By: Nl. Machhuangi, Tahan (Camp. USA)
Thuhmatheh: Hringnun hi misual (suamhmangte) leh mifel (mitha) inpawlhkhawmte khawsakhona a ni a. Lemchanna hmun (theater) lian chhungah tualkhata lengzain, kan innghengtawn dial dial hlawm a ni ber mai. Mahni chanchin (history)chu mahni ngeiin kan ziak theuh a,
tumah inziahsak theih a ni lo. Chutiang bawkin, chhandamna pawh tumah inthawhkep theih a ni lo. Misual leh mifel tan pawh mahni duhthlanna leh rinnaah a innghat a, danglambikna a awm chuang lo.
Mahse, Krista erawh chuan mi zawng zawng chhandam an nih theihna turin khawvelah misualte chu min rawn zawng chhuak a. Misualte dilna leh tawngtaite chu a hnawl ngailoh zia lantirin “Mi hrereng ang che” tia dilna hnuhnung, inchhir leh tlawm taka tawngtaina chu chhang nghali’n, misual an khenbeh chuan chhandamna a chang ta a. Engvangnge Krista chu suamhmang pahnih inkarah khenbeh a nih? Suamhmang pakhat zawk khan chhandamna engvanga chang nghal thei nge? tih hi, zawhna pawimawh a nih avangin a tawi thei ang berin chhui kan tum dawn a ni.
Suamhmag pahnih inkarah Krista:
Khawvel chhandamtu tur, suamhmang pahnih inkara khenbeh a han ni ngawt mai hi, tihsual palh ve hrim hrim chu a nih hmel loh. Lalpa remruatlawk chu a taka a famkim theihna turin Hmangaih Pathian chuan misual pahnih inkarah a fapa kaltlangin Hmangaihna leh Tlanna (chhandamna) chu a takin a rawn luan tlan tir a. Chatuan Pathian ruatlawk chu tumahin an dang thei lo.(Tirh. 4:28) Pilatan misual(suamhmang) pahnih inkara khengbet tura thu a pe ta mai hi, zawlneite thu hrillawk a thlen famkimna tur a ni zawk.(Isai 53:12)
Krista chu suamhmang pahnihte inkar ngeia khenbeh a nihna hian tlawmna tawpkhawk a entir a. Lei leh van Lal fapa ngei chu Bethlehem bawng inah tlawm taka lo piangin, Kalvari tlang thing anchhedawng Kross-ah khenbeh a han ni lehzel a. TLAWMNA-in khawvel sual a phur a, khawvel damna turin a NUN hlanin remna palai hna a thawk a. Kan sualte chu a mahah inbelin, misual leh suamhmangte karah chhandamna thu chu puangin, hun tawp tlengin rawngbawlna(Mission) a hlen chhuak a ni.
Misual chhandamna:
Misual (suamhmang) khenbeh, thi mai tur chhandam thu hi Bible pumpui thuziak zinga chhinchhiah tlak a tling a, chang rangkachak (golden verse) a ni, tiin J.C. Ryle (Anglican Bishop) chuan a sawi. Engvangnge suamhmang pakhat hian Sual ngaihdamna; chawp-leh-chilha a chan theih? Chanchin tha ziaktute sawi danin, suamhmang pahnihte pawh hian khengbettute ang bawk khan, Krista chu sawichhiain; anchhiate an lawh a. Mahse Lal Isuan amah khengbettute tan, vanlam hawia ngaihdam a dil sak a hmuh khan, pakhat zawk rilru chu thlak danglamin a lo awm thut a. Darkar ruk chhung vel thingkawkalha an khai chhung khan a sualte a inhmu chhuak a. “Isu, I ram(Pathian ram) i thlen hunah mi hrereng ang che”(Lk.23:42) a ti leh ta zawk a. Chu inngaihtlawmna leh sual thu-pha-chawina tawngkam chuan “vawiinah hian ka hnenah Paradis-ah i awm ve ang” tiin Lal Isua’n chhandamna huangah a khunglut ta ni. He tawngkam chhuak hlu leh pawimawh tak hi chanchin tha ziaktute zingah pawh Luka chauh hian a tarlang a. Thiltih vanga chhandam ni lovin, Khawngaihna vang chauha chhandam leh chatuan nunna kan neih thu hi sawifiah zawh rual a ni lo vang.
Hringnun dam chhung tawiteah hian kan thiltih thatte hian chapona tlangah min dintir a, thihna ruama min hnuk luttu a ni chawk thin. Sakhaw puithiam tam takte leh ringtu thenkhatte hian mitthi an vuiin, rinthuin mitthi kalna tur chhui sak kan ching a. Vanram leh meidil kal turte hi kan ngaihdanin thutlukna kan lo siam fo thin. Suamhmang (misual)-in a hnukchah hma lawk a, inchhira Lalpa hnenah a inlamlet ang hian tupawh inlamletna hun (khawngaihna hun) hi hawn sak theuh kan nih ngei a rinawm. Chu khawngaihna chu, amah ringduhte tan hawn sak reng a ni a, hmusittu leh inlamlet duh lote tan erawh suamhmang pakhat zawk ang nih palh a hlauhawm hle. Rinna dikah chuan sual thuphachawi leh inchhirna chu a rualin a luangza thin.
Tlipna:
Khualzinna ram khawvelah hian sualna chhumpuiin nitin min chimin, min nuai thin. Mahni sualna tel miah lovin, Suamhmang pahnihte nen hian tuar dun dawn ta ila, rilru a na duh ngawt ang. Krista chuan misualte tan a nun min pek bakah chhandamna rawngbawl hna a hun tawp thlengin a hlen chhuak a. Mahni pawh inti dam thei lo; tia, nuihsawhtute zinga misual khan“ mi hrereng ang che” tia, lungchhir tawngtaina chu chhan nghalin a awm a, chhandamna a thlawnin a chang ta zawk a. Aw Lal Isu, bo hmang ka nih zia ka hria a, I ram thlen thlengin “ Mi hrereng ang che” tiin kan au ve dawn lawm mi?
“ Chhandamna, chhandamna thil thlawn pek, Isua Kristan Kalvari tlang thing krawsah, kan tana tuar zovin, chatuan nunna min pe ta….Isu, i ram I thlen hunah mi hrereng ang che”.
HLIMIN AN ZAI(Good Friday Puala HLathlan)
ZOIN:
buannel:Aizawla Mobile Phone leh computer dawr rawkrik ching Central jail atanga tlanchhuak Police Wanted Chinsianmuan chu a thil ruk nen a tawmna pukah nanchin a ni a, Chinsianmuan hi man hman lohin a tlanbo lehthei a ni.
Mihringte hian kan nih tur ang ni thei turin zalenna kan neih hmasa hi a ngai tak zet a ni. Ram zalen chu an thang tha a, hma an sawn. Ram tinin mahni ram Zalenna Ni (Independence Day) chu hriatrengna atan kumtin a ropui thei ang berin kan lawm thin. Chu tiang bawkin sakhaw zalenna leh pawl ho zalenna a hlu tih chu hriat tlan vek a ni. Mimal zalenna (individual human right or personal freedom) hi lo thlurbing bik ta ila. Kawngtin renga hmasawn nan leh nun puitling tura kan thanlen nan mimal zalenna hi thil pawimawh em em pakhat a ni. Pathianin duhthlanna zalen min pek theuh hi kan zalenna bul tak chu a ni si a.
(1) Hitlera pian hian pound 7 chuaha rit a ni a, europe mihring tan chuan a te a ni mai thei, Doctor-in a thih mai a hlauh thu Hitlera nu hnenah a hrilh a, Pathiana innghat a nu chuan a pian atanga ni hnihna (April 22, 1889 ) khan Baptistma a chanpui nghal a ni. Baptistma chang hma ber pawl a ni ngei ang. 
