Pu Chairman leh Huiva member zawng zawngte Chibai ka buk a che u!
Pu Chairman, “Zofate inpumkhatna atan thiamna leh literature aiin hruaitute an pawimawh zawk” tih thupui sawi tura min sawm avangin ka lawm e. A hun taka ka rawn buatsaih theih loh avangin in mi ngaihdam ka dil nghal e.
Pu Chairman kan thupui hi han en la zofate inpumkhatna atan hruaitute an pawimawh zawk a ni tih a lang sa reng a. Ka hmaa hnialtu pawh khan, “…Thiamna leh Literature lamah kan
mit a la keu miau lova…” tiin hruaitute pawimawhzia a rawn tilang chiang em em a ni. Hruaitute awm lo chuan thiamna leh leterature hian awmzia a nei lo tih i hriat sa a nih kha. Chuvangchuan, zofate inpumkhatna atan thiamna leh literature aiin hruaitute an pawimawh zawk tih hi tu ma hnial rual lohva thudik awm sa a ni.
Inpumkhatna atan hruaitute an pawimawhzia chu Panglong Agreement atangin kan hre thei awm e. Aung San-a khan Burmaa cheng hnam hrang hrangte lungrual taka indepedence kan hmuh theih nan Shan, Kachin leh Chin mite thurualpuiin February 12, 1947 khan Shan State, Panglong khuaah thuthlung (Panglong Agreement) an siam a. Chu chu a tawi zawnga sawi chuan Federal State-a din a ni. Mahse, Burma independence a hmuh hnuah Aung San lah awm tawh bawk si loh chu Panglong Agreement chuan awmzia a nei ta lo va. Tun hnuah eng ang pawhin Burma constitution siamthat leh tumin bei thin mah se Panglong Agreement chuan vawiin ni thlengin awmzia a nei thei tawh lo a ni.
Chuvangchuan, State hrang hrang an lungawi lova, Burma sorkar atangin an hel a. Sokarin inremna siam tum thin mah se Federal State a nih hma chuan an inrem thei tak tak tawh lovang. An hruaitu ber Aung San kha thi lo ta se Panglong Agreement hian awmzia thui tak a nei ngei ang a, Federal State pawh an ni hlawm ngei ang. Tun ang hian sorkar atanga hela ram mut pawh a tul lovang. Tin, kan ram hi khawvel ram rethei ber zingah a tal bik lo bawk ang. Tunah chuan, “Union Day” February 12 pawh hian awmzia a nei ta lo a ni. Chuvangchuan, inpumkhat tur hian hruaitute tho tho an pawimawh ber a ni.
Pathian thu lama kan mi thiamte hi tlemin han sawi lang hlak ila; Pathian thu an zira, pastor an rawn ni a, tichuan rawngbawlna zau zawk zawngin ram dang mite nen ($) rawng an bawl a, a tawpah kohhran thar an din zel a. A tam zawk chu founder an ni thluah reng a ni. Chu chuan kohhran a tikeh a, inthliarna a siam a, inpumkhat lam aiin pawl hrang hrang neiin inerna leh inhmuh thiam lohna a lo chhuak ta thin a, unau paingtlang ngeite pawh mi a tihrang ta a ni. Kan ramah chauh pawh ni lovin zofate awmna apiangah hmun hrang hrang, ram hrang hrangah kohhran a keh ta zel a nih tak hi! Chuti ang chuan, khawtlangah inpumkhatna a tikeh a, pawl hrang hrang a paing phah ta thin a ni. Zofate inpumkhat atan kan mi thiam hruaitu te, pastor te hi an va pawimawh tak em!
Thiamna leh Literature hi zofate inpumkhatna atan pawimawh tak angalang, mahse pawimawh zawk chu ni si lo a ni a. Hruaitute tel lo chuan thiamna chauh chuan zofate lungrual takin pumkhatah min siam dawn lova; chuti ang bawkin Literature pawh hian hruaitute tel lo chuan zofate min tipumkhat thei tak tak dawn lo a ni. Hruaitu tha lo chuan a ma hlawkna atan thiamna leh literature hi ralthuamah hmangin vervek takin mi a bei a, mi a tidarh thin a ni. Chuvangchuan, thiamna leh literature hi a ni lo zawnga an hman chuan a hlauhawm em em a ni.
Marawhchu hruitu tha chuan ram leh hnam hmasawnna atan thiamna leh literature chu awmphawah hmangin mi a tihmasawn a, mi a tilungrual a, mi a tipumkhat thin. Chuti ang chuan, tun tumah pawh kan debate-na hi literature chu a ni mai a, mahse hruaituten debate hi rawn ruahman lo ula chuan tuna thu leh hla (literature) tha tak tak hi a awm dawn lo tihna a ni. Tin, thu tha tak tak thiamna hmanga an rawn sawi te hi kan hre thei lo bawk ang. Tunah chuan hruaitute zarah zofate inpumkhatna tur kawng zawngin theih tawp chhuah tak meuhin ke a pen mup mup mai a nih hi. A van ropui tak em!
Kan pi leh pu te atang tawh khan zofate tipumkhat a, tilungrualtu chu “tlawmngaihna” a ni a, mizo nun tinuamtu chu tlawmngaihna hi a ni. Mahse, he tlawmngaihna nun hi awlsam tak chu a ni hran lo, a hna a hau tak em em a ni. Jame Dokhuma chuan tihian a lo sawi a, “Chhun leh zan pawh sawi lo leh a sur a sa hnuaiah phunnawi hauh lovin, chakawm taka lang zawkin, inpe zo tak leh mi dang tana thih huama mahni an inphatna chu a ni.” Chu tlawmngaihna nun chu val upate (hruaitute) khan an nunpui a, chu tlawmngaihna nun chuan khawtlang an kaihruai a, an humhim a, an tipumkhat thin a ni. Vawiin ni thlengin hmun hrang hranga cheng zofaten kan la chhawm nung zel a, chu tlawmngaihna chuan zofate min tilungrual a, min tipumkhat a nih hi. Chu chu thiamna leh literature ai pawha hlu zawk zonun mawi zofate min tipumkhattu a ni.
Kan mizo tlawngaihna lama kan chhuanvawr Taitesena chanchin hi i han en leh te ang u, “tum khat chu an ram chhuahnaah an ril a lo tam ta em em a, ei tur lah chu an nei tawh si lova, an upa pakhat chuan, “sawlaia kan kalsan tak tumbu kha han chhuma ei a va chakawm ve aw” tia a sawi chu Taitesena’n a lo hria a, an hriat loh hlanin tumbu chu a va la a, siam sa diamin a hlui ta chu upaho chuan, “Taitea hmaah zawng duhthu pawh sawi ngam a nih lo hi” an ti ta a ni. Midangte tan nun pe a, mahni an inphatna hi a ropui a ni. A tul ang anga ram leh hnam, khawtlang tana in pe mi tlawmngai hruaitu kan mamawh tak zet a ni.
Zofate inpumkhatna atan kan mamawh chu mi tlawmngai tak hruaitu a ni. Chu nun chu sem sem dam dam eibil thi thi nun kha a ni a; tanpui ngaite a tanpui a, mite tan a nun a hlan ngam a ni. Chu nun ngei chuan zofate tilungrual a, tithlamuang a, tipumkhattu chu a ni. Zofate min tipumkhat theitu ber chu tlawmngaihna hi a nih si chuan hruaitute pawn tlawmngaihna hi zofate zingah an chhawmnun zel a pawimawh tak zet a ni. Chuvangchuan, zofate inpumkhatna atan chuan thiamna leh leturaturelam aiin hruaitu tlawmngaihna nun dik tak nei an pawimawh zawk.
Zofate hma kan sawn ang zelin zirna, thiamna leh literature lamah hma kan sawn chho ve zela a lawmawm em em rualin zofate min tipumkhattu tlawmngaihna nun mawi tak hian zofate zingah hmun a chang tlem ta tial tial a, kan hlam chhiah tial tial niin a lang a ni. Hei hian zofate kan inpumkhatna pawh a tichhe tial tial niin a lang bawk. Chuvangchuan, theih tawp chhuaha tan kan lak a tul khawp mai. Chumi atan chuan hruaitute an pawimawh em em a, zofate inpumkhatna atan hruaitute an pawimawh ber a ni.
Pu Chairman, ka lawm e.
In tlawmngaihpui,
Sanga, Mdy


bei tha hle mai. Mindone kan kal lai kha i la hre chhuak thei em?