Engnge an sawi?

By: Lalthangliana, Tahan-Kawlkulh

THUPUI    :     THALAITE KAN CHAK LOHNA CHHAN HI KHAWVEL CHANGKAN VANG A NI.
Chairman :   James Firfiaka
Thupui sawitute                                     Hnialtute
1. Melody Peki                                          1. William Sanga
2. Ludy Nemi                                            2. John Mawia
3. Mercy Muani                                        3. Calvin Ruata

Chairman : E, a phurawm hle mai. Kan thupui hian tunlai thalaite hringnun a dap chhuak kim hlein ka hria. Heti ang thupui buatsaih ngai khawpa khawvel a lo changkang leh thalaite kan lo he ti tlat ta mai hi engnge a chhan tih chu kan mithiamte hian an rawn sawi dawn a, kan hringnun thling(ruh thling) lang khawpin an auchhuahpui dawn a ni. Tunah thupui sawi turin Melody Peki i lo sawm hmasa ber ang u.

Melody Peki : Zanina mipui rawn kal khawm zawng zawng te, val khat aia ka lungkham zawk tunlai thalaite kan chak loh chhan hi engnge ni? Tih ka sawi thei tur hi ka lawm hle mai. Tunlai thalaite kan chak loh chhan chu eng dang vang ni lovin, khawvel changkan vang hrep a lo ni.

July 15, 1972 tlai dar 3:32 khan post-modernism chu St.Louisa’n a lo piang tiin a sawi a. Mahse, 1930 tawhah khan post-modern hi an lo hmang thin. A hnuah computer avangin ‘Revolution’ a lo chhuak a. Tichuan khawvel chu hun thar, hmasawnna leh changkanna a rawn inher chho zel ta a ni. Computer thiamna chuan internet a hring leh zel a, chutih rualin informatoin technology chelh rual lohin khawvel chu ramhuai sipit(speed)-in a tlan ta a ni.

Khawvel changkannain a hrin zel chu zirna a ni a, thalaite hian zirna kan uar lutuk avangin in lam hna kan thawk peih lova, chhungkaw dinhmun kan hriatpui hek lo. A thente chuan a rukin internet-ah an hun hlu an khawhral a, khawvel changkanna hian thalaite min tikhawbaw zo vek zawng a ni e. Ka lawm e.

Chairman : Tunah hnialtu William Sanga kan sawm e.

William Sanga : Tunlai thalaite kan chak loh chhan chu khawvel changkan vang a ni an ti teisek thin hi ka ngaihtuah vang vang thin a, thil ni thei lo a ni. Tak takah chuan keini thalaite kan chak loh avang ngawta khawvel changkanna kan puh thla ngawt thin hi Pu Chairman, a dik hlawl lo.

Tun hma atanga vawiin thleng hian khawvel changkan avangin lehkha kan zir a ni lo va, puitlin hnuah mahni intodelh theih beiseiin kan zir a ni zawk. Mahse, ei tling thei khawpa kan zir hlawhtlin loh chuan mahni mawh a ni mai. Tlangvalten in sak te, mistiri te, work shop-a hnathawh te, leileh leh motor khalhah te eizawnna tlak kan thiam loh chuan chu chu thalaite kan chak lohna bul a ni daih. Khawvel changkan vang a ni lo tih a chiang viau zawk lo maw?

Nula lam pawh han thlir ila, puantah te, puanthui te leh dawr nghah te hi zirtu an nih laia run dala zir, rah chhuah tur awm leh si lo kan nih chuan kan chak lo let der tihna a ni. Chuti ang nula ziktluak lo chu thlasikah puanpui(blanket) ka sinpui lo sa; mahten ka lum mai nang e. Ka lawm e.

Chairman : A ropui thin teh e. Thupui sawi turin Ludy Nemi kan sawm ve leh nghal e.

Ludy Nemi : Ram hausa tak tak-ten company an din zel a, thil thar tam tak an siam chhuak zut zut mai a. Chutih rualin ram inkalpawhna a tluang zel bawk a. Chu vangin, thil siam reng reng hi ram tinah a thleng zung zung tawh mai a ni. Khawvel a changkan tawh em avangin thil man pawh a tlawm a, awltein bike te, telephone te, computer te kan nei thei a. Internet pawh duh tawkin kan khawih thei tawh a. Khaw tinah TV ka hung fer fur a, ram hla taka chanchin pawh mahni in chhung lumah kan en thei ta a nih hi. Amaherawh chu, khawvel changkanna chu kan hmang thiam lova, kan ei luatah kan hak bawrh bawrh mai a nih hi. Nun dan tur pawh kan thiam ta lo. A va pawi tak em! Ka tuara’n vanpui a chim…!

Chairman : A bengvar thlak thin. Hnialtu lam John Mawia kan sawm leh e.

John Mawia : Pu Chairman, ka lawm e. Tun hma thalaite nun leh tunlai kan nun dan khaikhin chu a zahthlak hle. Ka hmuh dan chuan khawvel changkan vanga chak lo ni lovin, keimahni zawk hi mawhphurtu zawk chu kan ni.

Tun hma chuan naupang leh upa thi an tam thin a, keini hunah erawh chuan thalai thi kan tam ta zawk daih a nih hi. Eng kawngah pawh hian ka thei tak emaw tiin kan khawsa pawlawh thin a, a tawpah ‘mual a liam ta e’ tiin kan kin der mai zel zawng a nih hi. Tin, kan lei pathian nu leh pa zah nachang lah kan hre tawh lo. Kan pianpui unaute ngei pawh ‘lo ngawi ve mai mai rawh’ kan ti pang pang zel a. Chung thinrim tlingkhawm atang chuan tuarna leh kut inthlakna a rawn hring a. Chuta tang khawlai nunah nung chang duk-dak lo tak tak hmuh tur kan awm ta fo mai a nih tak hi. Bible-in, “I vanglai hian i siamtu hre reng rawh,’ min ti te hi chu kan tan chuan hla tak a ni. Hla te khua ai pawhin a hla zawk. A va’n lungchhiat thlak em! Ka lawm e.

Chairman : A phurawm zel e. Sawitu lam Mercy Muani i lo sawm ve leh ang u.

Mercy Muani : Thalai kan nih ve hma kha chuan Pathianni te hi a Pathianni hliah hliah a, inkhawm zante hi a inkhawm zan riau hian ka hre thin. Tunlai hunah ve thung chuan Pathianniah mahni duh zawngnzawng tiin kan khau phar thawven a, zan lam inkhawmah lah nise Biak in lam pan ai chuan khawlaiah leh mi inah kan bak len chhuah chiam thin.bKa sawi awmzia chu thalaiten inkhawm aiin mut kham deuha TV en te, Pathiannia Biak in pan aiin computer leh internet cafe-a thut nileng te kan thlang ta zawk a. A chhan chu changkanna hian thalaite min hneh tak em vang a ni. Kan tawngkau chheh reng rengah pawh; Hi! tha maw? I chiang em? Min ring rawh, Woo… ti vel mai mai kan nih tak hlawm hi.

Kohhran ni pawimawhah lah thalai hmel hmuh tur a awm ngai si lo. A zahthlak ka ti bon tawp! Thalaite kohhran kut ke ni tura buatsaih tihte chu mumang ram a ni ringawt. Ka lawm e.

Chairman : A ropui leh hle mai. Tunah chuan hnialtu lam Calvin Ruata kan sawm ve leh nghal e.

Calvin Ruata : Khawvel changkan vang ni hauh lo, thalaite kan chak loh chhan ni zawk chu taimakna leh tih tak tak duhna kan neih loh lutuk tawh vang zawk niin ka hria. Nitin inhlawh theihna kan nei a, kar hnih thum vel kan thawk a, a hnuah kan chawlhsan leh a. Mahni thawmhnaw pawh su peih lo, ei rawngbawl leh in chhung tih fai pawh peih chuang lo. Hmawmsawm uar tak, hmui-hmer hre riau bawk si, a leina tur sum thawk chhuak peih tak tak si lo. Hna thawh ve chhunah pawh zawmthaw tak la ni zui thalai kan tam lutuk hi kan chak loh chhan chu a ni ber lo maw?

‘Pathian zarah ka dam e, ka tluang e’ ti siin Pathian biak peih hlawl lo. Inchei duh siin a leina tur sum thawh chhuah tum reng reng lo kan tam lutuk. Chhungte biak rawn tlak loh, khawtlang thil tiha lang ngai lo, kohhran inkhawm ngai pawimawh lo. Heng zawng zawng hi keimahni(thalaite) kan chak loh hrim hrim vang a ni tih ka puang e. Chu vangin, kan chak loh chhan hi khawvel changkan vang a ni hauh lo tih i hre thar ang u. Ka lawm e.

Chairman :  Aw le, tunlai thalaite kan chak loh chhan chi hrang hrang a awm thei. Natna avang te, hman loh avang te, thatchhiat hrim hrim vang pawh a ni thei e. Chuti ang zelin Biak ina inkhawm aiin TV en te, lehkhaden te, kawlawmbawt pen te… sawi tur a tam mai. Engpawhnise, tuna kan chak lohna zawng zawng hi theihtawp chhuahin siam that tum ila, intih chak tawnna kawngah intlaksiak tawh zawk ang u.
—–Hriatna Ro Bawm (HRB Nov. 2011)

About the author

Mipa ho hian ngun takin lo chhiar u la, in zawm thei dawn lo anih chuan, lengtar turin inbuatsaih nghal mai rawh u.

1. Ka tah hunin, ka thiamleh thiamloh thu; sawi hmasa lovin, patling takin min rawn thlem hmasa phawt mai rawh.

2. Second tinin nang ka ngai bik lo che, min ngaih zat chiahin ka ngai che tih lo hre leh bawk la.

3. Mipa tuak leh hmeltha ka hmuh changin ka en duh ve tho; tih lo hre ve la.

4. Ka pangchanga ka tibuai lui thin che kha; lo lawm hle ang che, min ngaihsak ka phut vang che tih lo hria la.

5. Mi hausa leh mi hlawhtling i nih loh pawn a pawi lo. Mahse, hausak leh hlawhtlin tumna rilru nei tur chuan, ka phut tlat che a ni.

6. Pawn ka chhuah chang chuan, nalh leh itawm taka inchei chu ka duh ve tho tih lo hre bawk la.

7. Hmeltha, piannalh leh duhawm ber ka ni lo tih chu ka hai bik lo ve. Mahse, “I va nalh ve, i va hmeltha ve, i inthuam dan chu i va inhmeh ve,” tia fakna aw erawh ka hre duh ve tho.

8. Ka sam design ka thlak danglam te, ka mit ka chei dan te, ka sam ka colour-te leh sleeper (pheikhawk) ka neih tharte nena ka inchei changin, thil thar danglamin ka inchei tih sawi kher ngai lova i hriat ngei ka beisei bawk a ni.

9. Ka ni chhinchhiah tlak leh ka tana ni hlu (eg. ka Birth Day) i hrereng tur a ni.

10. Thil engkim mai hi hrilh che ka duh a ni. A chang chuan ka incheina te, ka thil duhzawng tam takte pawh a ni mai thei. Hmeichhe thil a nih avangin i hrethiam vek lo mai thei. Mahse, ngun taka mi ngaihthlaksak erawh ka phut tlat che a ni.

11. Ka mut dawnin rei min biak theih loh pawn, Miss call tal emaw, SMS-in “Mangtha” tih tal emaw min rawn ti ziah ang che. Chuchuan, hlimna sawi sen loh min thlen a, ka mumang leh suangtuahna thleng pawhin a tihlim thin a sin.

12. I hmel a that loh pawn a pawi lo. Mahse, thianghlim leh mi kara zahawm taka i inthuam erawh ka phut tlat che a ni.

13. Thinrim ve reng thei tho ka nih avangin i ngaihdamna nitin chuan ka dil lo che. Mahse, thla khatah vawi 3 tal chu i hriatthiamna ka beisei a ni.

14. Kei chuan, Electric lam thil leh inchhung bungruate chu siam thiam turin ka ring che. I lo thiam lo a nih pawn, a siamna hmun i hriat leh a chhiat ve leha sawi ngai lova i siam tir erawh ka phut thung che a ni. Tawngkam danga ka sawi chuan, “Nangmaha rinna ka nghah vang zawk a ni e.”

15. Inchhung bungrua thil eng emaw zat chu ka siam thiam ve tho. Mahse, i mi siamsak ka beisei (ngainat) vang zawk a ni.

16. Khawilai hmun i kal pawn, “Chutah ka awm, chu mite nen kan ni,” tih talin phone-in min rawn hriattir thin la, thu neih leh lal duh vang erawh a ni hauh lo. I kalna apianga ka ngaihtuahna leh suangtuahna thlarau nena ka lo tel ve theih nan. Mi dang tawngkam
atanga thil kan hriatchhawn hian, hmeichhia tih takah kan lungchhe hma bik em em a, chutiang a thlen loh nan pawh a ni bawk.

17. Ka miss call i hmuh emaw thinrim tih hriat fahrana phone ka off chuan min rawn call back leh ngei ngei ang che. I chunga ka rinna a pun lehzual theih nan.

18. I thau viau pawn i dul chu kiar lo se, chuan kei aiin cher bawk lo la.

19. Pa satha, chak hmel, pian nalh leh sek hi hmeichhiate hian kan ngaisang vek chuang lo.

20. Thian fel lo leh nungchang tlaran tak ho nen in inkawm ka duh lo. Anmahni ang i lo nih ka phal loh vang a ni e.

21. Ka thian kawmte pawh i hriatthiam hlawm ka beisei hle bawk.

22. Chaw ka chhum sak chein, ei ringawt mai lovin, “I va thiam ve, a va tui em em ve.” tih talin min fak ka beisei hle ang.

23. Ziak emaw, chhiar emaw, in fiamna lamah emaw, zai lamah emaw, IT lamah emaw, heng zinga pakhat tal chu phurna i neih a, i thiam ve ngei ka beisei. Pakhat tal chu thiam em em i nih a, a dang chu, i hriat ve nual a ngai ang. Mahse, Game khelh lam pang erawh ka duh lo.

24. Hna ka thawh reng rengin min ngaihsakin min ngaihsan pui bawk ang che.

25. Gentle Man tih avanga inlaksan leh intih hawiher san vu mai hi ka ngaisang lo hle bawk.

26. In ngaitlawm tih avanga thu pawtchat thiam lo, rorel kawnga qualify lo lutuk pawh ka duh lo.

27. Keiin chaw ka chhum zawhin thleng sil turin i lo inring dawn nia. Hmun ka phiah zawhin chhuat nawt turin i lo inring bawk dawn nia.

28. I hna thawhnaa i phur hle chuan ka lawmpui hle bawk ang che. Mahse, ka bula awm theihnghilh nan leh min thlahdah nan i hman chu ka phal bik lo.

29. “Khawnge i kal dawn?” tia ka zawh chein, “Ka duh duhnaah ka kal ang chu!” tiin min chhang suh ang che. A chhan chu, in kalna hi kan tan hriat ve a tha a sin.

30. Kan inneih hnua ka rawn thau emaw a nih hun a, “Ka thau tawh em mai, eiin ka han insum deuh a nge,” ka tih pawn, “In sum duh suh, hrisel lohna dangin a tlak buak palh ang che, I thau pawn ka nupui I ni a, ka hmangaih ber pawh i ni bawk,” tiin min ti ang che.(zobawm)

—Cecilia Hualngo
Source: (HRB, Tahan)

About the author

By: J. Khuma, Tahan
Kohhran leh pawlhovah hian laymen tih leh a chhehvel hi a ri zing hlur ta mai. Pastor-in an hmang awl loangin medical doctor-te pawhin an sawi ngun hle. He thuziakah hian tualto sawi nan Saptawng ni si, a spelling pawh kan tawng ang hiala kan hman laymenchu hman a ni a, tin chumi ina a phak chiah loh amateur tih pawh hman a ni tho. (more…)

About the author

zoin: Abiktakin han ti mai ila, ZOIN inlengte hi chuan DMYA tih te, PYJC tih te hi chu short-form mah nise kan hretlang turah ngai ila, a hrechiang lo kan awm a, chiang zawka hre duh kan awm a nih leh Pu Bawihtetea te, Pu RD te sawifiah turah dah mai ila, tiin kamkeuna ka han nei a. Awle, April 29 to 1 May 2010 khan PYJC inkhawmpui chu Tahan atanga KM 4 vela hlaa awm, Mizo khawpui pakhat— Mizo Pinkhone (Ngawn Pinkhone tih a awm bawk kha) ah hman zawh a ni a. Kumin PYJC inkhawmpuiah hian thupuia kan tarlan ang hian Debate ropui takin an hmang a. (more…)

About the author

1. Mahni indah lian a, mi dangte hnuaichhiah tum thinte aiin mi hmaa inphah hnuai thiamte hian zahtu an ngah zawk.
—George Washington

(more…)

About the author

By: Partethanga

Mihringte hian thununa awm ai chuan mite thununtu nih hi nuam kan ti tlangpui a, mahse mahni inthunun erawh chu thil harsa berte zingah a tel leh lawi si. Mi dangte tih atan thil tha hriat, mi zawm atan thu tha sawi, mahni erawh chuan nunpuia zawm tum hauh si lo; mi fel ni si, an felna mite chhawr loh, mi tlawmngai ni si, an tlawmngaihnain mi dangte chhawk zangkhai chuang si lo; mi thiam ni si, an thiamnain mite tihmasawn chuang si lote hi Solomona’n, “Sakeibaknei thi aiin (more…)

About the author

Nov. 7, 2008: USA President inthlanna a han zo chiah chu khawvel ram ropui tak tak hruaitute pawh ngawi hle hle thei bik lovin, President atana thlantlin Obama-a chu lawmpuina thuhawihhawm an hlan bakah tawngkam hnihkhata belhin thusawi delhkilh an nei deuh zel a, engnge an sawi tih hi hriatzauna atan han thlur dawn ila. (more…)

About the author

By: DRRD
Tun truma USA President inthlannaah Obama (Democrat)-in hnehna a channa chhan hi chhan tam tak a awm ang a, chung zingah chuan heng 3 te hi a langsar zual niin, an sawi. (more…)

About the author

By: Pu Van Tuah Piang, USA

1. Say, “I trust you”
2. Meet eyes when you speak
3. Say “Please” with your request
4. Say “Thank you”
5. Speak kindly to your child
6. Cheer proudly for your kid
7. Keep confidence
(more…)

About the author

(Kan Culture chungchanga Mizoram Synod thu chhuah hi ka lo chhiar ve a, Zofa (Chinfa) kan nihna ang taka ngaihtuahin, kan pi pu ten nun phunga (culture) an lo neih thinte kha vawn that zel theih hi thil tul a ni dawn lawm mi tiin ngaihtuahna min siama. He mi chungchangah hian pawl pakhat ngaihdan emaw sakhuana avang emaw politics vang emaw ngaihdan kan lo siam hian zo hnahthlak zawng zawngte huamtir kan tum kher em tih hi ka lo ngaihtuah ve mai mai a. In lo chhiar ve atan ka rawn post tawp mai.) (more…)

About the author

1. Dam chhung nun hi kum tam taka belhchhah ai chuan, dam chhung hun hi tangkai taka hman a pawimawh zawk.
—Alexis Carrel (more…)

About the author

1.Hmel mawina tura hnawihsen, powder leh thil dang tam tak hmangtute hian an ngaihthatna bak chu an mawi belh meuh loh laiin, siam that tul zawk an nungchang erawh siam that an harsat thin.
—Anon (more…)

About the author

1. Mahni indah lian a, mi dangte hnuaichhiah tum thinte aiin mi hmaa inphah hnuai thiamte hian zahtu an ngah zawk.
—George Washington (more…)

About the author

1.@Khawvelah hian thiltihtheihna pahnih a awm—Ngunhnam leh Kawlawm; a tawpah chuan a hmasa zawk khi a hnuhnung zawkin a ngam ziah thin.
—Napoleon (more…)

About the author