By: Dr. Rodinga, USA
April 01, 2012 ah Burma ram by-election ah NLD-in seat 45 ah seat 43 a hnenh thu kan hre vek tawh ang a. A hma chuan seat 48 ruakah by-election tur a ni a. Mahse, sipai sorkarin Kachin state-a seat 3 chu “ral muang lo” anga a puan avangin inthlanna an buatsaih ta lova, seat 45 ah inthlan a ni. NLD in seat 45, avaia chuh a tum laiin NLD candidate pakhat U Saw Hlaing, Sagaing division atranga A-Myo-Tha Hluttaw a candidate chu “a pa Vai a ni a, a citizen nihna a chiang lo” tiin election commission chuan a tel a phal ta lova, NLD chuan seat 45 ah 44 a chuh ta a ni.
U Saw Hlaing hi a pa Vai chu a ni ngei a, mahse Burma ram danpui an siamthrat 1959 hma khan a pa chu Burma Citizen a ni daih tawh a. Amah U Saw Hlaing pawh student leader niin jail pawh a lo tang tawh a, 1990 Burma Inthlanpuiah NLD party atranga tlantlin MP a lo ni tawh a, tuna hetia election commission-in a paih leh hi thil mak tak a ni. March, April 2012 khan U Saw Hlaing hi New Delhi, India ah thin (liver) surgery turin a kal laia an lo paih a ni. An paihna chhan ber hi a pa Vai a nih avang mai ni lovin, amah hi Muslim a ni a, India a kalna vel atan pawh Muslim League (Khawvel Muslim Insuihkhawm pawl) atranga tranpuina dawng anga an ngaih/rinhlelh avangin, an huphurh ni bera rin a ni.
By-election ah NLD hian seat 43 a hneh a, Shan state ah seat 1 a hneh lo tih loh chu a dinna apiangah a hneh a, hei hian NLD leh ASSK chungah mipuiin “Beiseina” lian tak an nei tih a chiang a ni. Tichuan NLD chuan Pyi-Thu Hluttaw ah seat 37, Amyo-Tha Hluttaw ah seat 4, divisional ah (MLA ang hi) seat 2 a nei ta a ni. Kan sawi tawh ang khan Burma Parliament seat 644 ah NLD seat 41-42 vel hian kawngro a su vak lo a ngaih theih a nih laiin he by-election hian “nghawng” thui tak a neih erawh hi chu hai rual a ni lo.
Sipai lam pawhin sipai ruatlawk seat a sipai officer 59 chu an thleng a, a hmaa Major rank ho kha Brigadier general, Colonel, leh Lieutenant Colonel rank in an thlakthleng a, hei hi NLD MP ho an huphurh avanga thlak thleng niin mi tam takin an ngai. NDF party MP U Thein Nyunt chuan tuna an ban (thlakthleng) tak sipai MP te kha parliament ah democracy lam awn deuh zawnga vote an pek ve mai avangin leh democracy lam trangte nena inkawp mai tur ni a; an hmuh avanga thlakthleng ta niin a sawi ve bawk. Mihring an ni ve miau si a, dikna lamah an awn ve mai a nih hmel!!!
NLD MP te, (ka ni ASSK telin) chu April 23, 2012 Parliament a tel turin an sawm ta a. Mahse, hetah hian “Thul Tho” a lo awm ta!!!
Parliament (Hluttaw)-a an luh hian Parliament member (MP) nihna chhia an chham tur a ni a, chu an chhechham turah chuan “Burma constitution hi ka venghim ang, (English in ‘PROTECT’ Burmese in ‘Ka-Kuai-Sawngh-Shauk’) tih hi a la tel ta cheu a ni!!! Heimi thumal hi NLD chuan “Burma constitution hi ka upat in ka zah ang (English in ‘RESPECT’, Burmese in ‘Lay-Sa Laik-Na’) tia thleng turin an nawr ve ta a, hemi thumal an thleng hma chu parliament a luh an tum rih lo a ni.
“PROTECT” tih chuan “ka venghim ang” tihna a ni a, a awmzia chu constitution kha a venghim ang, tihdanglam emaw, siamthrat tumna emaw a nei thiang lo a ni. “RESPECT” tih chuan upat leh zah a kawk a, he thumal hman a nih erawh chuan constitution ah a thra lo lai siamthra thei, tidanglam thei dinhmun a nei dawn a ni. Law (Dan) trawngkam a ni a, thumal pakhat hian awmzia tam tak a nei a ni.
Ka ni ASSK house-arrest a chhuah hma leh hnuah khan sipai sorkar chuan Labor minister Major-general Aung Kyi kha palai ah hmangin ASSK hnenah vawi tam an lenga, thu an sawiho-naah lungrualna an nei ta a, “sipai sorkar (USDP U Thein Sein sorkar) in Party Registration Law an siam danglam chuan NLD chu a in regster anga, by-election ah a tel ang” tiin. Sipai sorkar chuan Party register dan ah “PROTECT” tih hi “RESPECT” tiin a thlak danglam tak avangin NLD pawh a in register ta a nih kha!!! He dan thumal hi siam danglam a ni daih tawh. NLD chu hetia register hnuah a structure a siamthra ve a , ka ni ASSK chu NLD chairman nihna a vuana, by-election ah an tel ta a ni.
NLD by-election a tel hian NLD in a tih tur thupui 3 (Au Hla) a tarchhuak a;
1. Democracy leh remna leh muanna awm tur
2. Rule of Law awm turin
3. 2008 Burma Constitution siamthra turin.
Khawvel in Burma by-election a thlir renga, NLD in a hneh takah chuan “Kawl a Eng tran dawn ta e” tiin Sanction te hlip an tum a, Burma sorkar hrekna thren khat an hlip a, Japan ram phei chuan Burma sorkar leiba US$3.7billion ($3,700 million) chu “Ka ngaidam a che a ti ta hial a nih hi. Mipui pawh kan lawm, khawvel pawh a lawm….
Mahse, Sipai sorkar “Thul Tho”, ti thul, ti leh lo thul, mizia hi a lo chhuak leh a, NLD MP te chhechham turah “PROTECT” tih chu a la telh leh ta tho (a siam thra duh lo) a nih hi!!! He thumal hian awmzia thui tak a neih thu kan sawi tawh a, NLD chuan he thumal an siamthrat loh chuan Parliament ah thrut a tum lo. A dinhmun ah nghe takin a ding tlat.
He thumal hi “Constitution” a tel a ni lova, constitution appendix a tel, MP te chhechham tur a tel a ni.
Thu kan dawn danin sorkar lam hian he thumal hi siamthrat an tum ve a, Hluttaw regular session an tran leh hunah chuan NLD te an tel theih a beisei awm. April 23 a Hluttaw session kha chu a hma a session kal mek, Ye-Laung-Puai (Burma Water Festival) avanga an chawlhlawk chhunzawm lehna mai a ni a, a thupui tehchiam lova, NLD hian a “Stand” ah dingnghe tlatin ‘Political Bergain” a paly a ni ber e.
Burma ah Democracy Kawl Eng thuai se, tih hi ka duhthusam a ni e.


E khai unaute u
he israel atang hian ka pianna ram myanma pyi kan tih thin chanchin hi Zanin may ni 9 zan hian zoin ka hawng ve hlauhna azarah ka rawn inrawlh ve maimai anga naypidaw lam hruaitu lam kha chuan ka ni kha an bum theih mai ka lo ve tlat.
Burma ram political chanchin chu a kal zel a, May 2, 2012 ah ASSK leh NLD MP te chuan chhia chham in parliament ah an tel ta a.
1. ASSK in “Mipui duhna leh beiseina ngai sang in, Parliament a tel tawh political party dang ten min sawm natsat avangin” chhia an chham ta a.
2. Thein Sein-a sorkar pawh in ASSK leh NLD MP te an tel theih ngei nan Parliament session May 1, 2012 a zo tur chu an pawt sei ve a, NLD an tel hman ngei nan May 2,2012 ah an sawn hla a; Burma ah remna a awm zel turah ngai phawt ang.
3. ASSK chuan 2008 Constitution siamthrat chu NLD tum ber a nih thu a puang zel a.
Comment pakhat (Hrang Lian) “Burma Citizenship” chungchang hi ngaihtuah ngai tak chu a ni. Burma hi khawvela mipum tam ber ram 3 karah kan awm a (China, India, Bangladesh)Citizenship dan feltak leh khauh tak a neih loh chuan “Chimral” a ni thei mai dawn a, USA leh Australia ang a phalzau vio chi chu niin ka hre lova.
Mahse, tuna Burma a dan dinglai hi chu a “Lutuk em em” deuh in ka hria a.
1. “Full Citizens” (Naing-Ngan-Tha) ni tur chuan, Burma citizenship dan hnuhnung ber “1982 Citizenship Law” ah chuan “Burma full citizen ni tur chuan an thlahtu (pi pu) te 1923 (First Englo-Burmese war hma) ah Burma ramchhungah an awm tawh tur ani a, Burma indigenous race (Taing-Yin-Tha) a ni ngei tur a ni, tih a ni bo mai le.
2. “Associate Citizens” ( Eh Naing-Ngan-Tha)ni tur chuan 1948 Union Citizenship Law in Citizen-a apawm-te an ni tur a ni, tih a ni leh a.
3. “Naturalized Citizens”( Naing-Ngan-Tha Pyuh Khan Yah Thu) ni tur chuan Burma ram ah January 4, 1948 hma a awm a ni anga, 1982 hnuah citizen diltu ani tur a ni, tih a ni bawk.
Burma citizen chuan NRC(National Registration Card) a nei tur a ni a, citizen ni lo ramdang mi chuan FRC (Foreign Registration Card) a keng tur a ni. Mi pakhat a nu emaw, a pa emaw FRC nei a nih chuan “Public office” ah a thawk thei lova, inthlanna ah a candidate thei lo tihna a ni.
“NLD candidate pakhat U Saw Hlaing, Sagaing division atranga A-Myo-Tha Hluttaw a candidate chu “a pa Vai a ni a, a citizen nihna a chiang lo” tiin election commission chuan a tel a phal ta lova,” tih lai khi ngaihtuah tham a tling in ti ve lo maw. Sipai sordan dan siam a nih vang nge ni ang, Democaracy dik tak te rawn ni zel thei se la, U Saw Hlaning ang a, inenhranna ang hi a la awm zel ang em le. USA hi an lo pui ber mai a, Midum pawh an thlang tling mai a, an dan a that vang chu a ni hmasa ngei ang a. Hetiang anga dan an siam tlat zel chuan MP ka ni ve thei nang maw le aw, ti an awm nual mai thei a nia.
Tunah chuan ‘Burman consitution hi ka venghim ang’ tih cu thlak dawn lo mahse parliament ka thu ang, Suu-i chuan a ti leh toh. May 2 hian a thui-hruaite nen Naypyidaw ah chhia an chham dawn. Thul Tho a awm leh ta a nih chu! Politic tak hi chu aw!!!!!!!!!!!!!!!!
Thil chiang lo a, chhiachham ngawt hi thil fel hlei tak chu a nia lawm le. NLD chuan sipai sorkar thang kam chu hria chiang turah ngai phawt ila…
RD, I duhthusam ngei hi kei paw’n ka nghahhleih ber chu a ni. Good post, han ti zel teh…