BURMA LEH INDIA (Tunlai boruak)
By Dr. Ro Dinga-USA
April, 2011 a Burma sorkar ding thar, President U Thein Sein leh a minister 13-te chu India ram New Delhi ah zin in India Prime Minister Dr. Manmohan Singh leh a cabinet member-te nen ni (4) chhung an inbia a, politics, economics, leh ramri chungchang thu an sawi a. Mahse, an sawihonain a ‘rahchhuah leh thutlukna’ sawi tur leh puanchhuah tlak tak erawh chu a awm meuh lo a ang.
Kumin (2012) May 28 ah chuan India sorkar lu ber Prime Minister Dr. Manmohan Singh chu a hote nen Burma an rawn zin veleh a, heihi kum 25 chhunga India PM lo zin hmasa ber a ni a, Burma sorkar kum 1 a tlin hnua ram lal ber lo zin hmasa ber a ni. India PM hi ni (3) chhung a chama, Burma ram tan Human Resource Development (zirna leh thiamna lam thu), Infrastructure (kawngpui, factory lam) tihchangtlun thu te, Agriculture tihhmasawn tur thu, Sipai (Defense) tih changtlun tur thu ah te hian India in tranpuina a pek theih dan tur an ngaihtuah a ni. Hetia India in Burma hmasawnna a puihbawm a tum chhan chu
(1) India in a mamawh Gas leh Petroleum oil Burma hnena a beisei avangin,
(2) Burma ah China-in thu a nei lutuk (Influence) sukiang turin,
(3) India hmar-chhak (North-east) helho tih-rem theihna tur – te hi a ni’ tiin India rama chanchinbu-te chuan an ziak.
India External Affairs minister chuan “India in 1994 atranga a lo duan tawh ‘Look East Policy’ atan hian Burma hi a pawimawh ber a, India leh Burma kan in-laichinna a ngheta a thrat zel hi kan beisei a, hemi hi tihpuitlin zel kan tum a ni” a ti. Hemi trumah hian India leh Burma chuan ram pahnih inlungrualna ‘thuthlung’ (12) meuh an ziak a ni. 2011 ah India leh Burma indawr tawnna (trade) hi US$1,200.00 million vel a ni a, heihi kum 2015 ah chuan US$1,500.00 million a nih chhoh an beisei.
May, 2012 ah India PM Burma a zin hnu hian Burma ram sipai lal ber the commander-in-chief of the armed forces General Min Aung Hlaing chu August 1 an 8, 2012 thleng India ramah a zin leh dawn ta a ni. Hetia a zin lai hian New Delhi a Indian Army, Navy leh Air Force chief ho nen an inbia anga, India Defence Minister AK Antony nen pawh an inhmu ang. Kolkota a Indian Army Eastern Command a tlawh anga, Visakhapatnam khua a Indian South-east Navy Command bakah India sipai hmunpui tamtak a tlawh bawk ang.
Hetia Burma sipai lal ber India a zin chhan ber tur nia an rin chu “China ram in Burma chunga thu a nei lutuk hi tih nep deuh theih nan, Burma in China chunga a inhngat lutuk hi a kian deuh theih nan” niin an ring. Burma ram hi India leh China inkara awm a nih mai bak ah heng “Asia Super Power” ram hnih inkarah Burma hi “thupui” na rio a nei tih a lang chiang hle a ni.
Hetia China leh India inkara Burma a “Thupui” na hi Burma sipai sorkar hian “phakar” takin a lo hmang (play) thrin a, khawvel sorkar tamtak in Burma sipai sorkar a “rep char” lai, kum kalta kum 20 chhung chu Burma hian China a bel tawp a tih theih hial a, sipai an lal reng theih nan. Mahse, tuna U Thein Sein-a sorkar thar chuan “China kut hnuaia awm reng ai chuan..” tiin hun remchang takah India lam a hawi tran ta niin a lang. Thein Sein-a sorkar hian Democracy lam hawia ke a pen deuh avang hian USA leh Europe lam in Burma hi puihbawma tranpui an tum tak ah chuan “Nang, China mai mai” tiin ‘bar ah khawn loh’ a tum ve deuh ta pawh a ang a ni.
India tanah Burma hian pawimawhna lian tak a nei ve a, India North-east helho tukdawl nan, India Econmics (Gas leh Petroleum), Bay of Bengal leh Indian ocean ah ramdang sipai an luh lohnan, Nicobar island ralmuana atan, Look East Policy tihpuitlin nan etc…Burma hi India in a mamawh ve tlat a ni. “Duh leh duh an in tawng” dawn pawh a ang vio a ni!!!
1988 ah Burma ram a buai hnu khan India hian democracy sualtute a lo tranpui a, a ramchhungah awmtir in a lo hum a, Burma sipai sorkar kha theihtawp in a lo sawichhe ve thrin a. Chmai bakah democracy hruaitu Aung San Suu Kyi hi India a sikul kala seilian a lo nihna ah India politics hruaitute leh mipui chuan democracy sualtute an lo tranpui in an lo lawm a, heihi Burma sipai sorkar huatzawng tak mai chu a ni a.
1993 velah khan China ram chuan policy pakhat, India hlauhzawng tak mai hi a zam ta a, “Indian ocean leh South Asia, South-east Asia ah China thu neihna kenkawh tum” hi a ni a, Strategy te ziak in an bei ta vak a. He China policy dodalnan leh mahni invenhimnan India in “Look East Policy” hi a bultran ve ta a ni.
1988 hnuah Burma chu khawvel ram tamtak in an “kawm serh” tak ah chuan Burma chuan a loh theih loh in China a bel a ngai ta si a, Burma defense, economics, natural resources ah China thu a lian ta hle a, “Burma chu China ram state pakhat a ni” an ti hial a. Tunah Thein Sein-a sorkar hian China hnuai atranga talchhuah a tum ve ta ni in a lang.
He India-Burma-China ram (3) boruak kal zel tur hi engnge a an zel dawn tih chu tuna Burma leh India lalho intlawhpawhna hian kawngro nasa taka su ngei ang. I thlir zel ang u.
*** He article hi a hnuaia “Report” tranchhanin tunlai chanchin nena belhkhawma ka ziak a ni e. (R.D. July 27, 2012)
-From Isolation to Engagement: Reviewing India’s Policy toward Myanmar
( A report prepared by the Indian Council for Research on International Economic Relations for the Asia Society’s Burma/Myanmar Initiative – March 2010 )


Inzawm tawnna tha hram teh se, kan tunlai boruak vangte hian Indiaa a bik takin Bangalorea zofate zirlai ho hi kan thlabar tak meuh a ni, ram mi nihna te hi an check palh ang tihte pawh hlauh awm tak a ni e… tunah hian khawchhak mi ta hawng ve lo kan tam rap thlak si a….kar lo kal tur hi enge aw lo thleng ang..
@Zawhzazo-a:
T leh t, a hnuaia chhut han awm aia “?” (Question mark) hman pawh hi “Mizo trawng kum tling lo pawngsual” a ang ve tho lo maw?
I ngaihdan tlang takin i sawia a lawm awm e.
Computer leh Information Technology khawvel ah T leh t ( a hnuaia chht han awm) ai ah “Tr” leh “tr” kan hman hi ‘typing/alphabetical revolution pakhat’ angah lo ngai mai la, kan thu ziak computera lo chhiartuten awlsam zawka an lo chhiar leh hriatthiam nan ziak mai kan ni a.
Revolution hi pakhat hi a hlawhtlin hma chuan ngaina lo tu, do tu leh duh lotu tam tak a awm thei reng a ni.
Burma hi chu an la awhawm dawn khawp mai
Tihdikna= “?”.
A Bengvathlak e. “?” hman aia ‘Tr’ tih hman tlat hi chu Mizo ?awng pawngsualtu han tih loh a har hle mai. An thu ziah chhun hlutna a bo hmak.
Ava tihzia thin em! Zoram lam atang pawh a kan hriat phak loh chanchin thar mahti tawng ngei a fiah tak chhiar tur U Dinga’n a rawnchhawpchhuak thin hi chu mizo hriatna lamah min ti harh a,alawmawm thei khawp mai.Lo thlir zel ang, chilthli tla duah2 in.
hetiang thu bengvar thlak tak2 min hlui thin tu Dr.Rodinga kannei hi kan vannei hle ka ti a,dam reng rawh se ti in duhsakna ka hlan e.
Thawh hlawk khawp mai! Hetiang lam hi rawn ti zel teh. “T” hnuaia chhutdet aia ‘tr’ i hmang thin hi chu ka tan chuan i thu ziah chhiar mi ti bahlah zawk mah! Mizo tawng chhiar thiam pangngai tan chuan ‘t’ hnuaia chhut det awm kher lo pawhin a chhiar/hriat theih mai turah ka ngai a. ‘Tr’
hman hian awmze dang daih a kawk dawn dawn a ka hriat talt chu maw le!
A van bengvarthlakin a van ngaihnawm tak em….!
Pu Dinga (Dr. Ro Dinga) a dang pawh min rawn khilai zel rawh aw…. a lawmawm tak meuh meuh e…..