Paul ( Texas state Representative)
6. John Huntsman ( China ambassador hlui)

GOP hian tun kum thar atrang khan state tinah anmahni party member-te vote an thlak tir a, President atan an duh ber vote an thlak a, “Republican party member ka ni” ti zawng chuan vote an thlak thei a, hetia vote an thlak hi “Caucus, or Primary” an ti. January 3 khan Iowa state in an “sikhawng” phawt a, Iowa caucus ah hian Mitt Romney an 25% in hma a hruai a, Rick Santorum 24% in pahnihna a ni. Nimin (January 10) ah New Hampshire state ah Primary a ni leh a, hetah pawh hian Mitt Romney-an hma a hruai leh a. State tin in Caucus or Primary hi an an ei zel ang a, ka awmna Indiana state chuan May 8,2012 ah Primary a nei ve ang.

USA ram pumpui ah GOP hian palai vote 2,380 awm turin an siam a, state tina mihring awmzat leh Republican party member tam dan a zirin he palai 2,380 hi state tinah an sem leh a. Tunah Mitt Romney-an Iowa state palai vote (20), Rick Santorum an (12), Ron Paul an (3), John Huntsman vote (2) an hmu a, state tina caucus leh Prima a vote an hmuhte an belhkhawm ang a, GOP National Conference an neih huna palai kal mi 400 chuang vote an thlak a an vote hmuhte nen, vote 1144 aia tam hmu chu GOP president candidate an ni ang a, “Final” kaiin 2012 November 6 ah Obama nen “tu chak chak, tu huai huai” an ti dawn ta a ni.

Tuna GOP a hmahruaitu Mitt Romney hi Governor hlui a ni a, business company pakhat ah CEO a ni a, mi hausa tak leh economics thiam tak a nih avangin, tunlai USA mipuiin an lungkham ber “Economics tla hniam” enkawl damtu turah ngaiin vote a dawng thra hle niin alang.

9/11 an tih mai World Trade Center Osama Bin Laden ho Al-Qaida in an sutchhiat hnu (2001) ah USA mipuiin an lungkham ber chu “Ram himna, Security leh Terrorist” a ni a, President atan a huai leh rorum deuh (Bush) an thlang kha a ni a. Nikum ah Osama Binladen an that thei a, Iraq leh Afghanistan pawh a ralmuang tawhah an ngai a, tuna an lungkham ber chu “Job leh Economics” a ni a, Mitt Romney hian chingfel thei tura ring an tam deuh a ni mahna.

Mitt Romney hi sakhuanaah “Mormon” an tih Latter-Day Saints (LDS) kohhran a ni a, Christian kohhran pangngai chuan “kal sual” anga an ngaih ho an ni a. Mahse, Economics thiam a an rinna hian LDS anihna lam chu an haider thei a nih hmel a, tun ang zel a nih chuan—”A huai huai, a chak chak ka chuam ah, Obama nge Mitt Romney” kan ti mai theiin ka ring.

About the author

By: RD
Tunlai kan ram (Burma) politics lam boruak chu thu thar leh thil thleng thar a awm reng mai a, “thrat lam kan pan mai awm mangnge” titute tan beisei awm vio in a lang a, mahse, chik tak leh ngun taka thlir erawha ngai niin a lang. CNF/A leh sipai sorkar inkahhai mai te hian ngaihtuah chu a tithui duh hle a nih hi!!!

Burma politics thlir leh ngaihven mi tam takin an hmuhdan leh ngaihdanah chuan tuna USDA sorkar (Thein Sein-a sorkar) ah khian ngaihdan inang miah lo—group 2 chiang takin an awm a, a thren chuan group 4 lai awmin an hmu a, khi groupte khian “tu nge chak chak” tiin lalna an inchuh mek niin an hmu a.

Burma rama dictator (tuna sipai lal ho pu ber) Ne Win-a khan a lalna a bansan (1988)-ah group mi pakhat chauh hnena lalna a pekchhawn mai kha fuh lo riau niin general Than Shwe khan a hmu ni ngei tur a ni a. Achhan chu khatia Ne Win-a’n Gen. Saw Maung ho (SLORC) hnenah lalna a pekchhawn mai takah chuan kum 2-3 lekah “Kan lel ve reng reng a ni, Burma ram lal ber kan ni) tiin an trangrual ta a, a pu ber Ne Win pawh zah leh a thu ngai tawh lovin an lu an ling ta a, Ne Win-a tufa te jail an tan tir hmiah mai a, Ne Win thih pawh khan a ruang kha kuang ah pawh thun lovin, puan a tuam mai in, mi 5 lek vuitu nei turin an ti ta a nih kha!!!

Than Shwe hian a pu Ne Win thil tihsual hrereng in, amah lah hi sipai officer a nih tirh atrangin “Psychological warfare” a thawk a ni bawk a, Ne Win anga tisual ve lo turin, nikumah lalna a chawlhsan khan group 2 ( or 4) ah lalna a semdarh ta a, heng group te hian lalna an inchuh chhung chuan amah Than Shwe hian thu a nei reng anga, an dodal dawn lo tih a hmufuh reng mai si a.

Tuna alan dan chuan President Thein Sein, Parliament chairman Shwe Man, U Zaw Min (Tuna CNF nena inkahhaina siam a kal, Railway minister) ho hi “Khawvel hmuh ah pawh a mawi tawh love, Burma hi zawi zawi in democracy ah i siam ang u” ti pawl niin an langa, politics jail tang pawh chhuahtir vek duh ho, NLD leh ka ni Aung San Suu Kyii biakrawn duh ho an nih hmel a.

Sipai lalber (Commander of Chiefs) general Min Aung Hlaing leh vice president Thiha Thura Tin Aung Myint Oo (Shit Lone), U Kyaw San etc.. ho hi sipai chunga ro nei ber, Than Shwe a mi rin ber te an ni thung a. Than Shwe an direct in command a pe renga ngaih an ni.

Than Shwe a sipai officer training kalpui (same batch in DSA) U Aung Thaung leh midang USDA minister ho hi Than Swe an Burma economics chelh tura a thlan leh ruat an ni hlawm bawka, thu nei tak group an ni ve bawk a..

President Thein Sein leh a hote hian ram siamthratna tur hma an lak hi kan lo lawm in kan lo “Amen” dial diala, a lawmawm reng bawka. Mahse, an duh dan angin an thu hi a tlang thei bik lo tih hi a lang tran zel a, a pawi khawp in ka hria. Entirnan, Shwe Man-a khan USA secretary of States Hillary Clinton-i hnenah khan “Politics jail tang ho kan chhuah thuai ang” tiin a lo tiam a, U Aung Min pawh in November khan Thailand ah “politics jail tang ho hi kum thar ah kan chhuah vek ang, trum 2 in kan chhuah ang” a ti a, mahse, tunah Burma independent ni (Jan 4) khan jail tang kan chhuah an tih chu sualna avanga tang ho an tan hun tih tlem sak kha a ni ta mai a, politics avanga tang mi 30 vel (chhuah hun ve reng) an lo chhuah ve lek a nih kha!!

A awmzia chu, Thein Sein ram thratna tura an thil tih tum hi sipai lam leh group dangin an “Khap” thei tlat a, an duh angin an ti thei lo tih hi a chiang em em a ni.

Nimin piahah ka ni ASSK pawhin AP (Associat Press news)-ah “Thein Sein sorkar thiltih tum hi sipaiin en chen nge an phal sak, tih chungah a innghat a ni” a tih tak hi le!!!

Tuna CNF/A leh sorkar inkahhaina thuthlung pawh hi a lawm awm rual rual in “Dar benthek ri mai mai ang” hi a ni mai mai ang tih hi ka hlau a ni e.

source: zoin comment huang atanga lakchhawn a ni. Ed/

About the author

By: Vanlalhmingsangi, Tahan

Hming Pum: Ernesto Guevara de la Serna

Pian kum leh hmun: 1928, June 14, Rosario, Argentina

Thih kum leh hmun: 1967, October, Bolivia (kum 39)

Sakhua: Nei lo (atheist)

A Hmingah chuan Che:

Tunlai thalaite zingah tunge a nih tih hre lem lova thlalak lar tak kan hmuh fo chu Che Guevera hi a ni awm e. Bike leh car sticker-ah pawh hmel lang tam ber a tih theih bawk ang. Che Guevara emaw El Che emaw Che tihte hi an koh dan lar zual a ni. “Che” tih hming a putna chhan hi a ho ang reng hle. Mipui hmaa thu a sawi dawn hian Sap tawnga “Hey” an tih hmasak thin ang hian Argentine tawngin “Che” tih hi a hmang fo va, chu ta tang chuan “Che” tiin a hming lem an vuahsak ta a, huatah pawh la ta lo chuan a lawm phian a niang chu – Cuba ram Finance Minister a nih hnuah an pawisa siam tharah a hming sign chuantir a tul si a, “Che” ti ringawtin zu han sign pek a! Mi thenkhat phun nawi thawm a hriat chuan tangka a ngainat loh vang leh chi inthliarna a huat vanga “Che” ta mai a nih thu a sawi ta daih a, tih ngaihna tak pawh an hre lo.

Thiam Thil Leh Tuina Lam:

Literature lama tui eltiang a ni a, a seilenna inpuiah hian englai pawhin lehkhabu chi 3,000 chuang an kawl reng thin. Mahni nihna inhmuchhuak thei khawpa chhiarmi a nihnain khawvel chunga leng pha mi tlem te zingah a inhlang kaitir. A thu atchilh burte pawh khawvel buaipui tham thiau – Karl Marx, F. Engels, Vladimir Lenin, Jean-Paul Sartre, H.G.Wells leh Robert Frost-a te lehkhabu a ni hlawm. Heng mite thu ziak a buaipui lai hian kum 20 bak a la ni lo.

Lehkha chhiar a atchilhnain thu ziak mi a nihna a kaitho va, philosophy ril pui pui – Buddha leh hmasang miril Aristotle te a khaikhin a, Jack London-a vantlang nun a zir loh leh Nietzsche-a’n thihna chungchang a ngaih dan a luhchilh thul. Lehkhabu a ziah atanga khawvelin an hriatna ber chu The Motorcycle Diaries leh Guerrilla Warfare niin a hun laia hralh tla ber lehkhabu an nih bakah Guerrilla Warfare phei chu tun thlenga khawvel chhiar hlawh ber a la ni.

Hriselna lamah Asthma a benvawn a, a ruh lam fel lohna avangin a kal bai bawk. Thawhah natnain a huat ber, football, rugby, golf, tuihleuh a tui zual emaw tih tur a ni a, thirsakawr khalhah phei chuan “hahtheilova” tiin an ko hial. A pa-in chess a khelhpui thin avangin kum 12 mi lek a nih lai atang tualchhung inelna lamah a tel tan tawh. School a kalin a inbual khat avang leh a kamis kar tluan thaka a hak thin avangin a school kalpuiten “Vawka” tiin an ko duhdah fo.

Motorcycle Diaries

Marxist ruhkawl a ni a, zirna lamah damdawi lam doctor zir chhuak a ni. Doctor a zirlai hian (1951) a thianpa nen Buenos Aires an chhuahsan thut a, motorcycle-in South America khawmual an fang ta chiam a. An zin tawpna berah Amazon Luipui kama Peru sawrkarin pharho a dahna San Pablo Leper Colony an tih hmunah hun an hmang. Pharho chuan a rilru a khawih ngang a niang: Mihringa inpumkhatna leh rinawmna kan tih hi heng mi khawhar leh nun beidawngho zingah ngei hian a nih hi a lo awm a tichhuak hial. Motorcycle-a a zinchhuak hian Guevara nun a her danglam ta vek a. Machu Picchu an tlawh bawk a, chuta loneimi berh te te, an rilru leh an taksaa retheihnain ro a rel hnan mek, mi hnuaihnung mai ni lo, hnuaihnung saa pianga inngai laklawh tlat tawhte chuan Guevara thinlung an deng nghal dawt dawt a. Mahni puala ram nei zo ve lo, milianho leileta mahni hrawk chawmna tur lek hlawh tura thawk tawk tawk vek mai hi an lo ni a. Guevara lung a awi thei lo. Motorcycle-a a ram fannaa a thil hmuhte chu “Motorcycle Diaries” tiin lehkhabuah a siam ta hial a ni.

Rual awt reng renga naupang lo seilenna chhan chu anmahni enkawlna tur sum leh pai tlakchham vang tih leh, rilru insawh nghehtir hman lek lova mi kan va tihduhdaha kan va hrek riltam vak vaknain thinurna a puahkehtir thin. Chu chuan fa-chuang ui-chuang a siam tih hi a khawvel thlir dan a ni. Chutiang fa-chuang ui-chuang an awm tawh lohna tura beihpui thlak chu ama mimal mawhphurhna liau liau niin a hre tlat a. Chuvangin doctor hna thawh aiin politic huang chhunga zuan luh a, ralthuam chelek mai chu tihmakmawh niin a hre ta hluah hluah a ni.

Guatemala leh United Fruit Company

A thil vei chuan a kiansan thei awzawng lo va, Latin America fang turin a phek chhuah leh ta ringawt a. Guatemala a thlenin United Fruit Company lianho duham zia leh huamhap zia, chin lem nei lova “capitalist”-ho duhamna rapthlak zia, chem lova miretheite lu lak hmang an nih chiah thu leh mi huamhapte keuhthluk an nih hma chu chawl lova bei zui zel tura chhia a chham tak thu pawh a ni Beatriz-i hnenah lehkhathawnin a hrilh hrep bawk. Hetih laia Guatemala ram president Jacobo Arbenz Guzman-a policy chu mi rethei leh rahbeha awmte tan chuan a tha hle a. A taka engmah ching si lova mihausa leh thiltithei zawkte’na ram zau pui pui an lo ta neih chu chhuhsaka ram nei zo ve lo, hna thawk tak taktu ni zawk si, loneimite hnena sem darh turin hma a la mek a lo ni a. President Arbenz-a hmalakna chu Che-a lung kuai zawng tak a ni a, chu pawl chu a zawmve nghal ta a ni. Chu hmalakna chuan milianho (capitalists) mit a tikham thuai a, a thinur nasa ber chu United Fruit Company a ni.

A hnu lawkah an hotupa ber President Jacobo Arbenz-a’n an group a phatsan leh ta tlat a, ram dang mi zawng zawngin Guatemala chhuahsan turin a rawn ngen leh ta si a, Che-a a lungawi lo kher mai. Arbenz-a ngenna chu a lo ep nghal rap a. Tichuan Mexico lamah ral tlanin Mexico General Hospital-ah a thawk leh ta lawp lawp a ni. Mexico rama a chen chhung hian Cuba atanga ral tlan Fidel Castro-a leh Raul Castro te unau nen an inchhar ta a ni.

Cuba ram tana Fidel Castro-te nen Thawhhona:

1956 kumah Castro-te unau leh thuihruai 80-ten sorkar dinglai General Fulgencio Batista paihthlak tumin Cuba-ah an rawn haw a, Che-a’n a rawn zui ve nghal. Hei hi July 26 Movement tiin khawvelin a hming a vuah a, a hunlai chuan khawvelin a thlir thup mai a ni. Tlang an pal tlangna lamah sorkar sipai lam nen an inkap vak a, Cuba an thlen chuan mi 16 chauh damin silai 12 chauh an nei tawh. Tual chhung sipai (Guerrilla army) an din that leh hnuah sipai control-na hnuaia leilette chhuh let lehin loneitu rethei tak takte leilet zawng zawng an pe kir leh vek a ni. Loneituten Batista sipaite do let nan Castro-te chu theih tawpin an tanpui ve thung a. Castro-ate lam sipaite chu loneitute, khawpui lama zirlaite leh Catholic puithiamte an ni thin.

Batista sipaiten Castro-a leh Che-a te awmna an hriat theih nan mipui an dawp nasa thin a, mahse tuman an birukna an sawi chhuak duh ngai lo. Che-a te lam tanga an rin deuhte chu rinhlelhnain sipaiin an man hmiah hmiah a, naupang pawh ni se, an zuah ngai lo. Revolutionaries-ho warning pek nan tiin mi thenkhat chu kawnglaiah an khaihlum a, ni rei tak tak chhung an ruang lakthlak an phal thin lo. Batista sipai lam an chet bawraw thinna hian Che-a te revolutionary group zawmtu a tipung sauh zawk a. Argentinaa piang ni mah se, Fidel Castro-te nen tangrualin Cuba ram zalen nan a thawh that em avangin Cuba sorkarin khua leh tui nihna (a Cuban citizen by birth) an hlan nghe nghe a ni.

 

Che leh Fidel Castro

Tum khat pawh hliam enkawl tur chauha Cuba ral beihnaah a tel tumin hliam enkawl hman lovin damdawi bur aiah silai a thlang hmasa zawk zel. A huaisenna leh tumruhnain Cuba revolution lu ber Fidel Castro-a lung a kuai ngang a niang, Castro chuan: Hlauh nei lo mihring, fing-fel leh entawntlak tawpkhawk, a sipaite rilru chhungril pawh hneh thei khawpa huhang ngah a ti thlawt a ni.

Che-a hi mi turu a nih bakah pawisak nei lovin a che bawraw thin hle bawk. Chuvangin Fidel Castro-a khan commander nihna a pek rualin ramhnuai sipai tlanbo vei pawl hotu nihna a chelh kawp bawk. Ramhnuai sipai an nih laia relhruk tum leh rinhleh deuhte kahhlum mai pawh a awlsam hle.

1958 July thlaa Cuban dictator Batista sipai 1500 leh Castro-a ramhnuai sipai, Che-a lam tlem te chu an inbei a, nalh lutuk tak mai hian Che-a chuan “a huna huaisen, a huna tlanchhiat thiam” tia ral beih dan a chher nen chuan a lo bei a, a tlem zawkin an hneh chiang hle. He inbeihna- Battle of Las Marcedes tia an koh hi khawvela Che-a hmingchherna a ni leh nghal bawk. Hemi inbeihnaa tel hmelma lam ami Major chuan Che-a te chet dan chu “nalh lutuk” tih tawngkam hmangin a fak nghe nghe. 1959 atang Castro-a ten hnehna changin tun thlengin Cuba chu Castro-a sorkarin a chelh ta a ni. Cuba-ah Fidel Castro a thu ber a, a dawtah Che Guevara.

December 1964-ah phei chuan revolutionary hmel tilang chiang bertuah khawvelin  a hmuh avangin Cuban aiawha thusawi turin New York-a United Nations inhmuhkhawmnaah a kal ta a. Hemi tum hian United States policy-in an ram chhunga midumte laka an chet dan lungawi lohna a sawi lang piap piap mai:

Midum naupangte chu an vunrawng a danglam bik avangin hmusit takin an tihlum nitin a, chung midum thattute chu man lohvin an zalen em em reng a, an venghim zawk a, mahni zahawmna humhalh duh vanga dikna chanvo ngentu midumte chu an la hrem zawk a – heti ang mihringte (U.S mite) hian zalenna vawnghimtu kan ni engtin nge an la tih theih cheu?

1965 atang Cuba ram chu a chhuahsan leh tat hut a, a tirah phei chuan a bo emaw an ti hial a, ram dang dang fangin a zin kual leh hrep chu niin. Thla engemaw zat ral hnuah Castro-a chuan Guevera lehkhathawn a dawn thu a sawi a, a lehkhaah chuan Cuba ram hmakhua zelah duhsakna a hlan thu te, Cuba rama a nihna chelh zawng zawng a bansan thu te, Cuba khua leh tui nihna pawh a pawm tawh loh thu te, zau zawka hma la tura a pen chhuah tak thu te a ziak lang a ni.

A hma atangin Africa ram a hmangaih zia a lo sawi lan tawh angin Africa khawmual a fang kual hrep a. Ram buai tak Congo ram a thlen phei chuan thi lova a dam chhuah leh tuman an ring lo. Amah ngei pawhin Congo ram chu a thihna hmun turah a ngai hman hial. A thian thate leh Castro-a te ngeiin Cuba rama haw leh tura an thlem ngat ngat pawhin a let duh tlat lo. A chhan nia lang chu – Castro-a lehkha a thawn kha Cuba mipui  mangthana lehkhathawn a ni si a, Castro lahin mipui hriat turin a chhiar chhuak bawk nen, han let leh ringawt chu a tlawm la ni berin an ngai.

CIA lamin an veh reng avangin 1965 kum tawp lamah Che-a leh a thuihruai Cuban-mite chuan Congo an tlanchhiatsan leh a. 1966 November thlaah Bolivia ram chu a ruk thei ang berin a pan leh a. Ramhnuai sipai 50 vel khawmin National Liberation Army of Bolivia pawl a din leh hem mai a, an chet that thin em avangin sorkar phei chuan member tam tak neiah a ngai hial a ni. 1967 October ni 7-ah Yuro huam chhunga Guevara tawmkuk chep leh thuk zet mai awmna chu mi pakhatin Bolivian Special Force-ho hnenah a rawn hrilh ta mai a. A tawm kukah an kah chilh a, silaiin hmun hnihah an hliam avangin a tlan chhe thei tawh lo va, a inpe ta chauh a ni. Primary school in chhe takah an hreng ta a. An thah hma hian hemi hmuna zirtirtu Julia Cortez-i chiah a hmu duh a, Cortez-i chuan Che-a chu mitmeng tuar har khawpa zahawm leh tlang, mi chhun tlanga ngaih theih, dai raih, mahse chang em em si niin a sawi. Cortez-i nen an inhmuh hian Che-a chuan zirna leh zirna kalphung a sawipui hman a, an school building chhe lutuk chu sawiselin zirna kalphung a kalh thu a sawi chhuak hram bawk a ni.

October ni 9-ah Bolivia president Renen Barrientos-a chuan Che-a kah hlum tur thu a pe a, Bolivia sipaite nena inpawmchilhnaa thi anga a than theihna tura kah dan bik nei kher turin a chah uluk viau bawk. Che-a kaphlum tura an ruat hi Sergeant Mario Teran-a a ni. School rap in chhungah chuan Mario Teran- chu a rawn pen lut ta a. Guevera chuan a mit taka lo enin, “min that tura lo lut i ni tih ka hria che, min kap nghal ta che, dawihzep pa? Mihring pakhat ve mai bawk a lawm i thah dawn” tiin ring zetin a lo au khum a, a thattu tur zawk pawh a zam an ti. Indonaa thi anga lang turin a darah leh a keah leh a awmah te silai mu pakua kah luh a ni ta a. Khawvel mipui zatve chuan thi awm hliah hliaha an ngaih laiin a zatve dang chuan ram chhantuah an la ngai reng. October ni 18, Che-a sun tawpna niah Havana khawpui mipui maktaduai khat vel punkhawmnaah Che-a thian tha ber Fidel Castro-a chuan:-

Chhuan lo kal lehzel tura mihring mipa awm dan tura kan duhthusam kan sawi dawn chuan: Che-a ang kha ni rawh se! Kan fate hi lehkha thiam tura kan duha an zir dan tura duhthu kan sam dawn a nih pawhin inngaihtuah khawtlai lovin, Che-a thlarau changin zir rawh se! tiin a thusawi tlang a kawm a ni.

(He thu hi JFL. Jr. & Sangtea buatsaih Che Guevera leh Thu Ngaihnawm Dangte lehkhabu (Aizawl: 2010) lak a ni deuh ber. Thu lakna dang, www.spartacus.schoolnet.co.uk, http://en.wikipedia.org/wiki/Che_Guevara, accessed on 22 June 2011)

 

 

 

About the author

CNF leh Chin State sawrkar inbiakna chuan rah a chhuah ta e. An inbiak ni; Jan 5—6, 2012 ah chuan inkahhaina siamin thuthlung an sign thei ta. An thuthlun 9 (a tlangpui lak tawi) te chu hetiang hi a ni:

Chin State sorkar – State level palai-te leh CNF/A State level palai-te chuan:

1. He thuthlung ziah ni atangin indo titawp turin an rem ti.

2. Thantlang khuaah CNF liaison office (Set-tuai-yi yon) hawn rem tih a ni a, Matupi leh Tidim-ah pawh hawng tura hmalak a ni ang. Inkahhai chhungin Thlantlang township chhung bial (Auk-su) 3 ah CNF/A te awmhmun khuar turin rem tih a ni a. Tidim leh Paletwa township chhunga bial thenkhatah pawh awmhmun khuar tura hmalak a ni ang.

3. CNF/A sipaite chu ralthuam an ken loh chuan Burma ram pumpuiah zalen taka zin vahvel phalsak an ni.

4. Union level  inbiakna neih thuai a nih theih nan  chak taka hmala turin an rem ti.

5. He thuthlung ziak fel a nih rualin CNF ten; Union level inbiaknaa Chin mite duhdan diktak an put luh theih nan CNF te
chu ram chhung leh ram pawna Chin mite zalen taka rawn kual (public consultation)-na neih phal sak turin an rem ti.

6. Ram pawn NGO tlawmngai pawlte zalen taka hnathawh phalsak turin an rem ti.

7. Sorkar laipui tanpuinain CNF chuan Chin State chhungah Special Economic Zone din turin an rem ti.

8. Chin State a changkan chhoh zel theihna turin State sorkar leh CNF te chu inrawn a, inpui tawn zel turin an rem ti.

9. Chin State hmar lama Heroin (No 4) ching/sumdawnna chi hrang hrangte chu tangruala ti-reh vek turin rem tih a ni.

He thuthlung hi Chin State sorkar aiawhin State Defence & Border Minister Col. Zaw Min Oo (leader) leh midang pa 4 ten hming an ziak a, CNF aiawhin Dr. Sui Khar (leader), Pu HC. Ral Hnin, Dr. Salai Ngun Cung Lian, Col. Solomon, Pu Rokhawma, Pu Thetni, Pu Hla Htun, Pu Ngai Cia Thang, Salai Peter Lian leh Serg. Maj Khin Maung Lay ten hming an ziak a ni.

Tin, he State level inbiakna thuthlung hi Union Cabinet minister pahnih – Railway Minister U Aung Min leh U Win Tun, Enviroment & Forest Minister – bakah Chin State CM Hung Ngai, Rev. Dr. Lal Uk, Rev. Tluan Ceu ten hriatpuina hming an ziak bawk a ni.

A tlai hian CNF palaite leh sawrkar palaite bakah Chin State sawrkar cabinet memberte leh MP te, Departmen tina hotute leh Hakha, Thantlang leh Falam-a sawm bik mi thenkhatte nen ruai an kilho nghal a ni.


Pic source: chinlandguardian

PS: Kawl tawnga ziak leh an hming ziak en duh tan, Click to>> CNF/A & CHIN State Sawrkar inremna thuthlung

About the author

zoin: Kum 23 chhung zet zalenna sual mektu—CNF leh Burma sokar dinglai ten remna thu sawi tura ruahman-lawkna an neih angin, Jan. 4, 2011 ah CNF palai te chu Hakha, Chin State khawpui an lut tawh a, Mipui  3000 rual zetin hlim leh lawm taka an lo hmuah thu chanchinbu hrang hrangah tarlan a ni. CNF atanga remna thu sawi tura kal,  palai te chu; 1. Dr. Sui Khar 2. HC. Ral Hnin 3. Dr. Salai Ngun Cung Lian  4. Brigadier General Solomon  5. Pu Thetni  6.  Pu Rokhawma  7.  Pu Hla Htun  8. Pu Ngai Cia Thang  9.  Salai Peter Lian  leh  10. Pu Khin Maung Lay te an ni a. Tin, Burma sorkar atanga an palai te chu; U Aung Min leh U Aung Thaung (Minister ve ve) te an ni. Rokhawlhna dang a awm loh chuan Jan. 5-6, 2012 ni hian remna thu an sawi ho dawn a ni.

He an inbiakna hian eng thuthlung tak rawn hring chhuak ang maw? tih hi tunlai Zoram khawvel nghawr nghingtu a ni a,  an inbiakna hian inremna tha tak a hrinchhuah theihna atan khawvel hmun hrang hranga khawsa zofaten Pathian an au na sa a ni. Hetianga CNF leh Burma sorkarten remna thu sawi tlang tura inbiakrawnna an neih theih na chhan tlangpui—groupmail-a an ziak hi tlema-zawng han tarlang ila, a hnuaia mi ang hian.

Ni kum, April 2011 a lo ding thar U Thein Seina ho Burma USDA sorkar hian ralthuam hmanga zalenna sualtu pawl hrang hrangte nen inbiakna nei turin an sawm a, KNU, MNSP, PPLO, KNPP etc. te nen pawh Thai-Burma border ah an inbe tawh a.

Tin, Thai-Burma border ah November, 2011  khan Dr. Sui Khar leh U Aung Min hi an inbe tawh a, chumi atranga an thu inhmuhna avanga hetia Hakha khawpui ah CNF palai hi remthu sawi tura kal an ni. U Thein Sein-a sorkar hmalak dan hi kan thlir thrup a ni ber a, “Democracy ah min kalpui dawn” ti a lo ring an awm laiin “Khawvel bum nan an ti mai mai a, an lal rei nan leka thil ti an ni” ti an tam hle bawk. An thiltihin a hril zel ang chu.

CNF hian kum 23 lai hriamhrei kengin zalenna a lo sual tawh a, tun truma Chin State khawpui—Hakha a an kal dawn hian anmahni—CNF chauh hminga kal aiin, Chin mipui remtihna leh trawmpuina ngeia kal an duh a, ni kum December thla khan Indo-Burma border (an HQ )-ah ram chhung leh pawn atanga Chin  palai tam tak sawmin “CNF Emergency Conference” an buatsaih a, ram chhung leh ram pawn atangin mi thrahnem tak an kal a ni.

Tin, CNF conference kha kar khat (ni 6-7) lai an rei a, chutah chuan tunhmaa CNF kalphung leh inrelbawl dan te an thlak danglam nasa a, Central Committee ah mi 55 an thlang a, CNF Chairman pawh mi 4 an thlang. Chairman atana an thlan te chu: Dr. Za Hlei Thang, Pu Lian Uk, Salai Kipp Kho Lian, Pu Nang Lian thang te an ni. Heng chairman 4 te hian CNF chairman nihna kum 1 zel an inchelh chhawk dawn a ni. An term chu kum 1 a ni tihna a nih chu!!! CNF tuna coommittee hi kum 4 term tur a ni a. A hmasa berah Dr. Za Hlei Thanga’n Chairman nihna kum 1 a chelh ang a, tichuan a tum hnihnaah  Pu Lian Uk-a’n a chhawk ang, chutiang zelin Salai Kipp Kho Lian leh Pu Nang Lian Thang te pawn an dan angin Chairman nihna an chelh ve zel ang.

“CNF Chairman te chanchin tawi”:

1. Dr. Za Hlei Thanga hi Zathlir khua, Falam biala piang a ni a, a nupui chu Pi Ni Dong (Pu Thang Tin Liana fanu tlum ber) a ni. 1970s??? ah MBBS a zova, Tahan ah “High Lander” clinic Bazar kiangah a hawng. Sikul naupang a nih laiin (1972-74) politics avangin jail a tang. 1990 Burma election ah Falam constituency (2) an thlantlin MP a ni. A party awmna chu Chin National League for Democracy (CNLD, Chin League kan tih mai hi) a ni.

2. Pu Lian Uk hi Zophei mi, Aibur khawchhuak, Hakha peng mi a ni. 1960s ah BA, BL Rangoon University an a zo. 1972-74 ah jail atang ve. CNLD dintu leh vice-chairman hmasa ber a ni. 1990 inthlan ah khan CNLD hmingin midang an din tir avangin “Private candidate, party nei lo in” Hakha ah thlantlin a ni. India ah a tlan a, 1992? ah USA ah a pem. Tunah Washington DC ah a cheng mek.

3. Salai Kipp Kho Lian hi Major Khai Kho Hau (Sihzang) fapa a ni a, Rangoon RIT ah Engineer a zirlai 1972-74 ah sikul naupang hruaitu a nih avangin an mana, U Thant ruang buaina (1974) ah an man leh a, sikul an ban hlen tir a, Singapore ah a tlan a, tunah Humburg, Germany ah a cheng mek. Chin Forum ah  hruaitu a ni.

4. Pu Nang Lian Thang hi Burma ah 1970 ah a graduate a, Burma sorkar, department 1 ah director nihna thleng hna a thawk. Japan ah a cheng mek a,  Chin Forum ah member a ni. 

Click @ Thlalak hrang hrang@globalchin.orgikoni

About the author

Zoin: Khawvel hmasawnna leh tunlai khawvelin a tawn mek thil thleng leh hming dai tawh loh tur chanchin danglam tak tak awmna, mite hneh theih dan leh rilru nguitena hlimna thuruk an hmuh chhuah dan chi hrang hrang ziahna, thuziak 39 chhun khawm Zalianthanga ziak TUICHHUNCHHUAH tih lehkhabu chu lei theihin a awm ta e. Thu tlangbante:
      1.      Mizo Bible hnuhma
      2      .Bible-a hriat makmawhte
      3.      Lalpa tawngtaina
      4.      Mizo leh khuang
      5.      Mizo tawng hi
      6.      Mizo tawng  hman dan thenkhat
      7.      Mizo Krismas hla
      8.      Krismas chanchin
      9.      Thuhriltu ropui Billy Graham-a
      10.     Kristian mi ropui D.L Moody-a
       11.    Hla ropui Halleluia Chorus
      12.     Kan tan vawiin
      13.     Thian tha
      14.      Han nui leh la
      15.     Fak lo thei ka ni lo
      16.     Nangmah kha tunge?
      17.     Nem deuh zawkin le
      18.     Thununna
      19.     Lawm thu mawlh hi
      20.     Hmuh theih loh damdawi
      21.      Hun leh thla hming awmzia
     22.      Lalmanga nu lawm rawih ni
     23.     Hriatna atanga hmasawnna
     24.     Hruaitu tha leh zuitu tha
      25.     Thil thleng mak lamdang
      26.     Khawvel thilmak pasarih
      27.     Tuipui hrang maksak
      28.     Tunlai Kristianna
      29.     Khawtlanga thalaite mawhphurhna
      30.     Culture change
      31.     Ecology
      32.     Buaipui tham plastic
      33.     Tunlai thalai
      34.     Thenawm
      35.     Thalaite leh infiamna
      36.     Meizial leh a kaihhnawih
      37.     Hmeichhiate zalenna
      38.     Nute hlutna
      39.     Globalization and Christianity

Ngaihvenna hmun tur;

Tahan Methodist Bookroom (073-21201)
Letpanchaung  Methodist Office(073-40147)
Tamu Methodist Office(09-47072851
Tahan Times Office (09-47072961)

About the author

Zoin: Kan ram retheih leh harsat avangin zofate pawh khawvel ram changkang zawka inbengbel ve turin kan vak chhuak ve hlawm a. Kan kawtchhuah ber—Kula Lampur leh New Delhi ah harsatna na mem lo kan pal thlang hnuin kan beisei ram thumna chu kan thleng thei tawk hlawm a. Then khatte phei chuan ram thumna pawh thleng hman lovin an nunna hial an chan a ni. Tun tumah pawh kan thian Mama’n hun lo takah min boral san leh ta chu a ni a, ngaihtuah thiam a har hle mai. A rilru ngaihtuahna zawng zawng senga a lo nghah ve fan fan leh, nu leh pa chhung khat lainate pawhin eng tikah tak thleng ve ang maw tia an lo nghahhleh em em USA chu tluang takin a thleng a, an hlim hmel leh an nui ri te pawh a la reh hma hauhin thihna kut vawtin a man leh ta mai hi pawi kan tiin kan tawrh pui em em a ni. A bik takin a ruang pawh kil phak lo leh hmu phak lo a awm, a nu leh a pate kan laina hle a, engkim tithei kan Pathian chuan he khawvelin a pek ang ni lo thlamuanna dik tak mai chu pe mawlh rawh se;  tih hi kan tawngtaina a ni. Ed#

Mama chanchin tlangpui: Tv. Malsawmtluanga (Mama), UNHCR hming David Lalzarliana chuan December 23, 2011 USA Central Time zing 8:15 ah khan he lei hreawm tak chu chhuah sanin chatuam hmumah min chawlh san ta.

Mama hi Sanmyo, Tahan, Burma a Pu Lalthlamuana leh Pi Hlunthangi-te fapa a ni a, kumin 2011 October thla ah Malaysia an USA Washington state-ah Refugee nihna in a lo lut a, November thlaah Des Moines, Iowa state ah a pem. December 17 (Inrin) zan khan high way ah truck in a su a, a hliam a natsat em avangin helicopter in Methodist Hospital ah phurh a ni a, doctor-ten theihtawp chhuah a an enkawl hnuah a hliam tuar lovin min boral san ta a ni.

Des Moines Mizo Christian Fellowship (DMCF) ruahman dan chuan Mama hi December 30 (Zirtawp ni) ah Des Moines ah vuiliam a ni ang.

 

About the author



Krismas leh kumthar laia Mizote kan lenkhawmna hi a rei hle tawh ang. Tun-hma deuh phei chuan an tui hle thin awm e. Krismas atanga kum thar thleng rak lengkhawm tluan chhuak parhte pawh an awm thin a, an inchhuang hle thin a ni. Keini naupan ve lai te paw’n, Krismas urlawk zanah mas thlen in kan pan khawm a. Puitlingho an zai khawm a. Keini naupangho kha hmun hranah kan lo riak khawm ve a, kan intitlaivar ve riau bawk a.

Tichuan, Krismas urlawk zana lengkhawm chu a tuk, Krismas inkhawm banah an chhunzawm leh a, ruaitheh hma zawng chu. ruaitheh zawh atangin zan khaw tlaivar bawka lenkhawm leh thin a ni.Krismas hman that leh nawm tehna standard atan lenkhawm chu kan hmang chho ta lo thei lo va.Nia, Krismas lenkhawm chu a nuam ti mi tan chuan a nuam bawk a ni ang, men pawh meng phal lo an tam mai.

Amaherawhchu, damdawi tha ber pawh hian side effect an nei thin angin lenkhawm pawh hian sawisel a hlawh tan ta a ni.Nu leh pate a chhun a zana ina awm hman lo khawpa an lenkhawm tlut tlut chhungin an fate, tleirawl rilru no tak tak te’n “nuam sing khaw” an lo ti thin a.Sual zir nan a remchang lutuk tlat.Chu vangin, tun ang laiah kohhran upate’n, thahnem ngai taka thalaite leng-khawm ve tura an sawi chang pawh hian kei chuan ka rilru te tein, ‘kan thalaite’n tawng lovin lenkhawm loh an rawt a nih hi,’ ka ti mai.

READ MORE @ Tahan_Times_Journal_vol.1_no.13

About the author

dika: Phur tlang taka hla an han sa ho dial dial te hian lung an tilengin, ban an han vawr siau  siau te phei hi chuan; upa dan takah, tleirawl laia hun lo hman ve tawh thin te pawh mi a ngaihtuah let tir a, an zinga tel ve a chak awm hliah hliah a ni.

Hetianga, Indianapolis Mizo Fellowship Thalaiten X-mas hmuahna carol an han nei thei hi a ropuiin a lawmawm tak zet a, an hruaitute an fakawm a ni. Tunlai hi; Groupmail hrang hrangah member tinten mahni khawsakna khawpuia X-mas urhsun taka an hman dan tur te leh uarlawk dan tur te inhlui tawn hunlai tak a ni a, anni, Indianapolis Mizo Thalai te chuan a hnuaia mi ang hian an carol video, youtube kaltlanga en theih turin an rawn phochhuak vat thei hi an fakawm hle mai.

Awle, Indianapolis, USA ah hian Mizo/Duhlian tawng hmang puala inkhawmna hi pakhat chauh a awm a, Indiana Mizo Christian Fellowship tia hming vuahin an ding a ni. An Fellowship ah hian Member 100 thuak an awm tawha hriat a ni a. Tin, inkaihhruaina dan leh hrai fel tak neii’n Sunday ah Pathian faka rawngbawlna an nei thin a ni.

 “IMCF, thalaite hian an Fellowship hmingin X-mas Carol—Dec. 17 leh Dec.18 zan khan an member In tinah an nei a, an phur tlang em em a, thinlai muhnu mi an kaitho chiang a ni”, tiin kan thudawnna hian a sawi zauh a. Tin, ni 18 zana an carol tawpna tur In chu, X-mas thlen In an nghahna, Dr. Rodinga leh Pi Vanhnemi te In a ni dawn a, Ar sawhchiar tuihnai tak kan hawp ho hnuah tawngtaina nen kumin kan Fellowship carol hunpui chu kham lo takin khar a ni ang tiin, an carol zawhfel hmaa kan thudawnna hian a sawi bawk a ni.

A sawi zel danin, kumin X-mas ah hian IMCF te hian khual tha, thuhriltu— Prof. Dr. Lalsangkima Pachuau of Asbury Theological Seminar (Kentucky State, USA)-a an Professor leh Dean thawk mek leh a thiannu Pi Kimi an nei dawn a ni.

Tin, Asbury Theological Seminary, USA-a Ph.D zir mek, Pu Andrew (Mizoram Baptist Kohhran Bible College-a an Professor) a lo kal dawn bawk a, ani hian “Urlawk zan” ah Pathian Thu min hrilh ang” tiin leh X-mas ruai ropui (kan theih tawkin)tak-a theh an tum thu te nen kan thudawnna hian; kumina an Fellowship-in X-mas an hman dan tur tlangpui tawi fel takin a sawilang zauh bawk a ni.

About the author

 dika: UAE lama Zofa (Zofa Society of Emirates) te chuan—Dec. 10, 2011 khan Dubai khawpui lailia insang, Tv. Lalmawizuala chenna, 39th floors ah kumin X-mas urlawkna (Winter Meet and Advance Christmas) chu hlim leh lawm taka an hman thu, online (chatting) kaltlangin Huivalenthiam member pakhat chuan phur takin a sawi a. Tichuan, an hman dan te leh an thlalak te ka’n dil hnuah a remchang ang ang—ZOIN tan a rawn thawh a. Tin,  a hnuaia tarlan ang hian kan inkawm zel a.

“Kumin chu, kan member zingah vacation hmanga mahni rama haw an tam khawp a, mi kan tlem kan ring a. Mahse, rinphak bakin hmel thar hmuh tur kan lo nei nual a, kan zavaiin mi 40 zet chu kan lo tling reng mai, kan fatu ho pawh an chesual thelh a ni” tiin ka thiana chuan hunpui chhawng—hniha an hman thu te a sawizawm zel a.

“Hun chhawngkhatnaah chuan thu leh hla nen suahbuah lo takin hun kan hmang a, thalai rualten Mizo X-mas hla hrang hrang kan han sa ho dap dap a, kan member zinga rawn tel remchang lo te chu, lenlai an chan, tih theih hial khawpin kan tui tlang a, boruak a zang hle. Kan zairi atang te chuan X-mas zunah kan uaihnuang a ni tih hriat tak mai hian kan han su dial dial mai chu(h), Mizo nih a nawmzia hi a takin kan tem tharleh a ni ber mai”, tia an tuitlan zia a sawi hnuah dilchhut takin ka’n zawt belh zel a.

“Puan tur pawimawh puan a nih hnuah, kumin chu kum danga kan tawn ngaih loh, kan memberpui, Zaithiam Nl. Edentharnghaki leh Tv. Lalnunhlima ten, Christian dan thianghlima an inneih lawmpuina thilpek, kan society hminga hlanna kan neih hnuah, kum danga kan la neih ngai lo bawk; kan advisor Pu Vanlal Zawma’n thusawina hunpui a hmang a. Pu Vanlal Zawma chuan, member kalkhawmte hlim leh lawm taka chibaibukna thukhawchang nen thuhma a sawi hnuah, a thupui “Miin Tunge a Ni min tih?” tih hmangin, sawizauna a nei a. Tunhmaa Zofate chanchin hrang hrang te leh tunlaia kan dinhmun te sawilangin, memberten inpawhtawnna tha kan neih a pawimawh zia te, etc… a sawi kha chu, kan ngawi thiap mai a, kan hlawk tlan theuh ka ring hle a ni” tia min titipui hnu chuan hun chhawnghnihna pawh hlim taka an hman dan te chu a hnuaia mi ang hian; tlem a han tuihnih lehzauh a.

“2nd season ah tlangval hovin tunlai taka incheiin kristmas dance an rawn entir a, kan hlim tlang hle a, kan nui ri te chuan Dubai kawpui a nghawr a, kan awmna hotel bula ding Bruj Khalifa (khawvela building sang ber) pawh a khawk rum rum nia hriat a ni. Gift exchange lamah pawh kan hlim tlang hle bawk” tiin a chhunzawm zel a.

“Ka sawi hmaih hauh loh tur chu; kan member zinga David-a birthday a lo ni remchang bawk a, Mas ruai kan theh/kilho hnu chuan; Birthday lawmnain hun kan hmang chhunzawm leh a, kan hlimin kan tlai a ni ber mai. Ei leh in lamah pawh kan hnianghnarin kan puar hle bawk a ni”, tiin leh “Zo tak leh inhawng taka khual min dawltu (Kristmas thlen in) Tv. Lalmawizuala chungah kan lawmzia kha chu sawilan a phu hle e” tia phur taka a sawi hnu chuan mutmu tuah a lo hun ta a,  zinglam dar 2 velah ka thiana nen chuan; kan in mangtha ta a ni.

Awle,  kan hotupa, Pu Vanlal Zawma chuan a thusawi chu—HuivalenthiamGroupmail member zingah a chhiar duh an awm takin tia a rawn thawn chu; a hnuaia mi ang hian kan han zeptel pah e.

………………………..NB: Article or presentation paper anga buatsaih a ni loh avangin leh ka thusawi a awlsam nana ziak chhuak ve mai ka nih avangin reference or lehkhabu rawnte pawh tar lan a ni lem lova min hriatthiam ka beisei.

In thian
Zawma

MI IN TUNGE A NI  MIN TIH?
 Vanlal Zawma,  Abu Dhabi, UAE
December 10, 2011

Zofa Society Of Emirates member zawng zawngte leh vawina Advance Kristmas hmang tura lo kal khawm zawng zawngte kan Lalpa Isua Krista hmingin Kristmas chibai ka buk a che u. Tun tumah kan hnam tana thu pawimawh tak mai sawi tura chanvo minpetu kan hotute chungah pawh lawmthu ka sawi nghal bawk. Ngaithlatu zawng zawng ten eng emaw hlawkna pakhat tal in hmuh theuh ka beisei hle a ni.

Kan thupui hi Lal Isua tawngkam a ni a, a Bible deuh ruih mai thei na a kan sawi tum tak zawk chu “Zofate Chanchin” a ni. Tun laiah “a ni chu Mizo”, “a ni chu Chin”, “a ni chu Lusei / Hualngo”, “a ni chu Hmar” “ a ni chu Falam / Pawi”, “a ni chu Halkha / Lai”, “a ni chu Tedim / Paihte”…adt..emaw kei ni chu…chu mi kha mi.. tih apui a tam hle a. Thlahtu hmun khat, hnam khat (one tribe) ni reng si a, kan insawi hrang leh kan inhmu hrang fo maite hi a chinfel dan kawng kan dapa zofate insuihkhawm zai kan rel theihna tur kawng zawn chu kan tum ber a ni bawk ang.

Zofate hi China ram khawi emaw lai atanga chhuak nia hriat kan ni a, kan bul leh bal hi fiah taka hriat a ni rih lo. Kabaw Valley vela kan awm lai chu chiang faka kan hriat theih hla ber nia ngaih a ni a, chu chu AD 500-1000-vel kha nia sawi a ni. Kabaw Valley hi tunah chuan Burma ram Sagaing Division chhungah a awm a, chu mi hmun atang chuan eizawnna dapin kan vak darh ta nia hriat a ni. Chin Hills ah kan lawn chova Tiau leh Run inkar velah chuan kum zabi 3 vel zet kan awm niin ziaktu hmasa ten an sawi bawk. Chu mi hnuah chuan Tiau thlang lamah kan pute chu an insuan thla leh a, a kal hnunung ber zinga Lusei fate zinga a tam zawk chuan AD1700- ah Tiau an kan tawh nia rin a ni.

Kan pipute chenna Tiau thlang lam ram chu British-hoin an rawn awp hlim khan Lusei-Hualngo hnam peng Thangur-Sailo hovin “Lusei” kan ni an lo ti a, an ni chu thuneitu ber leh khua leh tui ngah ber an ni bawk a; chuvangin Zofate chenna ram pawh chu Lushai Hills an rawn ti ta ngawt mai a ni. Zofate chungah an mahni British-ho tan rorel a awlsam nan ‘Divide and Rule’ policy an kengkawh a. Zofate chenna ram chu hmun hrang hrangah thendarhin mi hrang angin an awp a. Chumi Divide and Rule nghawng zel chu Zofate hian tuarin tun hnu-a Mizoram a lo pian hnu pawhin Zofate chenna ram zau zawk Myanmar rama Chin Hills te, Manipur rama Zofate chenna ram te, Tripura rama Jampui tlangdung leh a chhehvel te, Assam rama Cachar ram te, Bangladesh rama Chittagong Hill Tracts chhehvel te leh hmun dang dangte chu Mizoram ah tel ve ta lovin ram dang a lo ni ta a, thlahtu hmun khat Zofate ni mah ila ram khata chengza lo na na na chu inunauna chawi nun reng a lo har ta a. Mizoram Zofate chuan Mizo nihna chu pumbilhin Zofa ram danga awmte chu Mizo ni famkim ve chiah lo ‘Mizo hnahthlak’ chauh nia hriatna a piang a. Chumi kal zelah chuan Zofa Mizorama cheng ve lo chu Mizo lova inhriatna a lo piang ve zel bawk nen. Hnam khat Zofate chu hnam hrang treat-in kan in-treat ta hmiah hmiah mai a ni. (Chhantea)

Thrangthar ten tute hi nge Mizo chu tih kan hriat theihna awlsam ber leh chiang ber chu April 21, 1947 a Mizo Union ten the Government of India a an lo zu theh luh tak Mizo Memorandum ah ti hian chiang takin a inziak a ni. “Only the word ‘Mizo’ stands for the whole group of them all. Lusei, Hmar, Ralte, Paite, Zo, Darlong, Kawm, Pawi, Thado, Chiru, Aimol, Khawl, Anal, Puram, Tikhup, Vaiphei, Lakher, Langrawng, Chawrai, Bawng, Baite, Mualthuam, Kaihpeng, Pangkhua, Tlanglau, Bawmzo, Hrangkhawl, Miria, Dawn, Kumi, Khiangte, Tlau, Pautu, Pawite, Vangchhia, Zawnyte, Fanai, Khawlhring, Chawngthu, Vanchiau, Chawhte, NGente, Rethlei, Hnamte ..etc.. all closely related to one another culturally, socially, economically and physically thus forming a distinct ethnical units.” He tia an tar lan zawng bakah pawh hian Chin Hills leh hmun danga Zofate, an thlah (chi peng) hming an hriat mai lohte pawh huam tel vek thei turin a tawp berah …etc.. an lo dah nghe nghe a nih hi. English ho hian etc., hi awmze nei loin an hmang ngailo tih chu kan hre tlang theuhin ka ring.

A chunga Mizo Memorandum in a tarlan tak chithlah peng zawng zawngte khi India sawrkarin ‘Mizo’ a tih a te chu an ni a, Myanmar sawrkar tan erawh chuan ‘Chin’ an ni vek thung. Chin tih ah pawh hian chi peng 53- zet awmin Myanmar sawrkar chuan a record a ni. Upa Zakhuma chuan Yangon Chin Combine Service pakhat-ah, “Chin State-ah Chin pakhat mah an awm lo va, Mizoramah Mizo pakhat mah an awm bawk lo”, a ti. A sawi duh tak chu, “Mizo” (Zofate) tih leh “Chin” tih hi chi peng pakhat hming ni lovin chi peng tamtak inkhaikhawm (Nomenclature / Common Name) hming mai a ni. The Chin Hills by B.S. Carey & H.N. Tucks p-2na ah chuan ” Chin ho hi tlangrama cheng leh khawsa niin Tibeto-Burman tawng chipeng (dialects) hrang hrang hmang an ni a, anmahni trong theuhin hming an invuah mai,” tiin 1891-Burma Census Report-a mi an tarlang a. Chumi awmzia chu hnam pum khaikhawmna hming kan lo nei lo tihna a ni.

India rama cheng zofate chuan Mizo Union Conference remtihnain ‘Mizo’ tih chu Zofate hnam hmingah an hmang ta a, 1954-ah ‘Lushai Hills’ chu ‘Mizo District’ tih a ni a, 1972-ah Mizoram Union Territory, 1987-ah Mizoram State tih a ni ta a. Myanmar rama cheng zofate erawh chuan Chin hming kan pu hlen ta a ni. Chuvangin zofate hi ‘Mizo Tribe’ a nih loh leh ‘Chin Tribe’ tih hian min huap tel vek a ni. Mi min koh dan leh keimahni kan inkoh dan hi thliarfel thiam a thra khawp mai. Vai kan tih ten Vai an inti lo a, Kawl, Sap te pawh chuti tho. Oxford dictionary kan en chuan, ‘tribe’ tih hian = a social group comprising numerous families, clans, or generation; agroup of persons having a common character, occupation, or interest, tiin chhan a nei a ni.

Tunah phei chuan Mizoramah chithlah peng 46 meuh awma sawi a ni a, chu chu Mizo tih hian a huap vek a. Mizorama chithlah peng awm zawng zawng pawh Burma rama Chin State leh a chhehvelah an awm kim deuhthaw a ni. Burma ram Chin State leh a chhehvelah chithlah peng 53 meuh awmin record a ni bawk. Chuvangin Mizo-in a huap kim vek angin Chin pawhin a huap kim vek a ni. Chin ta bika hauh theih a ni lova, Mizo pawh chu tho. Duhlian, Mar, Hualngo, Lusei, Mizo tawng pawh hi Chin zawng zawng, Mizo zawng zawng te tlang tawng a ni a, kan vaia ta a ni. “Mizo emaw ka ti a, a ni lo” kan tiha te hi Kawl-Vai an nih loh chuan hman chi a ni lo. Chin pawh Mizo, Mizo pawh Chin – hnam tenau “Tribal” tam tak khaikhawmtu hnam hming, national hming, inang, hrulkhat (Parallel) a ni. India-ah Kuki or Mizo, Burma-ah Chin, mi pakhat hming thum nei kan nih mai chu.

Zofate zinga thuziakmi lar tak L. Keivom chuan heti hian a ti, “Vawi khat chu Rangoon biak in pakhata ka inkhawm tumin ofisar bang pakhat hian an kohhran member vaiho hnenah ‘Amah hi L. Keivom, Indian Embasy-a a lian ber dawttu, kan Lusei pui a ni’ tiin mi introduced a. Kei pek chuan, dawt sawi duh hek lo i, hawihhawm lo zet mai hian ‘kei chu Mizo ka ni a, ani hi chu Lusei a ni’ ka lo ti var a, a tu hi nge hrilh hai ta zawk pawh ka hre lo,” tiin. Ani, L. Keivom ang hian Zofate hi Mizo-naah hian chiang ta theuh ila chuan, insuihkhawm lehna thuthlung buaipuia phet sek hi a ngai hauh lo tur.

Chuvangin vawina lo kal khawm zawng zawngte pawh hi Zofate kan nih vek avangin Mizo/Chin tih hian min huam kim vek a, “keini chu Hmar” “keini chu Ralte” “keini chu Khiangte” “keini chu Lusei” “keini chu Hualngo/chhakchhuak” tia insawi hran phet tum lovin kan vai hian Mizo kan nih chian zia chu hria a, Vai ho leh hnam dangin min hmuhsih mai loh nana lungrual taka kut insuiha tang ho zel tur kan ni. Kan za hian Mizo/Chin/Zofate tih hian min phuar khawm vek a ni. Ka lawm e.

Remarks: Mi thiamte thuziak (article) hrang hrang a mi lakkhawm leh belh deuh a ni.

About the author

Editorial

Hun leh nite chu dan rual lo hian a inher chho zel a, khawvel boruak a inthlak danglam ang zelin ngaihdan leh zei ziate pawh a danglam chho ve zel a. Ram kalsiamin ke a chhep tan a, mipui rilru pawh a zangkhai tan tawh hle.

Kan han ti nek nek a, kumpui linglet hmawr ko lam chu kan lo tawng ve ta der mai. Kan nghahhlel em em Mas hunpui chu thlang kawlah a rawn dak duk duk tawh a. Chu mi hun ur lawk nan leh ruahmanna chi hrang hrang duan ang zo zai hi khawii Kutah mah Zofate hian hmang hek suh.

Welcome Sweet December a rawn thleng a, a tar a zur chu sawi loh a chiap a lap thlengin kan lawm hle a ni ang, kawtthlerah leh bang ilo-ah thleng thleng hian Sweet December tia ziak hmuh tur a awm nual a. Naupang lawm silai leh kawr thar lei tur, bazara inzui duah duah an kat nuk a, second-hand dawra inbawr luih luihte hi Pheikhawk dawra mite ai mah hian an tam chuang bik ang em aw a tih theih hial.

Nula tam zawkin kekawrtlawn an lawm zawk tawh a, sam pawh mar erawh hi chu a-hmei-a-pa hian ngaiah an nei der tawh. thenkhatte chuan tlaivar zana englo turte kha an lo englo tan tawh a, kohhran lamah lah ni se, ruai zat tur leh ran eng zah nge kan tihtluk ang tiin agenda-ah hmun a luah khat hnur tawh a. A hming chuan Mas thla kan ti teh tak naa, a nihna dik takah chuan ‘Sa ei khawm Thla’ ti ila, Mawipatea’n a lawm ngawt ang chu!

Mas hian zun a nei na a, a vuakvetah chuan Mas hla hian hmun a luah khat titih a, carol thawmin min fan lehzual a ‘ Kumpui sul a lo vei chang hian, lunglen a tho leh thin’ tih hla an sak tawh hi chuan mi a chawk phur lo thei lo va, ‘Chhung kim dar ang len lai kha ngai zualin’ tih chang an thlen tawh phei hi chuan insum a har thei ngawt ang le. Khual zinte an rawn haw huai huai a, chuta kan ngaih em em te an awm loh hi chuan… hrilh a hai duh mang e aw…

Um… a dam hi hauh phawt ila, tih dan kawng a awm ve zel mai. rilru pik churh chu hnuchhawn a, hmathlirna kawng eng lam chu hawi zawk a, tih dan kawng thar valh thiam a va mawh tak em. Naupang, zana thleng dawh, a tuka hlim hmel sarha an awm ang hian Mas ruai hlim taka kan kil theih nan sawhchiar nuam le!

Read more Tahan Times Journal vol.1 no.12

About the author

Huivalenthiam: YZTP (Yangon Zofa Thalai Pawl) ten Zaithiam Vanlalsailova leh Zaithiam Bethsy Lalrinsangi te hmanga Pathian rawng an bawlna chu;  Pathian kaihhruaina zarah hlawk takin a kaltluang zel a. Khatia, Yangon khawpui Zofate zinga hlawk taka rawng an bawl hnuah, Tahan Venglai Presbyterian  ten rawngbawl tura an chah angin, Yangon atangin Dec. 8 khan an han thleng a, an thlen tlaiah hian PCM hruaituten zanriah kilpuina leh inkawmhona zalen hlim taka an hman thu, Tahan lama huivalenthiamte hnen atanga thudawn a ni.

Tin, “Tahan Presbyterian Venglaia Vanlalsailova te rawngbawlna chu hlawhtling takin nizan (Dec. 13 zan)-ah khar a ni a. Mipui inkhawm pawh kan thahnem thin hle. “Siam Thar Lehna” Crusade a nih angin ngaithlatu mipuite pawh insiam thar tumin kan inhlan chur chur mai. Zaithiam Bethsy pawh a zai tha thei ngei e. Sunday chhun inkhawmah Zaithiam Nancy pawhin min rawn tawiawm thei a, kan lawm tak meuh meuh a ni”, tiin Hmingtei’n Huivalenthiam-gorupah a rawn tarlang a.

A sawi zel danin “Kan rawngbawltute chuan vawin Dec. 13 tlai lamah, Tahan—Kalay Air Port atangin Yangon khawpui panin Tahan khua chu an chhuahsan dawn ta. Kan rawngbawltute tan i tawngtaipui zel ang u. Kan beisei aia nasain mipuiin an hlut a, PCM biak in lian tawk takah pawh leng lovin Hall-ah an inhnawhkhat lehtlat bawk a ni tih member-puite ka rawn hriattir a che u”, tiin leh rokhawlhna dang a awm loh chuan; Dec. 16, 2011 ah khian kan rawngbawltute hi Yangon atangin Mizoram ah an thlawk haw ang”, tiin Nl. Hmingtei chuan a tuihnih bawk a ni.

Tin, CZZgroupmailah, an thlalak tlem leh an tan zana an prog. hman dan tlangpui chu a hnuaia mi ang hian Tv. Lalropuia’n a rawn tarlang bawk a .

9.12.2012 zana PCM Venglaia Siamthar lehna Crusade

A Hun : 6:30 PM
A hmun: PCM Venglai
Speaker : Vanlalsailova
Soloist : Bethsy Lalrinsangi

Inkhawm programme

Hruaitu : Pro.Pastor Lalneituliana ( Bialtu pastor, Venglai)
Mipui hla :
Hun hlan tawngtai : Hruaitu
Thupuan : Upa B.Lalruata (Sec, Venglai)
Thilpek lak : PYF Tahan Venglai
Thilpek hlan :Hruaitu
Hunneitu ; Speaker
Fakna hla : Soloist
Fakna hla : Speaker ( Hla 3 a nei)
Fakna Hla : Soloist
Mipui Hla :
Malsawm tawngtaina : Rev. Lalhmangaiha (ES, Phai Synod)

PS: Thlalak leh chanchin rawn thawhtu Nl. Hmingtei leh Tv. F. Lalropuia chungah lawmthu kan sawi e. Eds.

About the author